Mgła mózgowa – co to jest, objawy, przyczyny i jak ją leczyć?

Nie jest to osobna jednostka chorobowa, lecz potoczne określenie trudności związanych z koncentracją, pamięcią, doborem słów, planowaniem i wykonywaniem złożonych zadań 1. Problemy te mogą być przejściowe, na przykład po okresie bez snu, ale mogą też towarzyszyć depresji, chorobom tarczycy, menopauzie, ciąży, leczeniu onkologicznemu albo należeć do długofalowych konsekwencji zdrowotnych zakażenia SARS-CoV-2.

Czym jest mgła mózgowa w konkretnym przypadku, można ustalić dopiero po przyjrzeniu się okolicznościom jej wystąpienia. Dlatego diagnostyka ma większe znaczenie niż poszukiwanie jednego suplementu „na pracę mózgu”. W artykule wyjaśniamy, skąd biorą się te trudności, kiedy należy udać się do lekarza, jakie badania warto wykonać i jakie odpowiednie leczenie może złagodzić objawy oraz ułatwić codzienne funkcjonowanie.

Co to jest mgła mózgowa?

„Brain fog” to subiektywne poczucie, że myślenie stało się wolniejsze, mniej precyzyjne i wymaga większego wysiłku niż wcześniej.

Nie jest osobną chorobą ani formalnym rozpoznaniem medycznym. To potoczne określenie zespołu subiektywnie odczuwanych trudności poznawczych, które mogą pojawić się z bardzo różnych powodów. Obejmują najczęściej problemy z koncentracją, pamięcią roboczą, szybkością myślenia, doborem słów, planowaniem i wykonywaniem kilku czynności jednocześnie 1.

Pod pojęciem „brain fog” badacze łączą co najmniej trzy zjawiska: zaburzenia funkcji poznawczych, zmęczenie oraz objawy emocjonalne 1.

Dlatego pytanie „jak leczyć mgłę mózgową” jest uproszczeniem. Najpierw trzeba ustalić, co ją powoduje, a następnie leczyć tę przyczynę albo ograniczać czynniki nasilające objawy.

Uwaga! Brain fog to nie jest:

• otępienie
• łagodne zaburzenia poznawcze
• delirium, czyli ostre zaburzenie świadomości
• niepełnosprawność intelektualna
• zwykłe chwilowe roztargnienie

Mgła mózgowa – objawy

To przykra sytuacja dla osoby, która jej doświadcza. Przede wszystkim dlatego, że może ograniczać pracę, naukę, rozmowy, spotkania z bliskimi i codzienne obowiązki 2.

Najczęstsze objawy mgły mózgowej

• problemy z utrzymaniem uwagi
• łatwe rozpraszanie się i niska koncentracja
• powolne przetwarzanie informacji
• problem z analitycznym myśleniem i liczeniem
• zapominanie, co przed chwilą zostało przeczytane lub powiedziane
• trudność z przypominaniem sobie słów i nazw
• problemy z pamięcią roboczą, na przykład utrzymaniem kilku informacji jednocześnie
• trudność z planowaniem i ustalaniem kolejności działań
• problemy z podejmowaniem decyzji
• gubienie wątku podczas rozmowy
• problemy z wykonywaniem kilku czynności jednocześnie
• większa liczba pomyłek
• uczucie przeciążenia nawet przy niezbyt skomplikowanych zadaniach
• zmęczenie umysłowe po czytaniu, rozmowie lub pracy przy komputerze

Charakterystyczna może być również zmienność objawów. Jednego dnia dana osoba funkcjonuje stosunkowo dobrze, a następnego ma problem z wykonaniem tych samych czynności 1 2.

Mgła mózgowa – przyczyny

Jakie są najczęstsze i najlepiej udokumentowane przyczyny? Jedną z nich jest niedobór snu, ale podobne trudności mogą towarzyszyć infekcjom, depresji, zaburzeniom hormonalnym, leczeniu onkologicznemu, niedoborom i działaniom niepożądanym leków.

