Berberyna a tabletki antykoncepcyjne – czy berberyna może obniżać ich skuteczność?

Nic więc dziwnego, że wiele kobiet zaczęło zadawać sobie pytanie, czy można bezpiecznie łączyć ją z tabletkami antykoncepcyjnymi. W internecie szybko pojawiły się ostrzeżenia o „interakcjach”, wpływie na enzymy wątrobowe i potencjalnym ryzyku osłabienia działania hormonów. Problem w tym, że większość tych informacji powiela uproszczenia i wrzuca wszystkie suplementy wpływające na metabolizm leków do jednego worka.

Jak działają tabletki antykoncepcyjne i co może osłabiać ich skuteczność?

Tabletki antykoncepcyjne działają przede wszystkim poprzez hamowanie owulacji, czyli blokowanie uwalniania komórki jajowej z jajnika. Zawarte w nich hormony – najczęściej etynyloestradiol i progestagen – wpływają na oś podwzgórze–przysadka–jajnik, zmniejszając wydzielanie hormonów odpowiedzialnych za cykl owulacyjny. Dodatkowo zagęszczają śluz szyjkowy, co utrudnia plemnikom dotarcie do komórki jajowej oraz zmieniają błonę śluzową macicy, przez co ewentualne zagnieżdżenie zarodka staje się mniej prawdopodobne.

Na skuteczność tabletek antykoncepcyjnych mogą wpływać różne czynniki, szczególnie interakcje, które zmieniają ich wchłanianie lub metabolizm.

Kluczową rolę odgrywa tu cytochrom P450 – rodzina białek, które odpowiadają za rozkład składników antykoncepcji. Jeśli coś przyspiesza jego działanie, hormony z tabletek są szybciej usuwane z organizmu, a ich stężenie może spaść poniżej poziomu zapewniającego skuteczną ochronę przed owulacją. Klasycznym przykładem jest lek Rifampicin, który zwiększa aktywność P450.

Inne przykłady: hydantoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, ziele dziurawca, penicyliny, tetracykliny.

Skuteczność tabletek może spaść także w wyniku błędów w stosowaniu – pomijania dawek, nieregularnego przyjmowania czy zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Wymioty lub biegunka mogą istotnie zakłócić wchłanianie hormonów w jelitach. [1, 2, 3]

Czy berberyna wpływa na skuteczność tabletek antykoncepcyjnych?

Tabletki antykoncepcyjne działają tylko wtedy, gdy poziom hormonów utrzymuje się powyżej pewnego progu. Jeśli coś ten poziom obniży – nawet niewiele – rośnie ryzyko, że owulacja jednak się pojawi.

W kwestii berberyny spieszę z odpowiedzią uspokajającą – nie ma się czym martwić. Berberyna nie przyspiesza metabolizmu antykoncepcji hormonalnej w wątrobie. W badaniach wykazano, że wpływa ona na enzymy z rodziny cytochrom P450, w tym CYP3A4, jednak kierunek tego działania jest hamujący, a nie indukujący, czyli pobudzający. [4]

Berberyna nie wpływa również na wchłanianie tabletek w jelitach. Antykoncepcja zawierająca etynyloestradiol i progestageny jest dobrze wchłaniana z przewodu pokarmowego.

Dlatego na dziś nie ma dowodów, że berberyna obniża skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej.

Berberyna a tabletki antykoncepcyjne – FAQ

Oto najpopularniejsze pytania.

Czy można przyjmować tabletki antykoncepcyjne i berberynę?

Tak, można. Berberyna NIE wpływa na skuteczność antykoncepcji.

Z czym nie wolno łączyć berberyny?

Berberyna może wzmacniać działanie niektórych leków. Ostrożność należy zachować szczególnie przy lekach stosowanych w cukrzycy, nadciśnieniu i zaburzeniach krzepnięcia krwi.

Jakich suplementów nie brać przy antykoncepcji?

Najlepiej udokumentowanym suplementem mogącym obniżać skuteczność tabletek antykoncepcyjnych jest dziurawiec. Zawarte w nim związki pobudzają enzymy wątrobowe odpowiedzialne za metabolizm hormonów z tabletki, co może prowadzić do spadku ich stężenia we krwi.

Ostrożność warto zachować także przy substancjach, które mogą zaburzać wchłanianie tabletek z przewodu pokarmowego. Dotyczy to przede wszystkim wysokich dawek węgla aktywowanego czy błonnika oraz silnych środków przeczyszczających lub preparatów wywołujących biegunkę. W takich sytuacjach tabletka może nie zdążyć się prawidłowo wchłonąć.

Źródła

1. 1. Etynyloestradiol + lewonorgestrel. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=3088
2. 2. Które leki zmniejszają skuteczność antykoncepcji dwuskładnikowej? https://www.mp.pl/ginekologia/ekspert/379663,ktore-leki-zmniejszaja-skutecznosc-antykoncepcji-dwuskladnikowej
3. 3. Nowe leki odchudzające mogą zakłócać skuteczność antykoncepcji. https://www.mp.pl/ginekologia/aktualnosci/381613,nowe-leki-odchudzajace-moga-zaklocac-skutecznosc-antykoncepcji
4. 4. Repeated administration of berberine inhibits cytochromes P450 in humans. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21870106/