Bromelaina – co to jest, jak działa i jakie ma przeciwwskazania?

Należy do enzymów proteolitycznych, czyli takich, które rozkładają białka na mniejsze cząsteczki [1, 2]. Bromelaina wykazuje pozytywny wpływ na stan zapalny, obrzęki, trawienie i regenerację tkanek. Wpływa też na układ odpornościowy [2, 4].

W dalszej części dokładnie Ci wyjaśnię, jak działa bromelaina, kiedy warto rozważyć jej stosowanie i na co warto uważać. Zapraszam do lektury!

Co to jest bromelaina?

Bromelaina (inaczej bromelina) jest kompleksem enzymów proteolitycznych pozyskiwanych z ananasa. Jej podstawową funkcją jest obrona ananasa przed szkodnikami – bromelaina ścina białka pasożytów, w ten sposób je uśmiercając. Nie jest to jeden związek, tylko połączenie kilku enzymów (m. in. bromelina A i bromelina B) [1, 2, 3, 5].

Po spożyciu doustnym przez człowieka bromelina oprócz tego, że trawi białka w naszym przewodzie pokarmowym, to przedostaje się też w jelitach do krwioobiegu. Dzięki temu nie tylko poprawia trawienie, ale też wspiera zdrowie układu krwionośnego [3, 7].

Gdzie występuje bromelaina? W czym jest jej najwięcej?

Bromelaina to kompleks enzymów, która występuje w świeżym ananasie jadalnym (Ananas comosus). Najwięcej bromelainy znajduje się w jego łodydze, dlatego to właśnie z niej pozyskuje się bromelainę do suplementów [1, 2].

W mniejszych ilościach występuje też w miąższu i soku z ananasa. Zawartość bromelainy w świeżym owocu jest niska i zmienna – zależy m.in. od dojrzałości i części rośliny. Szacunkowo jest to zwykle od kilku do kilkunastu mg na 100 g świeżego ananasa [2, 4].

Dla porównania, suplementy zawierają zazwyczaj od 200 do 1000 mg bromelainy w jednej kapsułce [3, 7].

Bromelaina w kapsułkach działa dużo silniej niż owoc i bardziej kierunkowo. Właściwości zdrowotne ananasa są szersze, dlatego warto jeść także świeże owoce, które dostarczają dodatkowych składników odżywczych.

Jak działa bromelaina?

Bromelaina z ananasa:

• Zmniejsza obrzęki. Rozkłada białka osocza i fibrynę, które gromadzą się w miejscu stanu zapalnego. Te białka zwiększają zatrzymywanie płynów w tkankach i podtrzymują obrzęk. Bromelaina usuwa ich nadmiar, dzięki czemu zmniejsza zagęszczenie płynów i ułatwia ich odpływ z tkanek. Zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych. Ogranicza przenikanie płynu z naczyń do tkanek, co zmniejsza narastanie obrzęku [2, 5].
• Wspomaga trawienie białek. Składa się z enzymów o właściwościach proteolitycznych, które rozkładają białka do peptydów i aminokwasów. Zmniejsza ilość niestrawionych resztek białkowych, które mogą powodować uczucie ciężkości, odbijanie, wzdęcia i dyskomfort po posiłku. W efekcie odciąża układ pokarmowy [1, 2].
• Dba o układ sercowo-naczyniowy. Hamuje zlepianie się płytek krwi i zmniejsza ryzyko tworzenia skrzepów. Dzięki temu krew przepływa sprawniej, szczególnie w drobnych naczyniach. To bardzo ważne w profilaktyce takich chorób jak zakrzepica i nadciśnienie [3, 5].
• Wspiera regenerację tkanek. Usuwa uszkodzone białka i martwe komórki w miejscu urazu. Dzięki temu przyspiesza oczyszczanie miejsca uszkodzenia i tworzy lepsze warunki do odbudowy naderwanych mięśni, ran po zabiegach. Pomaga także przy stłuczeniach [2, 4].
• Działa przeciwzapalnie. Zmniejsza ból, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu stanu zapalnego. Ogranicza reakcję zapalną, dzięki czemu tkanki szybciej się regenerują. Bromelaina jest szczególnie pomocna przy infekcjach oraz przeciążeniach mięśni i stawów [3, 4].