Brak snu i zaburzenia snu

Brak snu jest jedną z najbardziej bezpośrednich przyczyn przejściowego pogorszenia koncentracji, pamięci roboczej i szybkości myślenia. Metaanaliza 39 badań wykazała, że ograniczenie snu do 3–6,5 godziny pogarsza tworzenie nowych wspomnień. Nie trzeba więc nie spać przez całą noc, aby następnego dnia zauważyć spadek sprawności umysłowej 3.

Liczy się jednak nie tylko liczba przespanych godzin, ale także ich jakość. Osoba z bezdechem sennym może spędzać w łóżku osiem godzin, a mimo to budzić się niewypoczęta i mieć trudności z uwagą. Na bezdech mogą wskazywać głośne chrapanie, obserwowane przerwy w oddychaniu, poranne bóle głowy i silna senność w ciągu dnia. Leczenie ciężkiego bezdechu za pomocą CPAP może częściowo poprawić uwagę i szybkość przetwarzania informacji 4.

Mgła mózgowa po COVID-19

Problemy z pamięcią, koncentracją i szybkością przetwarzania informacji należą do najczęściej opisywanych następstw choroby COVID-19. Metaanalizy potwierdzają, że po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 mogą utrzymywać się zarówno zmęczenie, jak i mierzalne zaburzenia poznawcze 5.

U pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 zaburzenia mogą dotyczyć uwagi, funkcji wykonawczych, pamięci oraz szybkości przetwarzania informacji 5.

Nie ustalono jednego mechanizmu odpowiedzialnego za problemy poznawcze podczas i po zakażeniu koronawirusem. U części pacjentów znaczenie mogą mieć utrzymująca się aktywacja układu odpornościowego, zmiany przepuszczalności bariery krew–mózg, zaburzenia pracy śródbłonka oraz zmniejszony przepływ krwi przez niektóre obszary mózgu 6 7. U osób, które przeszły ciężką postać choroby COVID-19 z niewydolnością oddechową, dodatkowym czynnikiem może być niedotlenienie w ostrej fazie zakażenia. Brak snu może natomiast nasilać już występujące trudności.

U osób zgłaszających problemy z koncentracją i pamięcią obserwowano zmniejszony przepływ krwi w obszarach czołowych, ciemieniowych i skroniowych oraz zmiany połączeń pomiędzy regionami mózgu 7 8. Wyniki te wspierają badane hipotezy, ale nie dowodzą, że każdy ozdrowieniec ma takie same zmiany ani że jeden mechanizm wyjaśnia wszystkie powikłania po COVID-19.

Mgła mózgowa przy depresji

Zaburzenia funkcji poznawczych są jednym z istotnych elementów depresji, a nie jedynie skutkiem gorszego nastroju lub braku motywacji. Choroba może pogarszać koncentrację, pamięć roboczą, szybkość przetwarzania informacji, planowanie i podejmowanie decyzji 9.

Znaczenie mają zmiany w działaniu układów serotoninowego i dopaminowego, które uczestniczą w utrzymywaniu uwagi, zapamiętywaniu, elastyczności myślenia i uruchamianiu wysiłku potrzebnego do wykonania zadania. Serotonina i dopamina nie działają jednak jak proste regulatory poziomu sprawności. Są częścią wielu układów substancji odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi.

Depresja może dodatkowo nasilać bezsenność, przewlekłe napięcie, zmęczenie i ciągłe skupienie na negatywnych myślach, co nie ułatwia pracy intelektualnej. Poprawa nastroju nie zawsze oznacza natychmiastowy powrót pełnej sprawności poznawczej. Metaanaliza wykazała, że leczenie przeciwdepresyjne może przynosić niewielką poprawę w części domen poznawczych u osób z depresją, ale nie działa jak środek poprawiający pamięć u zdrowych osób 10.

Mgła mózgowa przy chorobach tarczycy

W niedoczynności tarczycy mogą pojawić się problemy z zapamiętywaniem nowych informacji, przypominaniem sobie słów i wykonywaniem zadań wymagających skupienia. W badaniu obejmującym osoby z jawną i subkliniczną niedoczynnością wykryto pogorszenie pamięci werbalnej i przestrzennej. U pacjentów z jawną niedoczynnością słabsze były również pamięć skojarzeniowa i inne procesy zależne od prawidłowej pracy hipokampa oraz kory przedczołowej 11.

