Berberyna a karmienie piersią – czy można ją stosować bezpiecznie?

Berberyna to naturalny związek chemiczny zaliczany do alkaloidów izochinolinowych, pozyskiwany m.in. z roślin takich jak berberys i od lat wykorzystywany w medycynie, w tym w medycynie chińskiej. Obecnie berberyna hcl występuje głównie jako suplement diety – najczęściej w formie kapsułki o określonej dawce w mg berberyny. Ze względu na jej wpływ na poziom glukozy we krwi oraz poziom cholesterolu bywa stosowana m.in. u osób z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2. Jednocześnie berberyna to substancja, która może powodować skutki uboczne i wchodzić w interakcje, dlatego przeciwwskazania do stosowania berberyny – w tym ciąża i karmienie piersią – wymagają szczególnej ostrożności i zawsze powinny być rozpatrywane osobno.

Czy berberyna jest bezpieczna podczas karmienia piersią?

Nie. Nie ma wystarczających danych, które pozwoliłyby powiedzieć: „tak, to bezpieczne”. W dostępnych opracowaniach medycznych berberyna w okresie karmienia piersią jest odradzana, ponieważ potencjalne ryzyko dotyczy karmionego noworodka. [1]

Jeśli karmisz piersią i myślisz o berberynie (np. na poziom cukru we krwi, insulinę, masę ciała) to najrozsądniejsza decyzja jest prosta: odpuść do czasu zakończenia laktacji.

Dlaczego berberyna nie jest zalecana w okresie laktacji?

Problem z berberyną w czasie karmienia piersią może negatywnie wpłynąć na zdrowie noworodka. A chodzi głównie o bilirubinę.

Według MotherToBaby (NCBI Bookshelf) nie wiadomo, czy berberyna przenika do mleka kobiecego, bo: nie ma badań klinicznych u kobiet karmiących, brakuje danych farmakokinetycznych dla laktacji.

Istnieje uzasadniona obawa dotycząca noworodków, ponieważ berberyna może zwiększać poziom bilirubiny u niemowląt, a noworodki mają niedojrzałe mechanizmy jej metabolizowania i wydalania.

W związku z tym nie można uznać berberyny za bezpieczną w laktacji. Nie zaleca się jej stosowania podczas karmienia piersią, zwłaszcza u noworodków i małych niemowląt.

Bilirubina to żółty barwnik, który powstaje naturalnie w organizmie przy rozpadzie krwinek. U dorosłych wątroba szybko ją neutralizuje i usuwa. U noworodków ten mechanizm jest jeszcze niedojrzały.

Berberyna może zwiększać ilość wolnej bilirubiny w organizmie niemowlęcia, ponieważ zaburza sposób, w jaki bilirubina jest transportowana i neutralizowana (wypiera ją z białek osocza). To jedno z potencjalnych działań niepożądanych, które są szczególnie istotne w okresie laktacji.

Dlatego u wielu dzieci może pojawić się żółtaczka noworodkowa. Zwykle jest ona łagodna i mija sama, ale jeśli bilirubiny zrobi się za dużo, może być niebezpieczna dla układu nerwowego. [1, 2]

Czy berberyna jest bezpieczna podczas karmienia piersią?

Nie. Nie ma wystarczających danych, które pozwoliłyby powiedzieć: „tak, to bezpieczne”. W dostępnych opracowaniach medycznych berberyna w okresie karmienia piersią jest odradzana, ponieważ potencjalne ryzyko dotyczy karmionego noworodka. [1]

Jeśli karmisz piersią i myślisz o berberynie (np. na poziom cukru we krwi, insulinę, masę ciała) to najrozsądniejsza decyzja jest prosta: odpuść do czasu zakończenia laktacji.

Dlaczego berberyna nie jest zalecana w okresie laktacji?

Problem z berberyną w czasie karmienia piersią może negatywnie wpłynąć na zdrowie noworodka. A chodzi głównie o bilirubinę.