Właściwości bromelainy – na co może być stosowana?

Bromelaina ma kilka głównych zastosowań, oto one:

• Stany zapalne i ból – stosuj ją przy stanach zapalnych tkanek, np. w obrębie stawów, mięśni czy jelit. Pomaga zmniejszyć dolegliwości bólowe i obrzęk towarzyszący stanowi zapalnemu [3, 4].
• Obrzęki i opuchlizna – warto użyć jej przy obrzękach po urazach lub przy zatrzymywaniu wody w tkankach. Zmniejsza opuchliznę i uczucie napięcia [2, 5].
• Trawienie białek – sprawdza się przy ciężkostrawnych posiłkach bogatych w białko. Zmniejsza uczucie ciężkości i wspiera trawienie [1, 2].
• Regeneracja po urazach i operacjach – przyspiesza gojenie i zmniejsza obrzęk. Jest stosowana w rekonwalescencji po zabiegach, np. po operacji kolana, więzadeł. Jest pomocna także po wyrwaniu zęba i urazach (stłuczenia, naderwania mięśni) [2, 4].
• Układ odpornościowy – reguluje odpowiedź immunologiczną. Wspiera organizm w walce z infekcją [3, 7].
• Krążenie i skrzepy – rozpuszcza skrzepy i zmniejsza agregację płytek, dzięki czemu usprawnia przepływ krwi. To poprawia dotlenienie mięśnia sercowego i tym samym obniża ryzyko zawału [3, 5].
• Zablokowany nos i zatoki – skutecznie odblokowuje zatkany nos i zatoki, ponieważ rozrzedza wydzielinę i zmniejsza obrzęk górnych dróg oddechowych [2, 3, 4].
• Skóra i zastosowanie w kosmetyce – bromelaina znajduje zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, głównie w peelingach enzymatycznych. Rozkłada martwy naskórek, dzięki czemu delikatnie złuszcza skórę. Rozpuszcza połączenia między komórkami naskórka, co ułatwia jego usunięcie. W kosmetykach wykorzystuje się ją do wygładzenia skóry i oczyszczenia porów [4, 5].

Bromelina – przeciwwskazania

Choć bromelaina to naturalny enzym z ananasa, nie każdy może ją stosować. Świeży owoc dostarcza znacznie mniejszą dawkę bromelainy niż suplementy diety, zawierające ekstrakt z ananasa.

Nie zaleca się jej w ciąży i podczas karmienia piersią. Brakuje danych o bezpieczeństwie suplementacji w tych okresach.

Ostrożność powinna zachować osoba uczulona na ananasa lub inne enzymy roślinne (np. papainę). Bromelaina może nasilać reakcje alergiczne.

Nie stosuj jej przed zabiegami chirurgicznymi. Bromelaina hamuje krzepnięcie krwi i może zwiększać ryzyko krwawień [3, 5].

Uważaj przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych. Może nasilać ich działanie i zwiększać ryzyko krwawień.

Osoby z chorobami przewodu pokarmowego powinny zachować ostrożność. Bromelaina rozkłada białka i może podrażniać błonę śluzową przy większych dawkach.

Bromelaina – skutki uboczne ekstraktu z ananasa

Bromelaina może powodować działania niepożądane, zwłaszcza przy wyższych dawkach. Najczęściej dotyczy to układu pokarmowego. To objawy takie, jak ból brzucha, biegunka lub nudności.

Bromelaina może nasilać krwawienia. Wynika to z wpływu na płytki krwi i rozkład fibryny [3, 5]. Ryzyko działań niepożądanych rośnie przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych [3, 5].

Może wywołać reakcje alergiczne, szczególnie przy uczuleniu na ananasa.