Po rozpoczęciu leczenia lewotyroksyną pamięć werbalna się poprawiła. U osób z subkliniczną niedoczynnością poprawiła się także pamięć przestrzenna, natomiast w jawnej niedoczynności część deficytów utrzymywała się po sześciu miesiącach leczenia. Pokazuje to, że wyrównanie poziomu hormonów nie zawsze powoduje natychmiastowe ustąpienie wszystkich problemów poznawczych 11.

Określenie „mgła mózgowa Hashimoto” wymaga większej ostrożności. Hashimoto często prowadzi do niedoczynności tarczycy i wtedy problemy z pamięcią lub koncentracją mogą wynikać z niedoboru hormonów. Mniej jasne jest natomiast, czy sama choroba autoimmunologiczna pogarsza funkcje poznawcze u osób z prawidłową czynnością tarczycy.

W niewielkim badaniu osoby z Hashimoto, których czynność tarczycy była prawidłowa, częściej uzyskiwały słabsze wyniki w teście uwagi niż pacjenci z innymi chorobami tarczycy. Badanie obejmowało jednak tylko 26 osób z Hashimoto. To za mało, by jednoznacznie stwierdzić, że sama choroba, niezależnie od czynności tarczycy, powoduje zaburzenia uwagi 12.

Mgła mózgowa w menopauzie

Po menopauzie spada stężenie estrogenów, które uczestniczą w regulacji pracy hipokampa i kory przedczołowej – obszarów ważnych dla pamięci, uczenia się, planowania i kontroli uwagi. Estrogeny uczestniczą także w regulacji neuroprzekaźników, takich jak serotonina, dopamina i acetylocholina. Zmiany hormonalne mogą modyfikować funkcjonowanie układu nerwowego, ale znaczenie mają również sen, nastrój, choroby współistniejące i przyjmowane leki 13.

Po menopauzie mogą utrzymywać się niewielkie trudności dotyczące uczenia się i pamięci werbalnej. Nie u wszystkich kobiet są one równie wyraźne, a sama menopauza nie oznacza rozwoju otępienia. Uderzenia gorąca, nocne poty i brak snu mogą dodatkowo pogarszać sprawność następnego dnia, utrudniając codzienne funkcjonowanie 13 14.

Hormonalna terapia menopauzalna może poprawić sen i codzienne funkcjonowanie, gdy ograniczy uporczywe objawy. Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby rozpoczynać ją wyłącznie w celu pozbycia się trudności poznawczych lub zapobiegania otępieniu 13. Jeżeli problem jest wyraźny, warto udać się do lekarza i sprawdzić, czy stoi za nim wyłącznie menopauza, czy również niedobór żelaza lub B12, choroba tarczycy, depresja albo zaburzenie snu.

Mgła mózgowa w ciąży

W ciąży, nazywana czasem „pregnancy brain” lub „baby brain”, może objawiać się częstszym zapominaniem terminów, gubieniem przedmiotów, traceniem wątku rozmowy albo potrzebą poświęcenia większej ilości czasu na wykonanie złożonego zadania.

Metaanaliza 20 badań wykazała, że kobiety w ciąży uzyskiwały nieco słabsze wyniki w testach ogólnej sprawności poznawczej, pamięci i funkcji wykonawczych niż kobiety niebędące w ciąży. W badaniach przekrojowych największe różnice względem kobiet nieciężarnych obserwowano w trzecim trymestrze. Dostępne dane nie pozwalają jednak stworzyć jednoznacznego przebiegu zmian w kolejnych trymestrach 15.

Trudności mogą nasilać niewyspanie, nudności, zmęczenie, zła dieta, stres oraz duża liczba nowych informacji i obowiązków związanych z przygotowaniem do porodu. Jeżeli problemy z koncentracją są silne albo szybko się nasilają, nie należy zawsze tłumaczyć ich ciążą. Trzeba uwzględnić niedokrwistość i niedobór żelaza, zaburzenia tarczycy, niedobór witaminy B12, depresję, zaburzenia snu oraz inne powikłania ciąży.

Mgła mózgowa po chemioterapii

Zaburzenia poznawcze po chemioterapii potocznie określa się jako „chemobrain”. Obecnie coraz częściej stosuje się szersze określenie: zaburzenia poznawcze związane z chorobą nowotworową i jej leczeniem.