Według MotherToBaby (NCBI Bookshelf) nie wiadomo, czy berberyna przenika do mleka kobiecego, bo: nie ma badań klinicznych u kobiet karmiących, brakuje danych farmakokinetycznych dla laktacji.

Istnieje uzasadniona obawa dotycząca noworodków, ponieważ: berberyna może zwiększać poziom bilirubiny u niemowląt, noworodki mają niedojrzałe mechanizmy jej metabolizowania i wydalania.

W związku z tym nie można uznać berberyny za bezpieczną w laktacji. Nie zaleca się jej stosowania podczas karmienia piersią, zwłaszcza u noworodków i małych niemowląt.

Bilirubina to żółty barwnik, który powstaje naturalnie w organizmie przy rozpadzie krwinek. U dorosłych wątroba szybko ją neutralizuje i usuwa. U noworodków ten mechanizm jest jeszcze niedojrzały.

Berberyna może zwiększać ilość wolnej bilirubiny w organizmie niemowlęcia, ponieważ zaburza sposób, w jaki bilirubina jest transportowana i neutralizowana (wypiera ją z białek osocza). To jedno z potencjalnych działań niepożądanych, które są szczególnie istotne w okresie laktacji.

Dlatego u wielu dzieci może pojawić się żółtaczka noworodkowa. Zwykle jest ona łagodna i mija sama, ale jeśli bilirubiny zrobi się za dużo, może być niebezpieczna dla układu nerwowego. [1, 2]

Możliwe skutki stosowania berberyny u kobiet karmiących

W latach 90. w Chinach obserwowano przypadki ciężkiej żółtaczki u noworodków, u których w wywiadzie wykryto stosowanie przez matki lub bezpośrednie podawanie dziecku tradycyjnych preparatów ziołowych zawierających berberynę, m.in. z Coptis chinensis (huanglian).

Nie były to badania kliniczne ani kontrolowane obserwacje, lecz doniesienia i analizy bezpieczeństwa, które skłoniły badaczy do sprawdzenia możliwego mechanizmu. W kolejnych pracach wykazano, że berberyna może zaburzać wiązanie bilirubiny z białkami krwi, co u noworodków – ze względu na niedojrzałość wątroby – teoretycznie może prowadzić do nasilenia żółtaczki i wzrostu ryzyka jej powikłań.

To właśnie te obserwacje, a nie bezpośrednie dowody kliniczne z badań na kobietach karmiących, stały się podstawą ostrożnych zaleceń, aby unikać berberyny w okresie laktacji, szczególnie w pierwszych tygodniach życia dziecka. [2]

Berberyna a odchudzanie po porodzie – czy to dobry pomysł?

Zdecydowanie tak!

Gdy już będziesz po karmieniu – warto sięgnąć po berberynę jako dodatek do diety i aktywności fizycznej.

Berberyna na odchudzanie to gorący temat – i nie bez powodu, Literatura wskazuje na to, że berberyna zwiększa aktywność enzymu AMPK, który wykazuje szereg działań metabolicznych. Dzięki nim wspiera pobieranie energii z tkanki tłuszczowej, wzmacnia sytość i spowalnia procesy odkładania zapasów energii. [3]

Metaanaliza badań dotyczących wpływu berberyny na otyłość potwierdza jej ogromny potencjał we wspomaganiu utraty masy ciała. Dlatego tak – z pewnością warto ją w tym temacie wypróbować, ale oczywiście nie jako jedyny element odchudzania. [4]

Bezpieczne alternatywy dla berberyny podczas karmienia piersią

Co możesz zrobić, aby zadbać o swoją sylwetkę podczas karmienia? Przede wszystkim pamiętaj, że organizm potrzebuje czasu po porodzie, aby wrócić do formy. Warto wiedzieć, że okres laktacji wymaga zwiększenia bilansu energetycznego aż o 500 kcal w stosunku do normy – to jest bardziej energochłonny okres niż ciąża!

