Czy olejek z drzewa herbacianego jest szkodliwy? Tego lepiej unikać!
Data dodania:
|
Data aktualizacji:
|
Napisała:
Paula Masłoń
Olejek z drzewa herbacianego jest silnie skoncentrowanym olejkiem eterycznym, pozyskiwanym z liści drzewa Melaleuca alternifolia. Zawiera związki aktywne, które hamują rozwój bakterii i grzybów, dlatego jest często stosowany miejscowo na skórę przy drobnych problemach dermatologicznych [1, 2, 8].
Jednocześnie nie jest to preparat obojętny dla organizmu. Olejek z drzewa herbacianego nie nadaje się do spożycia, a jego niewłaściwa aplikacja na skórę może prowadzić do podrażnień i reakcji alergicznych [2, 4, 5]. Kluczowe znaczenie ma więc sposób użycia, stężenie i sytuacja, w której po niego sięgniesz.
W dalszej części artykułu wyjaśnię Ci, jak działa olejek z drzewa herbacianego, kiedy może być szczególnie pomocny oraz w jakich przypadkach lepiej go nie stosować [1, 2, 4].
Spis treści
Olejek z drzewa herbacianego – właściwości
Olejek z liści drzewa herbacianego zawiera terpinen-4-ol, związek aktywny, który odpowiada za jego działanie wobec bakterii, grzybów i części wirusów [1, 2]. Wiodące jest działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze.
Olejek herbaciany hamuje wzrost drobnoustrojów odpowiedzialnych m.in. za trądzik, grzybicę skóry oraz infekcje paznokci. Znajduje zastosowanie w pielęgnacji skóry problematycznej. Stosowany miejscowo ogranicza namnażanie bakterii na powierzchni skóry i przyspiesza gojenie drobnych zmian [1, 7].
Olejek z drzewa herbacianego zmniejsza liczbę drobnoustrojów na skórze głowy. Z tego powodu jest stosowany w preparatach przy łupieżu i świądzie skóry głowy [1, 9].
Wykazuje także działanie przeciwzapalne. Zmniejsza zaczerwienienie i obrzęk skóry oraz ogranicza miejscową reakcję zapalną. Dzięki temu sprawdza się przy podrażnieniach, ukąszeniach owadów i niewielkich stanach zapalnych skóry [2, 5].
Czysty olejek eteryczny z drzewa herbacianego znajduje zastosowanie w aromaterapii i inhalacjach, głównie ze względu na właściwości antyseptyczne jego lotnych składników. Inhalacja olejku ogranicza obecność drobnoustrojów w powietrzu oraz w górnych drogach oddechowych. Taki zabieg nie zastępuje leczenia infekcji. W aromaterapii olejek jest stosowany przede wszystkim w celu podniesienia higieny otoczenia i dróg oddechowych, zawsze w niskim stężeniu i przez krótki czas [3, 7, 8].
Jak stosować olejek z drzewa herbacianego?
- Stosuj wyłącznie zewnętrznie – Olejek z drzewa herbacianego przeznaczony jest do użytku na skórę. Nie należy go połykać ani stosować na błony śluzowe. Spożycie może prowadzić do objawów zatrucia i zaburzeń neurologicznych [3, 5].
- Zawsze rozcieńczaj przed użyciem – Nierozcieńczony olejek często podrażnia skórę. Do użytku miejscowego należy rozcieńczyć go w oleju bazowym (np. migdałowym, jojoba). Najczęściej stosuje się stężenie 1–2% [2, 4].
- Stosuj punktowo na skórę – Olejek sprawdza się przy pojedynczych zmianach skórnych, takich jak drobne krostki, ukąszenia owadów czy niewielkie podrażnienia. Nakładaj go miejscowo, nie na duże powierzchnie skóry [1, 2].
- Unikaj przy skórze uszkodzonej i bardzo wrażliwej – Nie stosuj olejku na otwarte rany, skórę poparzoną ani silnie podrażnioną. W takich miejscach ryzyko pieczenia i reakcji alergicznych jest większe [2, 4].
- Wykonaj próbę uczuleniową – Przed pierwszym użyciem nałóż niewielką ilość rozcieńczonego olejku na mały fragment skóry. Odczekaj 24 godziny i sprawdź, czy nie pojawiło się zaczerwienienie lub świąd [2, 4].
- Stosuj z umiarem i nie codziennie przez długi czas – Długotrwałe, częste stosowanie może prowadzić do nadwrażliwości skóry. Olejek najlepiej traktować jako środek doraźny [2].
Czy olejek z drzewa herbacianego jest szkodliwy?
Naturalny olejek eteryczny z drzewa herbacianego nie jest szkodliwy sam w sobie, ale wymaga zachowania ostrożności. To silnie skoncentrowany olejek eteryczny zawierający związki terpenowe, które w zbyt dużym stężeniu działają drażniąco na skórę i układ nerwowy [1, 2].