Nie wszystkie problemy zaczynają się dopiero po podaniu cytostatyków. W badaniu kohortowym CANTO część kobiet z rakiem piersi miała zaburzenia poznawcze jeszcze przed operacją i rozpoczęciem leczenia przeciwnowotworowego. Sugeruje to, że znaczenie mogą mieć również sama choroba, reakcja zapalna organizmu, stres związany z diagnozą, mała ilość snu, zmęczenie i pogorszenie nastroju 16.

Chemioterapia może jednak dodatkowo pogarszać niektóre funkcje poznawcze. W dużym badaniu pacjentki uzyskiwały słabsze wyniki w testach pamięci, uwagi i funkcji wykonawczych jeszcze sześć miesięcy po zakończeniu chemioterapii, podczas gdy w grupie kontrolnej nie obserwowano podobnej zmiany 17.

Objawy nie występują u każdej leczonej osoby i mogą mieć różne nasilenie. U niektórych pacjentów stopniowo ustępują, a u innych utrzymują się przez wiele miesięcy. Pomocne mogą być rehabilitacja poznawcza, strategie odciążające pamięć oraz aktywność fizyczna dopasowana do stanu pacjenta. Warto również leczyć problemy nasilające trudności, takie jak bezsenność, ból, depresja czy niedokrwistość 29. Suplementację należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym, ponieważ niektóre preparaty mogą zmieniać działanie leków przeciwnowotworowych 30.

Leki, niedobory i choroby przewlekłe

Spowolnienie myślenia mogą powodować niektóre leki. Dotyczy to zwłaszcza benzodiazepin, części leków nasennych, leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz preparatów o działaniu cholinolitycznym. W przeglądzie badań benzodiazepiny pogarszały pamięć, a leki przeciwhistaminowe i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne osłabiały uwagę oraz przetwarzanie informacji 18.

Nie odstawiaj jednak leków samodzielnie, szczególnie jeśli stosujesz leki nasenne, uspokajające, przeciwpadaczkowe albo przeciwdepresyjne. Lekarz może ocenić dawkę, porę przyjmowania, połączenia kilku preparatów i możliwość zastosowania zamiennika.

Podobne trudności mogą wystąpić przy niedokrwistości, niedoborze żelaza lub witaminy B12, zaburzeniach pracy tarczycy, nieprawidłowym stężeniu glukozy, przewlekłym bólu i niektórych chorobach neurologicznych. Niedobór żelaza może powodować zmęczenie, gorszą tolerancję wysiłku i trudności z koncentracją 19. Zła dieta zwiększa ryzyko części niedoborów, ale sama w sobie nie jest wystarczającym rozpoznaniem.

Jak rozpoznać mgłę mózgową?

Nie istnieje pojedyncze badanie ani test, który potwierdza ten problem. Rozpoznanie opiera się na rozmowie o rodzaju trudności, czasie ich wystąpienia, możliwych czynnikach wyzwalających i zmianach w codziennym funkcjonowaniu.

Warto ustalić:

• czy problemy zaczęły się nagle, czy narastały stopniowo
• czy pojawiły się po infekcji, zmianie leku, chemioterapii albo okresie bezsenności
• czy występują stale, czy tylko w określonych porach dnia
• czy nasilają się po wysiłku fizycznym lub umysłowym
• czy towarzyszą im senność, ból głowy, zawroty głowy, obniżony nastrój albo kołatanie serca
• czy utrudniają pracę, prowadzenie samochodu, rozmowę lub wykonywanie zwykłych obowiązków

Zmęczenie umysłowe i zaburzenia poznawcze mogą występować razem, ale nie oznaczają dokładnie tego samego. Przy zmęczeniu brakuje energii do dalszego wysiłku. Przy zaburzeniach poznawczych pojawiają się konkretne błędy: gubienie wątku, zapominanie informacji, trudność z doborem słów albo wolniejsze podejmowanie decyzji.

