Berberyna na cholesterol – czy naprawdę obniża poziom LDL i trójglicerydów?

Berberyna jest alkaloidem pochodzenia roślinnego – naturalnie występuje m.in. w berberysie pospolitym (Berberis vulgaris) i cynowodzie chińskim (Coptis chinensis). Obie rośliny używane są od wieków w tradycyjnej medycynie chińskiej. Stosowano je dawniej przy problemach trawiennych, biegunkach i infekcjach.

Liczne badania medycyny współczesnej opisują właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwcukrzycowe i antyoksydacyjne berberyny. Sugeruje się też jej potencjał przeciwnowotworowy.

W suplementach diety stosuje się ją najczęściej w postaci ekstraktu z berberysu lub jako berberyna HCl w kapsułkach albo tabletkach. U nas znajdziecie synergiczne połączenie Berberyna z sylimaryną!

Jej wpływ na poziom cholesterolu we krwi nie polega na jednym prostym mechanizmie ani na blokowaniu produkcji cholesterolu. Berberyna działa głównie na wątrobę, czyli narząd, który odpowiada za produkcję, przetwarzanie i usuwanie cholesterolu z organizmu.

Na czym dokładnie to polega? Czytaj dalej!

Berberyna a cholesterol – jak działa w organizmie?

Przyjrzyjmy się teraz temu, jak berberyna wpływa na poziom cholesterolu LDL, triglicerydy i cholesterol całkowity.

Na czym polega wpływ berberyny na poziom cholesterolu LDL?

Berberyna pomaga wątrobie skuteczniej usuwać cholesterol LDL z krwi.

Wątroba usuwa cholesterol LDL dzięki specjalnym receptorom LDL, które znajdują się na powierzchni jej komórek. Receptory te wyłapują i wciągają cząsteczki cholesterolu LDL do wątroby. Następnie uwolniony z takiej cząsteczki cholesterol jest metabolizowany lub wydalany (nie wraca do krwi), a cząsteczka LDL zostaje rozłożona.

Zbyt mała ilość tych receptorów w wątrobie przekłada się na to, że cholesterol LDL dłużej krąży we krwi. Jego stężenie łatwiej i szybciej wtedy rośnie. Może to grozić hipoercholesterolemią, a następnie odkładaniem się cholesterolu w ścianach naczyń, czyli miażdżycą.

Jaka jest tutaj rola berberyny? Berberyna może zwiększać liczbę tych receptorów w wątrobie lub sprawić, że działają one dłużej i efektywniej!

Dzięki temu mniej cholesterolu LDL krąży we krwioobiegu, a jego stężenie we krwi maleje.

Na czym polega wpływ berberyny na triglicerydy?

Berberyna wpływa na metabolizm tłuszczów i kwasów tłuszczowych w wątrobie, co przekłada się na obniżenie poziomu triglicerydów oraz cholesterolu całkowitego we krwi. Efekt ten obserwuje się szczególnie u osób z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak hipercholesterolemia czy insulinooporność.

Wątroba produkuje triglicerydy:

• z nadmiaru cukru w diecie (do TG pójdzie glukoza uwolniona z sacharozy)
• z kwasów tłuszczowych napływających z nadmiarowej tkanki tłuszczowej
• z alkoholu
• w dużo mniejszym stopniu z tłuszczu zjadanego z dietą

W jaki sposób pomaga tutaj berberyna?

Po pierwsze, berberyna zmniejsza tempo wytwarzania triglicerydów w wątrobie, co prowadzi do zmniejszenia ich wyrzutu do krwi. Przekłada się to bezpośrednio na redukcję poziomu TG we krwi.

Po drugie, berberyna nasila zużywanie kwasów tłuszczowych jako źródła energii lub kieruje je do innych przemian metabolicznych. Dzięki temu mniej kwasów tłuszczowych zostaje przekształconych w triglicerydy.

A co z cholesterolem całkowitym?

Cholesterol całkowity to:

• LDL,
• HDL,
• VLDL i pozostałe frakcje.

Jeśli spada cholesterol LDL (lepsze wychwytywanie przez wątrobę) i spada cholesterol VLDL (mniej trójglicerydów we krwi), to cholesterol całkowity naturalnie się obniża.

To jest dokładnie to, co widać w metaanalizach: spadek cholesterolu całkowitego idzie w parze ze spadkiem LDL i TG [1].

Czy berberyna obniża cholesterol?

W badaniach klinicznych berberyna częściej obniża poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów, a rzadziej wyraźnie podnosi cholesterol HDL. Najlepiej sprawdza się jako element szerszego podejścia, obejmującego dietę i styl życia.

Metaanalizy badań pokazują, że stosowanie berberyny powoduje:

• spadek cholesterolu LDL o ok. 0,4-0,5 mmol/l, czyli około 15-20 mg/dl,
• spadek trójglicerydów o ok. 0,3-0,4 mmol/l,
• spadek cholesterolu całkowitego o ok. 0,4-0,5 mmol/l.