Najlepsze “suplementy” na czas laktacji ;)

• zróżnicowana dieta, bogata w produkty wysokiej jakości – żebyś mogła wzmocnić siebie i produkować jakościowe mleko dla malucha
• białko w każdym głównym posiłku – wzmacnia sytość i buduje mięśnie
• aktywność fizyczna – spacery, powrót do ruchu zgodnie z możliwościami po porodzie bez presji „spalania kalorii”

Te sposoby wydają się banalne, ale działają dużo lepiej niż suplementy “na metabolizm”.

Naturalne wsparcie metabolizmu – sen, nawyki i regulacja emocji

Niedobór snu zwiększa apetyt i zaburza sygnały sytości, a przewlekłe napięcie emocjonalne i stres sprzyjają podjadaniu i jedzeniu na pocieszenie. Do tego
organizm w stanie ciągłego stresu niechętnie „oddaje” zapasy energii…

Oznacza to, że:

• poprawa jakości snu (na tyle, na ile to możliwe z niemowlęciem)
• regulacja emocji i napięcia medytacją czy technikami relaksacyjnymi
• spożywanie jedzenia tylko wtedy, kiedy jest się głodnym
• spożywanie jedzenia w skupieniu na jedzeniu (nie na stojąco, w biegu czy przed ekranem)
• odpuszczenie presji szybkiego powrotu do sylwetki sprzed ciąży

często dają duuużo lepsze efekty niż próby przyspieszania schudnięcia głodowymi dietami i suplementami.

Konsultacja z dietetykiem lub dietcoachem

Jeśli po porodzie:

• masa ciała stoi w miejscu mimo racjonalnego jedzenia
• pojawiają się silne wahania apetytu
• masz w wywiadzie insulinooporność, cukrzycę ciążową lub problemy z tarczycą

to konsultacja z dietetykiem (najlepiej z doświadczeniem w pracy z kobietami w laktacji) jest zdecydowanie bezpieczniejszym krokiem niż sięganie po berberynę.

Dobrze prowadzona konsultacja uwzględnia laktację i realia opieki nad niemowlęciem, nie opiera się na restrykcjach i skupia się na regulacji, a nie „redukcji za wszelką cenę”.

Kiedy można wrócić do suplementacji berberyną po karmieniu piersią?

Najprościej: po zakończeniu karmienia piersią. Jeśli karmisz mieszanie i chcesz wrócić do suplementacji szybciej, to nadal wchodzisz w obszar niepewności, bo kluczowy problem (potencjalny wpływ na dziecko) zostaje.

Po zakończeniu laktacji wracaj do berberyny stopniowo i nie zaczynaj od wysokich dawek. Sprawdź interakcje z lekami i swoje cele (glukoza, masa ciała, cholesterol). Jeśli masz choroby przewlekłe lub leki na stałe, warto skonsultować się z lekarzem.

Podsumowanie: berberyna a karmienie piersią – co warto zapamiętać?

W czasie karmienia piersią celem nie jest ograniczanie kalorii, tylko stworzenie warunków, w których organizm sam wraca do równowagi.

Berberyna może Ci pomóc, gdy zakończysz karmienie. Natomiast w jego trakcie zdrowa dieta, dobre nawyki jedzeniowe, sen, regulacja stresu czy indywidualne wsparcie specjalisty są bezpieczniejszą i rozsądniejszą drogą niż jakikolwiek suplement „na odchudzanie”.

Źródła

1. 1. Berberine. MotherToBaby | Fact Sheets. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK600384/
2. 2. Displacement of bilirubin from albumin by berberine. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8513024/
3. 3. Berberine as a Bioactive Alkaloid: Multi-Omics Perspectives on Its Role in Obesity Management. https://www.mdpi.com/2218-1989/15/7/467
4. 4. The effect of berberine supplementation on obesity parameters, inflammation and liver function enzymes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32690176/