Powysiłkowe nasilenie objawów

Zwróć uwagę na reakcję organizmu po wysiłku. Jeżeli nawet niewielka aktywność fizyczna lub umysłowa powoduje wyraźne pogorszenie po kilku albo kilkunastu godzinach, a następnie kilkudniowe „załamanie”, może to wskazywać na powysiłkowe nasilenie objawów. Jest ono charakterystyczne dla ME/CFS, czyli myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome, i występuje także u części osób z long COVID 23.

W takiej sytuacji forsowanie treningów może pogorszyć stan. Stosuje się raczej pacing, czyli dopasowanie aktywności do aktualnych możliwości i planowanie odpoczynku przed przekroczeniem własnego limitu. Pacing jest szeroko stosowaną strategią, chociaż jakość badań nad jego skutecznością pozostaje ograniczona 24.

Kiedy udać się do lekarza?

Skonsultuj się z lekarzem, jeżeli trudności:

• utrzymują się pomimo poprawy snu i odpoczynku
• stopniowo się nasilają
• zaczęły się po włączeniu nowego leku
• utrudniają pracę lub samodzielne wykonywanie codziennych czynności
• towarzyszą im zaburzenia równowagi, drżenia, omdlenia, zaburzenia czucia albo nietypowe bóle głowy
• zostały zauważone także przez bliskich

Podstawową diagnostykę może rozpocząć lekarz rodzinny lub internista. Neurolog jest potrzebny szczególnie wtedy, gdy problemy szybko postępują, pojawiają się napady drgawkowe, zaburzenia mowy, zmiana chodu, osłabienie kończyny lub inne objawy wskazujące na chorobę układu nerwowego 21.

Nagłe splątanie, opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej strony ciała, problemy z mówieniem, widzeniem lub utrzymaniem równowagi mogą oznaczać udar. W takim przypadku nie czekaj na wizytę u neurologa, tylko natychmiast wezwij pomoc 21.

Stopniowe pogarszanie pamięci i orientacji, powtarzanie tych samych pytań, gubienie się w znanych miejscach albo problemy z zarządzaniem pieniędzmi wymagają szerszej diagnostyki w kierunku łagodnych zaburzeń poznawczych lub otępienia. Choroba Alzheimera zazwyczaj prowadzi do postępującego ograniczenia samodzielności, a nie tylko do okresowego pogorszenia po nieprzespanej nocy lub stresującym tygodniu 22.

Jakie badania warto wykonać przy mgle mózgowej?

Nie ma jednego zestawu badań odpowiedniego dla każdej osoby. Lekarz dobiera diagnostykę do wieku, objawów, przyjmowanych leków, chorób przewlekłych i okoliczności pojawienia się problemu.

Najczęściej rozważa się:

• morfologię krwi
• ferrytynę i pozostałe parametry gospodarki żelazowej
• witaminę B12 i foliany
• glukozę na czczo lub HbA1c
• elektrolity
• parametry pracy wątroby i nerek
• ocenę pracy tarczycy – zakres badań powinien być dobrany do objawów, historii choroby i stosowanego leczenia

Badania laboratoryjne pozwalają znaleźć część odwracalnych przyczyn, ale prawidłowe wyniki nie oznaczają automatycznie, że problem nie istnieje. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być również badanie snu, pomiar tętna i ciśnienia po zmianie pozycji, testy neuropsychologiczne albo badania obrazowe 31.

Rezonans magnetyczny lub tomografia nie są rutynowym „badaniem na mgłę”. Wykonuje się je wtedy, gdy wywiad lub badanie neurologiczne wskazują na możliwość udaru, guza, choroby zapalnej, urazu albo innej zmiany wymagającej obrazowania 21.

Mgła mózgowa – leczenie

Odpowiednie leczenie zależy od przyczyny. Nie istnieje jeden lek, który przywróci sprawność poznawczą niezależnie od tego, czy problem wynika z niedoboru snu, depresji, niedoczynności tarczycy, bezdechu, niedoboru B12, działania leków czy powikłań po COVID-19.

