Nawłoć pospolita – właściwości, jak stosować i przeciwwskazania

Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea L.) jest naszą rodzimą rośliną leczniczą, której ziele od stuleci stosowano w polskiej medycynie ludowej przy dolegliwościach układu moczowego. Najlepiej udokumentowane jest jej tradycyjne zastosowanie w infekcjach układu moczowego i płciowego, kamicy moczowej i nadciśnieniu. Nawłoć zwiększa ilość wydalanego moczu i wspomaga przepłukiwanie dróg moczowych. W zielu występują flawonoidy i saponiny, glikozydy fenolowe, pochodne kwasu kawowego, garbniki oraz składniki olejku eterycznego 1 2 3.

Nawłoć pospolita – co to jest?

Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea L.) to wieloletnia roślina z rodziny astrowatych (Asteraceae), występująca naturalnie w Europie i Azji, w tym pospolicie w Polsce. Surowcem zielarskim jest ziele nawłoci pospolitej, a dokładniej kwitnące części nadziemne 1 4 5.

Nawłoć pospolita zawiera kilka grup związków aktywnych biologicznie:

• flawonoidy, zwłaszcza pochodne kwercetyny i kemferolu, takie jak rutozyd, hiperozyd i izokwercytryna,
• saponiny triterpenowe, w tym wirgaureasaponiny i solidagosaponiny,
• glikozydy fenolowe, np. lejokarpozyd,
• kwasy fenolowe oraz pochodne kwasu kawowego, w tym kwas chlorogenowy i inne kwasy kawoilochinowe,
• garbniki,
• diterpeny i inne związki terpenowe,
• niewielką ilość olejku eterycznego, w którym stwierdzano np. alfa- i beta-pinen, mircen, limonen, germakren D oraz gamma-kadinen 3 6.

Nie należy utożsamiać nawłoci pospolitej z każdym żółto kwitnącym łanem nawłoci spotykanym na poboczach. Nawłoć pospolita jest gatunkiem rodzimym, natomiast nawłoć kanadyjska (Solidago canadensis) i nawłoć późna (Solidago gigantea) pochodzą z Ameryki Północnej i należą w Polsce do gatunków obcych o charakterze inwazyjnym. Nawłoć kanadyjska była sprowadzana do Europy jako roślina ozdobna, a obecnie łatwo zasiedla przydroża, łąki i nieużytki 7. Może również krzyżować się z nawłocią pospolitą – takim mieszańcem jest Solidago ×niederederi 8.

Nawłoć pospolita – właściwości

Najważniejsze właściwości nawłoci pospolitej dotyczą układu moczowego. Ziele zwiększa ilość wydalanego moczu, a jego składniki wykazują w badaniach także działanie przeciwzapalne, rozkurczowe, hipotensyjne i przeciwdrobnoustrojowe 1 3 6.

Właściwości moczopędne

Właściwości moczopędne są najczęstszym powodem, dla którego sięgamy po nawłoć. Zwiększenie objętości moczu sprzyja przepłukiwaniu dróg moczowych z osadu i drobnoustrojów 1 6. Dawniej – z uwagi na to działanie – nawłoć traktowano jako depurativum, czyli “środek czyszczący krew”.

Działanie przeciwzapalne

Nawłoć pospolita wykazuje działanie przeciwzapalne w doświadczeniach laboratoryjnych i na zwierzętach. Badano pod tym kątem saponiny, kwercetynę, rutozyd, lejokarpozyd oraz pochodne kwasu chlorogenowego i chinowego.

Garbniki mogą z kolei odpowiadać za tradycyjnie opisywane właściwości ściągające i przeciwzapalne przy stosowaniu zewnętrznym.

Działanie przeciwdrobnoustrojowe

Nawłoć wspomaga czyszczenie z drobnoustrojów zarówno układu moczowego i płciowego, jak i skóry. 6 Potwierdziły to na ten moment badania laboratoryjne, w których nawłoć dodatkowo hamowała tworzenie biofilmu bakteryjnego 9.

Nawłoć na skórę

Napar z nawłoci stosowany do pielęgnacji skóry wspomaga jej gojenie się i reguluje wydzielanie sebum. Pomaga ograniczyć trądzik, stany zapalne skóry i wypryski. Oczyszcza cerę, działa ściągająco i antyseptycznie 6.

Nawłoć – na co pomaga i na co się ją stosuje?

Nawłoć pospolita to przyjaciółka układu moczowego i okolic intymnych. Pomaga przy stanach zapalnych i infekcjach tych obszarów. Jej działanie moczopędne wspiera walkę z kamicą moczową.

Na co pomaga nawłoć?

• dolegliwości pęcherza i nerek
• pieczenie i ból okolic intymnych
• infekcje dróg moczowych i okolic intymnych
• tzw. “wilk”
• osad i kamienie w nerkach i drogach moczowych
• obrzęki
• nagromadzenie wody

Jak stosować nawłoć?

Z nawłoci pospolitej możesz zrobić napar, nalewkę, wyciąg na winie, a nawet sok ze świeżego ziela i maść.

Napar z nawłoci – jak przygotować?

1 łyżkę ziela zalej szklanką wrzącej wody, przykryj i odstaw do zaparzenia na 10 minut. Pij 2-3 szklanki naparu dziennie.