Przy dużych dawkach może podrażniać błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Bromelaina a alergia – czy może uczulać?

Tak, bromelaina może uczulać. Zwłaszcza, gdy masz alergię na ananasa. To jednak nie jedyny przypadek, w którym należy uważać. Reakcja alergiczna po spożyciu bromelainy może dotknąć także osoby, które nie są uczulone na ananasa. Alergie krzyżowe obejmują tutaj: kiwi, papaję, banana, awokado. Podatne będą także osoby dotknięte alergią na pyłki (np. traw, brzozy) i lateks. Układ odpornościowy może mylić podobne do siebie białka. Tak więc np. u osoby uczulonej na kiwi po spożyciu bromelainy może wystąpić reakcja alergiczna, mimo braku kontaktu z “właściwym” alergenem.

Podsumowując: uważaj na bromelainę, jeśli występuje u Ciebie alergia na lateks, owoce egzotyczne oraz pyłki roślin (zwłaszcza w okresie pylenia).

Jak stosować bromelainę? Dawkowanie i suplementacja

Bromelainę stosuje się w formie suplementu diety – najczęściej w kapsułkach lub w formie proszku. Standaryzuje się ją na aktywność enzymatyczną. Typowe zalecenia mieszczą się w zakresie 200-1000 mg dziennie, często podzielone na 2-3 porcje. W badaniach stosuje się różne dawki, dlatego warto kierować się zaleceniami producenta i celem suplementacji [2, 4].

Dawkowanie zależy od celu stosowania. W celu poprawy trawienia przyjmuje się ją razem z posiłkiem zawierającym białko. Wtedy działa głównie w przewodzie pokarmowym i wspiera rozkład białka z pożywienia [1, 2].

Przy stanach zapalnych i obrzękach bromelaina w kapsułkach przyjmowana jest między posiłkami. Wtedy nie jest zużywana do trawienia, a wchłania się do krwi i działa ogólnoustrojowo [3, 7].

Bromelaina FAQ:

Oto najczęściej zadawane pytania dotyczące bromelainy.

Na co jest bromelaina?

Bromelainę stosuje się przy obrzękach, stanach zapalnych, problemach z trawieniem białek i w okresie regeneracji po urazach [2, 4].

Z czym nie łączyć bromelainy?

Nie łącz jej z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi, ponieważ może nasilać ich działanie i zwiększać ryzyko krwawień [3, 5]. Ostrożność warto zachować także przy innych suplementach wpływających na krzepnięcie krwi.

Gdzie jest najwięcej bromelainy?

Najwięcej bromelainy znajduje się w łodydze ananasa. W owocu też występuje, ale w mniejszych ilościach [1, 2].

Co zawiera dużo bromelainy?

Najwięcej zawierają suplementy diety z bromelainą, które są skoncentrowanym ekstraktem z ananasa. Świeży ananas również ją zawiera, ale w znacznie mniejszej ilości [2, 4].

Źródła

1. 1. Properties and Therapeutic Application of Bromelain: A Review. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1155/2012/976203
2. 2. Beneficial Properties of Bromelain. https://www.mdpi.com/2072-6643/13/12/4313
3. 3. Potential role of bromelain in clinical and therapeutic applications (Review). https://www.spandidos-publications.com/br/5/3/283
4. 4. Exploring the Therapeutic Potential of Bromelain: Applications, Benefits, and Mechanisms. https://www.mdpi.com/2072-6643/16/13/2060
5. 5. Bromelain a Potential Bioactive Compound: A Comprehensive Overview from a Pharmacological Perspective. https://www.mdpi.com/2075-1729/11/4/317
6. 6. Bromelain: A Potent Phytomedicine. https://assets.cureus.com/uploads/review_article/pdf/108021/20240724-319105-5c1urw.pdf
7. 7. Recent Advances and Insights into Bromelain Processing, Pharmacokinetics and Therapeutic Uses. https://www.mdpi.com/2076-3417/11/18/8428