W praktyce leczenie może polegać na:

• poprawie jakości i długości snu
• leczeniu bezdechu sennego
• wyrównaniu niedoboru żelaza albo witaminy B12
• leczeniu niedoczynności tarczycy
• terapii depresji lub zaburzeń lękowych
• zmianie leku powodującego działania niepożądane
• rehabilitacji po zakażeniu, leczeniu onkologicznym albo chorobie neurologicznej

W utrzymujących się zaburzeniach pomocna może być rehabilitacja poznawcza. Nie polega ona wyłącznie na rozwiązywaniu łamigłówek. Obejmuje naukę organizowania informacji, planowania czynności, korzystania z zewnętrznych przypomnień i stopniowego powrotu do zadań wymagających większego skupienia.

Wczesne badanie randomizowane osób z long COVID wskazuje, że taka terapia może zmniejszać subiektywne trudności i ułatwiać codzienne czynności, ale wynik wymaga potwierdzenia w większych próbach 28. Rehabilitację poznawczą stosuje się również po leczeniu onkologicznym; wyniki są obiecujące, choć programy różnią się metodami i jakością dowodów 29.

Mgła mózgowa – jak leczyć na co dzień?

Zadbaj o sen

Ustal możliwie stałą porę snu i wstawania. Nie próbuj stale kompensować niewyspania kolejnymi porcjami kofeiny, ponieważ może to utrudnić zaśnięcie następnej nocy. Jeżeli śpisz wystarczająco długo, ale nadal budzisz się niewypoczęta lub niewypoczęty, przyczyny trzeba szukać w jakości snu, a nie tylko w liczbie godzin.

Dopasuj aktywność do swoich możliwości

Regularny ruch może pomóc w poprawie funkcji poznawczych. Duży przegląd wykazał poprawę ogólnej sprawności poznawczej, pamięci i funkcji wykonawczych po różnych formach aktywności, również o małej i umiarkowanej intensywności 25.

Nie dotyczy to automatycznie osób z powysiłkowym nasileniem objawów. Przy ME/CFS lub long COVID wysiłek powinien być dopasowany do indywidualnego limitu energii. Silne pogorszenie następnego dnia oznacza, że obciążenie było zbyt duże 23 24.

Jedz dla zdrowia mózgu, a nie na „detoks”

Dieta bogata w warzywa, owoce, rośliny strączkowe, orzechy, ryby, oliwę i mało przetworzone produkty wspiera układ krążenia i dostarcza składników potrzebnych do pracy mózgu. W badaniu PREDIMED dieta śródziemnomorska wzbogacona oliwą albo orzechami wiązała się z lepszymi wynikami poznawczymi u starszych osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym 26.

Nie oznacza to, że jeden produkt natychmiast usuwa problemy z koncentracją. Żadna kuracja oczyszczająca nie zastąpi leczenia niedoczynności tarczycy, depresji, bezdechu lub niedokrwistości.

Ogranicz liczbę bodźców

Wykonuj jedną czynność naraz. Wyłącz niepotrzebne powiadomienia, zapisuj ustalenia od razu i dziel długie zadania na krótkie etapy. Korzystanie z kalendarza, alarmów lub listy nie jest „oszukiwaniem pamięci”, tylko praktycznym sposobem zmniejszenia jej chwilowego obciążenia.

Rób przerwy przed całkowitym wyczerpaniem

Nie czekaj, aż dalsze myślenie stanie się niemożliwe. Krótkie przerwy zaplanowane wcześniej zwykle działają lepiej niż wielogodzinna praca zakończona całkowitym przeciążeniem. Jest to szczególnie ważne, gdy objawy nasilają się po długim wysiłku umysłowym.

Mgła mózgowa – suplementy

Suplementacja ma sens przede wszystkim wtedy, gdy wyrównuje potwierdzony niedobór albo odpowiada na konkretne wskazanie zdrowotne. Nie istnieje uniwersalny zestaw witamin „na mózg”.

Witamina B12 może złagodzić objawy wynikające z jej niedoboru. Nie wykazano jednak, aby przyjmowanie B12 przez osoby bez zaawansowanego niedoboru neurologicznego konsekwentnie poprawiało pamięć lub pozostałe funkcje poznawcze 20.

Żelazo powinno być stosowane po ocenie morfologii i gospodarki żelazowej. Sama obecność zmęczenia lub problemów z koncentracją nie wystarcza do rozpoczęcia suplementacji wysokimi dawkami 19.