Nawłoć – przeciwwskazania i środki ostrożności

Nie stosuj nawłoci, jeśli masz na nią uczulenie (lub na inne rośliny z rodziny Asteraceae). Nie należy jej pić też wtedy, gdy ze względów medycznych konieczne jest ograniczenie podaży płynów, np. w ciężkich chorobach serca lub nerek. 1

Najważniejsze przeciwwskazania i środki ostrożności to:

• nadwrażliwość na nawłoć lub inne astrowate,
• ciężkie choroby serca lub nerek wymagające ograniczenia płynów,
• ciąża i karmienie piersią,
• jednoczesne przyjmowanie syntetycznych leków moczopędnych – takie połączenie nie jest zalecane bez konsultacji z lekarzem ze względu na możliwość zaburzenia równowagi płynów i elektrolitów 1 10.

Skonsultuj się z lekarzem, jeżeli pojawi się u Ciebie gorączka, ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, skurcze albo krew w moczu 1.

Czy nawłoć jest trująca?

Nie, nawłoć pospolita – Solidago virgaurea – stosowana zgodnie z zaleceniami nie jest trująca dla człowieka. Pita w nadmiarze powodować reakcje nadwrażliwości i dolegliwości żołądkowo-jelitowe 1 2. W źródłach botanicznych pojawia się natomiast informacja o szkodliwości nawłoci pospolitej dla bydła 5.

Nawłoć – kiedy zbierać?

Surowcem zielarskim są kwitnące części nadziemne. Roślina kwitnie w Polsce zwykle od lipca do września 2 5. Niestety, jest wypierana przez inwazyjną nawłoć kanadyjską, dlatego coraz trudniej ją znaleźć…

Jak przygotować i przechowywać suszoną nawłoć?

Po zebraniu ziele dobrze wysusz w przewiewnym miejscu, a następnie chroń przed wilgocią, światłem i zanieczyszczeniem. Możesz ją suszyć na papierze – koniecznie w cieniu. Ja czasem dosuszam pod koniec zioła w piekarniku w temp 40 stopni. Następnie schowaj do słoików i postaw w ciemnym miejscu, najlepiej do szafki.

Najważniejsze informacje o nawłoci – podsumowanie

Właściwości i zastosowanie nawłoci pospolitej dotyczą przede wszystkim dróg moczowych. Roślina ta wspomaga pracę nerek i pęcherza, zwiększa ilość wydalanego moczu i wspiera organizm w schorzeniach układu moczowego. Przydaje się też w profilaktyce kamicy. Za właściwości lecznicze nawłoci odpowiadają głównie flawonoidy, saponiny i związki fenolowe.

Nawłoć stosuje się głównie w naparze. Dostępne są też roślinne leki zawierające nawłoć i kosmetyki zawierające nawłoć. Z jej nektaru powstaje również miód nawłociowy.

Źródła

1. 1. European Medicines Agency. Community Herbal Monograph on Solidago virgaurea L., herba. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-community-herbal-monograph-solidago-virgaurea-l-herba_en.pdf
2. 2. European Medicines Agency. Assessment Report on Solidago virgaurea L., herba. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/assessment-report-solidago-virgaurea-l-herba_en.pdf
3. 3. Fursenco C., Calalb T., Uncu L., Dinu M., Ancuceanu R. (2020). Solidago virgaurea L.: A Review of Its Ethnomedicinal Uses, Phytochemistry, and Pharmacological Activities. Biomolecules, 10(12), 1619. https://www.mdpi.com/2218-273X/10/12/1619
4. 4. Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea L.) – materiał informacyjny Gov.pl. https://www.gov.pl/attachment/9d3322e6-dd63-41e8-9622-2270cd550135
5. 5. Wikipedia. Nawłoć pospolita – Solidago virgaurea. https://pl.wikipedia.org/wiki/Naw%C5%82o%C4%87_pospolita
6. 6. Różański H. Herba Virgaureae = Herba Solidaginis – ziele nawłoci jako surowiec farmakopealny oraz Nawłoć – Solidago. https://rozanski.li/341/herba-virgaureae-herba-solidaginis-ziele-nawloci-jako-surowiec-farmakopealny/ https://rozanski.li/244/nawloc-solidago/
7. 7. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Nawłoć kanadyjska jest gatunkiem obcym i wykazuje cechy inwazyjne. https://www.gov.pl/web/gdos/nawloc-kanadyjska-jest-gatunkiem-obcym-i-wykazuje-cechy-inwazyjne
8. 8. Pliszko A. (2013). A new locality of Solidago ×niederederi Khek (Asteraceae) in Poland. Biodiversity: Research and Conservation, 29, 57–62. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/biorc/article/view/biorc-2013-0008
9. 9. Kaczorová D. i wsp. (2021). Is it Worth Combining Solidago virgaurea Extract and Antibiotics against Uropathogenic Escherichia coli rods? An In Vitro Model Study. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8073685/
10. 10. European Medicines Agency. Overview of comments received on Community Herbal Monograph on Solidago virgaurea L., herba. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-comments/overview-comments-received-community-herbal-monograph-solidago-virgaurea-l-herba-emeahmpc2857582007_en.pdf