To oznacza, że berberyna poprawia profil lipidowy, ale skala tego efektu jest zwykle umiarkowana.

Efekty obserwowano najczęściej po 8-12 tygodniach stosowania berberyny w formie berberine HCl w ilości 900-1500 mg dziennie w dawkach podzielonych 3 razy dziennie (czyli np. po 500 mg 3 razy dziennie).

Najlepsze efekty obserwuje się u osób, które:

• mają podwyższony poziom cholesterolu lub trójglicerydów,
• zmagają się z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2,
• mają cechy zespołu metabolicznego.

W takich przypadkach obniżenie poziomu cholesterolu LDL i trójglicerydów bywa wyraźniejsze niż u osób z prawidłowym lipidogramem [2, 3, 4].

Jak stosować berberynę na cholesterol?

1) Najpierw ustal cel i punkt startowy!

Zanim zaczniesz, zrób lipidogram: cholesterol LDL, cholesterol HDL, triglicerydy, cholesterol całkowity. Potem porównaj wyniki przed i po suplementacji. Jej czas trwania powinien wynosić 8-12 tygodni.

2) Dawkowanie

Berberyna HCl: 1000-1500 mg dziennie, czyli 2 × 500 mg lub 3 × 500 mg.

Berberyna z sylimaryną: 500 mg berberyny + 105 mg sylimaryny dziennie, czyli 3 kapsułki dziennie.

3) Jak brać?

Zawsze w trakcie posiłku! Jeśli jelita protestują, zmniejsz porcję dzienną.

4) A co z lekami?

Jeśli przyjmujesz leki obniżające cholesterol, przeciwcukrzycowe lub przeciwpłytkowe – skonsultuj stosowanie berberyny z fitoterapeutą, lekarzem lub farmaceutą.

Czy berberyna jest bezpieczna przy wysokim cholesterolu?

Tak, berberyna jest bezpieczna nawet przy wysokim cholesterolu. Jednak warto pamiętać, że przy wysokim cholesterolu sama berberyna może nie wystarczyć, by poprawić wyniki i trzeba będzie ją połączyć z farmakoterapią.

W badaniach klinicznych berberyna była dobrze tolerowana, również u osób z zaawansowaną hipercholesterolemią oraz u osób, u których wysoki cholesterol współwystępował z:

• cukrzycą typu 2,
• insulinoopornością,
• niealkoholowym stłuszczeniem wątroby (NAFLD),
• podwyższonym poziomem glukozy we krwi.

Najczęstsze skutki uboczne dotyczą układu pokarmowego i obejmują biegunkę, wzdęcia, zaparcia, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej.

Jednak przy zastosowaniu połączenia z sylimaryną, efekty te praktycznie nie występują – głównie dlatego, że sylimaryna pozwala zmniejszyć dawkę berberyny.

Działania niepożądane pojawiały się głównie na początku suplementacji lub przy wyższych dawkach (np. 1500 mg dziennie) i zwykle ustępowały po zmniejszeniu dawki lub podziale jej na mniejsze porcje. W badaniach przy nietolerancji jelitowej zmniejszano dawkę nawet do 300 mg kilka razy dziennie.

Podsumowanie

Wielopoziomowe działanie berberyny zaskakuje i fascynuje jednocześnie. Nie tylko pomaga ona obniżyć poziom cukru we krwi i sprzyja odchudzaniu. Dzięki temu, że pozytywnie wpływa na pracę wątroby, pomaga obniżyć cholesterol całkowity, LDL i triglicerydy. Tym samym obniża ryzyko miażdżycy i chorób układu krążenia.

Warto jednak pamiętać, że aby wyciągnąć z niej jak najwięcej korzyści zdrowotnych, należy najpierw zabrać się za swój styl życia – szczególnie za dietę i aktywność fizyczną, a dopiero potem liczyć na wsparcie metaboliczne berberyny. Sam suplement nie zdziała cudów.

Życzę zdrowia!

Napisała Danka Błaszczak

Źródła

1. 1. Molecular mechanisms, targets and clinical potential of berberine in regulating metabolism: a review focussing on databases and molecular docking studies. https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2024.1368950/full
2. 2. The Effects of Berberine on Blood Lipids: A Systemic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. https://www.thieme-connect.com/products/ejournals/abstract/10.1055/s-0032-1328321
3. 3. Efficacy and safety of berberine for dyslipidaemias: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30466986/
4. 4. The effect of berberine supplementation on lipid profile and obesity indices: An umbrella review of meta-analysis. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2213434423000361
5. 5. Metabolic effect of berberine–silymarin association: A meta‐analysis of randomized, double‐blind, placebo‐controlled clinical trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6590227/