Kwasy omega-3 są ważnymi składnikami błon komórkowych, a tłuste ryby stanowią wartościowy element diety. Wyniki badań nad suplementami EPA i DHA są jednak niejednoznaczne. W przeglądzie 24 prób poprawę odnotowano tylko w części badań, a próby prowadzone u osób z chorobą Alzheimera nie wykazały korzyści 27.

Jeżeli jesteś w trakcie leczenia onkologicznego, stosujesz leki przeciwkrzepliwe, przeciwdepresyjne albo kilka preparatów jednocześnie, skonsultuj suplementy z lekarzem lub farmaceutą. Produkty roślinne, przeciwutleniacze i inne składniki mogą zmieniać działanie niektórych leków przeciwnowotworowych 30.

Jak pozbyć się mgły mózgowej?

Nie da się jej skutecznie usunąć jedną tabletką ani suplementem. Najpierw ustal, kiedy pojawiły się trudności i co je nasila. Następnie:

• zadbaj o dostateczną ilość i jakość snu
• przejrzyj z lekarzem przyjmowane leki
• wykonaj badania dobrane do objawów
• lecz wykrytą przyczynę
• dopasuj wysiłek fizyczny i umysłowy do swoich możliwości
• stosuj strategie odciążające pamięć i uwagę

Poprawa nie zawsze następuje natychmiast. Układ nerwowy może potrzebować czasu po długim okresie niewyspania, ciężkiej infekcji, chemioterapii albo wyrównaniu niedoboru. Jeżeli mimo odpowiedniego leczenia trudności się nasilają, potrzebna jest ponowna ocena lekarska.

Mgła mózgowa – FAQ

Jakie są objawy mgły mózgowej?

Najbardziej charakterystyczne jest poczucie, że myślenie stało się wolniejsze i wymaga więcej wysiłku. Do tego mogą dochodzić problemy z koncentracją, pamięcią roboczą, doborem słów i planowaniem.

Jak leczyć mgłę mózgową?

Lecz jej przyczynę. Innego postępowania wymaga niedobór snu, innego depresja, niedoczynność tarczycy, niedobór B12, bezdech senny lub stan po zakażeniu SARS-CoV-2. Nie ma jednej terapii skutecznej we wszystkich przypadkach.

Kiedy mija mgła mózgowa?

Zależy to od przyczyny. Po krótkim okresie niewyspania sprawność może poprawić się po kilku dobrze przespanych nocach, choć jedna długa noc nie zawsze wyrównuje skutki przewlekłego ograniczania snu 3. Po COVID-19 albo chemioterapii trudności mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy 5 17.

Co czujesz, gdy masz mgłę mózgową?

Możesz mieć wrażenie, że proste zadania wymagają nienaturalnie dużego skupienia, słowa „uciekają”, a przeczytane informacje nie zostają w pamięci.