Największe zagrożenie wiąże się ze spożyciem olejku. Olejek z drzewa herbacianego nie jest przeznaczony do użytku wewnętrznego. Połknięcie prowadzi do niepożądanych objawów ze strony układu pokarmowego i nerwowego, takich jak nudności, wymioty, zawroty głowy, dezorientacja, zaburzenia świadomości i senność. W cięższych przypadkach opisywane były objawy neurologiczne wymagające medycznej interwencji [3, 5].
Problemy pojawiają się również przy stosowaniu nierozcieńczonego olejku na skórę. Bezpośrednia aplikacja może prowadzić do pieczenia, zaczerwienienia, silnego podrażnienia oraz kontaktowego zapalenia skóry. Ryzyko to wzrasta u osób z cerą wrażliwą, skłonną do alergii lub z uszkodzoną warstwą rogową naskórka [2, 4].
Stosowany zewnętrznie, w odpowiednim rozcieńczeniu i z umiarem, olejek z drzewa herbacianego jest bezpieczny dla większości dorosłych. Kluczowe znaczenie ma stężenie, częstotliwość użycia oraz wykonanie próby skórnej przed pierwszym zastosowaniem. W takich warunkach ryzyko działań niepożądanych jest niskie i przewidywalne [1, 2].
Olejek z drzewa herbacianego – przeciwwskazania
Naturalny olejek z drzewa herbacianego nie powinien być stosowany w następujących sytuacjach:
- Ciąża i karmienie piersią – brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania [2, 4].
- Skóra bardzo wrażliwa, atopowa lub uszkodzona – większe ryzyko podrażnień i reakcji alergicznych [2, 4].
- Dzieci do lat 6 – olejki eteryczne mogą działać silniej i zwiększać ryzyko działań niepożądanych [3, 4].
- Skłonność do alergii kontaktowych – olejek herbaciany jest częstą przyczyną kontaktowego zapalenia skóry [4, 5].
- Stosowanie nierozcieńczonego olejku na duże powierzchnie skóry [2, 4].
- Stosowanie doustne – olejek nie jest przeznaczony do spożycia [3, 5].
W przypadku chorób skóry lub wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Olejek herbaciany – skutki uboczne
Czysty olejek drzewa herbacianego może powodować skutki uboczne, zwłaszcza gdy jest stosowany nieprawidłowo lub w zbyt wysokim stężeniu. Najczęściej dotyczą one skóry i mają charakter miejscowy.
Do najczęstszych działań niepożądanych należą podrażnienie i pieczenie skóry. Olejek z drzewa herbacianego w formie nierozcieńczonej może wywoływać zaczerwienienie, uczucie ciepła oraz świąd w miejscu aplikacji [2, 4].
Częstym problemem są również reakcje alergiczne, w tym kontaktowe zapalenie skóry. Objawiają się one wysypką, świądem i nasilonym zaczerwienieniem [4, 5].
Ryzyko skutków ubocznych wzrasta przy:
- Stosowaniu nierozcieńczonego olejku.
- Aplikacji na duże powierzchnie skóry.
- Częstym, długotrwałym użyciu.
- Skórze wrażliwej lub atopowej.
- U kobiet w ciąży.
Bibliografia
- 1. Melaleuca alternifolia (Tea Tree) Oil: a Review of Antimicrobial and Other Medicinal Properties. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1360273/
- 2. Efficacy and safety of Melaleuca alternifolia (tea tree) oil for dermatological use. https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2023.1116077/full
- 3. Tea Tree Oil.https://www.nccih.nih.gov/health/tea-tree-oil
- 4. Scientific Opinion on Tea Tree Oil (CAS/EC No. 68647-73-4). https://health.ec.europa.eu/publications/sccs-scientific-opinion-tea-tree-oil-casec-no-68647-73-4-285-377-1_en
- 5 Tea Tree Oil: Uses, Safety, and Side Effects.https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-113/tea-tree-oil
- 6. Tea Tree Oil and Its Use in Aromatherapy.https://www.researchgate.net/publication/331398189_Tea_Tree_Oil_and_Its_Use_in_Aromatherapy
- 7. Australian Tea Tree (Melaleuca alternifolia) oil: an updated review of antimicrobial and other medicinal properties. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2667031325001174
- 8. Tea Tree Oil: A Systematic Review of Randomized Clinical Trials.https://www.researchgate.net/publication/12517699_Tea_Tree_Oil_A_Systematic_Review_of_Randomized_Clinical_Trials
- 9. Tea Tree Oil: Safety, Adverse Effects and Regulatory Status.https://www.aptekarzpolski.pl/aktualnosci/olejek-drzewa-herbacianego-w-zaleceniach-ema/