Źródła

1. Denno P., Zhao S., Husain M., Hampshire A., Defining brain fog across medical conditions, Trends in Neurosciences, 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40011078/
2. Dass R., Kalia M., Harris J., Packham T., Understanding the Experience and Impacts of Brain Fog in Chronic Pain: A Scoping Review, Canadian Journal of Pain, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37441085/
3. Crowley R., Alderman E., Javadi A.H., Tamminen J., A systematic and meta-analytic review of the impact of sleep restriction on memory formation, Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39427809/
4. Wang M.L. i wsp., Cognitive Effects of Treating Obstructive Sleep Apnea: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials, Journal of Alzheimer’s Disease, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32310179/
5. Ceban F. i wsp., Fatigue and cognitive impairment in Post-COVID-19 Syndrome: A systematic review and meta-analysis, Brain, Behavior, and Immunity, 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34973396/
6. Greene C. i wsp., Blood–brain barrier disruption and sustained systemic inflammation in individuals with long COVID-associated cognitive impairment, Nature Neuroscience, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38388736/
7. Ajčević M. i wsp., Cerebral hypoperfusion in post-COVID-19 cognitively impaired subjects revealed by arterial spin labeling MRI, Scientific Reports, 2023. https://doi.org/10.1038/s41598-023-32275-3
8. Kesler S.R. i wsp., Altered functional brain connectivity, efficiency, and information flow associated with brain fog after mild to moderate COVID-19 infection, Scientific Reports, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39333726/
9. Rock P.L., Roiser J.P., Riedel W.J., Blackwell A.D., Cognitive impairment in depression: a systematic review and meta-analysis, Psychological Medicine, 2014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24168753/
10. Prado C.E., Watt S., Crowe S.F., A meta-analysis of the effects of antidepressants on cognitive functioning in depressed and non-depressed samples, Neuropsychology Review, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29446012/
11. Correia N. i wsp., Evidence for a Specific Defect in Hippocampal Memory in Overt and Subclinical Hypothyroidism, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2009. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19584178/
12. Leyhe T. i wsp., Increased occurrence of weaknesses in attention testing in patients with Hashimoto’s thyroiditis compared to patients with other thyroid illnesses, Psychoneuroendocrinology, 2008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18819753/
13. Maki P.M., Jaff N.G., Brain fog in menopause: a health-care professional’s guide for decision-making and counseling on cognition, Climacteric, 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36178170/
14. Maki P.M. i wsp., Objective hot flashes are negatively related to verbal memory performance in midlife women, Menopause, 2008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18562950/
15. Davies S.J. i wsp., Cognitive impairment during pregnancy: a meta-analysis, Medical Journal of Australia, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29320671/
16. Lange M. i wsp., Cognitive Impairment in Patients with Breast Cancer before Surgery: Results from a CANTO Cohort Subgroup, Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32611581/
17. Janelsins M.C. i wsp., Longitudinal Trajectory and Characterization of Cancer-Related Cognitive Impairment in a Nationwide Cohort Study, Journal of Clinical Oncology, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30240328/
18. Tannenbaum C. i wsp., A systematic review of amnestic and non-amnestic mild cognitive impairment induced by anticholinergic, antihistamine, GABAergic and opioid drugs, Drugs & Aging, 2012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22812538/
19. Auerbach M., DeLoughery T.G., Tirnauer J.S., Iron Deficiency in Adults: A Review, JAMA, 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40159291/
20. Markun S. i wsp., Effects of Vitamin B12 Supplementation on Cognitive Function, Depressive Symptoms, and Fatigue: A Systematic Review, Meta-Analysis, and Meta-Regression, Nutrients, 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33809274/
21. National Institute for Health and Care Excellence, Suspected neurological conditions: recognition and referral, guideline NG127, 2019. https://www.nice.org.uk/guidance/ng127
22. McKhann G.M. i wsp., The diagnosis of dementia due to Alzheimer’s disease: recommendations from the National Institute on Aging–Alzheimer’s Association workgroups, Alzheimer’s & Dementia, 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21514250/
23. National Institute for Health and Care Excellence, Myalgic encephalomyelitis (or encephalopathy)/chronic fatigue syndrome: diagnosis and management, guideline NG206, 2021. https://www.nice.org.uk/guidance/ng206
24. Sanal-Hayes N.E.M. i wsp., A scoping review of ‘Pacing’ for management of Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome (ME/CFS), Fatigue: Biomedicine, Health & Behavior, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37838675/
25. Singh B. i wsp., Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis, British Journal of Sports Medicine, 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40049759/
26. Valls-Pedret C. i wsp., Mediterranean Diet and Age-Related Cognitive Decline: A Randomized Clinical Trial, JAMA Internal Medicine, 2015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25961184/
27. Yassine H.N., Carrasco A.S., Badie D.S., Designing Newer Omega-3 Supplementation Trials for Cognitive Outcomes: A Systematic Review Guided Analysis, Journal of Alzheimer’s Disease, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39422948/
28. Uswatte G. i wsp., Long COVID brain fog treatment: An early-phase randomized controlled trial of Constraint-Induced Cognitive Therapy, Rehabilitation Psychology, 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40310209/
29. Fernandes H.A. i wsp., Cognitive rehabilitation for cancer-related cognitive dysfunction: a systematic review, Supportive Care in Cancer, 2019. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31147780/
30. National Cancer Institute, Cancer Therapy Interactions With Foods and Dietary Supplements (PDQ®), aktualizacja 2024. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/patient/dietary-interactions-pdq
31. National Institute for Health and Care Excellence, Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers, guideline NG97, 2018. https://www.nice.org.uk/guidance/ng97