Darmowe zwroty dla wszystkich zamówieńJak wygląda żywokost i gdzie rośnie? Jak rozpoznać żywokost lekarski?
W tym artykule dowiesz się jak rozpoznać żywokost lekarski, jak go zbierać i suszyć.
Data dodania:
|
Data aktualizacji:
|
Napisała:
Weronika Andrzejczak
Spis treści
Czym jest żywokost lekarski?
Żywokost lekarski (Symphytum officinale) to znana od wieków roślina lecznicza. Jest byliną należąca do rodziny ogórecznikowatych. Podobno już w średniowiecznych klasztorach robiło się z niego różnego rodzaju maści, okłady i preparaty wspomagające regenerację skóry oraz stawów – wzmianki znajdziemy już u św. Hildegardy z Bingen. Dziś dysponujemy badaniami naukowymi, które potwierdzają jego działanie, a sprawdzone zastosowania żywokostu cieszą się dużą popularnością. Preparaty na bazie żywokostu lekarskiego można znaleźć niemal w każdej aptece, a samodzielnie można przygotować domowe maści, nalewki czy okłady.
Jak wygląda żywokost lekarski?
Żywokost to okazała roślina lecznicza dorastająca nawet do 1 metra wysokości. Zazwyczaj jednak ma około 30-50 cm [1]. Charakteryzuje się:
- grubą, szorstką łodygą,
- dużymi, lancetowatymi liśćmi w ciemnozielonym kolorze,
- drobnymi włoskami pokrywającymi niemal całą roślinę,
- zwisającymi kwiatami w kolorze fioletowym, różowym lub kremowym.
Najbardziej charakterystyczne są ostro zakończone liście żywokostu. Są szorstkie w dotyku i mają wyraźne unerwienie. To właśnie dzięki nim łatwo rozpoznać tę roślinę w naturalnym środowisku. Pod ziemią znajduje się grube kłącze, z którego wyrastają okazałe korzenie boczne [1].
Jak wygląda korzeń żywokostu?
Korzeń żywokostu lekarskiego jest gruby, ciemnobrązowy lub niemal czarny z zewnątrz, natomiast w środku jest jasny i śliski w dotyku. To właśnie on jest najcenniejszą częścią rośliny, chociaż liści także używało się niegdyś do naparów i syropów.
Gdzie rośnie żywokost?
Żywokost lekarski rośnie pospolicie w całej Europie. W Polsce można go zbierać do celów zielarskich na terenie całego kraju. Rośnie na terenie wilgotnym [1].
Roślina ta występuje przede wszystkim:
- na wilgotnych glebach bogatych w azot,
- przy strumieniach,
- na terenach podmokłych,
- w rowach oraz na mokrych łąkach.
Warto szukać go na rozlewiskach, w obniżeniach terenu bogatych w wilgoć oraz na terenach zacienionych. Czasem rośnie także pod drzewami liściastymi i pod krzewami.
Uwaga – roślina rośnie bardzo intensywnie i potrafi być inwazyjna, chociaż przez preferencję stanowiska nie dominuje krajobrazu jak na przykład nawłoć. Jeśli posadzisz ją w swoim ogrodzie w odpowiednich warunkach, może szybko rozrosnąć się wszędzie i opanować ogródek.
Kiedy kwitnie żywokost?
Okres kwitnienia żywokostu przypada zazwyczaj od maja do lipca, czasem do września. W tym czasie roślina pokrywa się charakterystycznymi, zwisającymi kwiatami. Kwitnienie może różnić się w zależności od warunków pogodowych i stanowiska, jednak najczęściej trwa właśnie wiosną i wczesnym latem [1].
Kiedy zbierać żywokost?
Na cele ziołolecznictwa pozyskuje się korzeń i ziele żywokostu.
Najbardziej wartościowy surowiec stanowi korzeń, który należy zbierać jesienią lub wiosną, po obumarciu nadziemnej części rośliny lub przed wypuszczeniem liści. Jeśli jednak chcesz zebrać ziele na napary to zbieraj je, gdy kwitnie. Stosuj żywokost wewnętrznie z zachowaniem ostrożności i mając na uwadze ograniczenia.
Najlepiej zbierać żywokost, a konkretnie korzeń:
- jesienią po obumarciu zielonych części rośliny,
- wiosną, zanim wypuści młode pędy.
Po wykopaniu korzenia żywokostu należy dokładnie go oczyścić, ususzyć i przechowywać w suchym, chłodnym miejscu.
Jesień to szczególnie dobry moment na wykopywanie korzeni, ponieważ wtedy korzeń zawiera najwięcej składników aktywnych.
Jak rozpoznać żywokost i odróżnić go od innych roślin?
Aby rozpoznać żywokost lekarski, zwróć uwagę na kilka charakterystycznych cech:
- duże, ostro zakończone liście
- szorstką powierzchnię liści i łodyg
- fioletowe, różowe lub kremowe zwisające kwiaty
- gruby, ciemny korzeń
- występowanie na wilgotnych terenach
Rośliny z rodziny ogórecznikowatych bywają do siebie podobne, jednak żywokost wyróżnia się masywną budową, specyficznymi liśćmi i kwiatami oraz charakterystycznym korzeniem. Jeśli nadal nie masz pewności, jak wygląda żywokost lub gdzie rośnie żywokost lekarski, najlepiej porównać kilka cech jednocześnie – liście, kwiaty, miejsce występowania oraz wygląd korzenia.
Jest raczej nie do pomylenia z innymi roślinami, jednak jeśli chcesz się upewnić, czy to na pewno on, udaj się na spacer zielarski z doświadczoną osobą.
Źródła
- 1. “Rośliny lecznicze” Jaroslav Kresanek, wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa, 1982 rok
- 2. “Farmakognozja” Irena Matławska, wydawnictwo Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 2005 rok
Weronika Andrzejczak
Z wykształcenia i zamiłowania – zielarka-fitoterapeutka. Uprawnienia zawodowe i wiedzę zdobyła szkoląc się na kursach u Anny Bober oraz w Instytucie Zielarstwa Polskiego. Studiowała także kognitywistykę na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od ponad 8 lat poznaje świat ziół oraz uczy o nim innych. Tradycja zielarska w jej rodzinie sięga daleko wstecz, co pozwala jej łączyć podejście ludowe z nauką. Ceni połączenie z Przyrodą, zgłębia wpływ środowiska naturalnego na zdrowie. W Magicznym Ogrodzie dba o realizację wartości marki, informowanie Was o wszystkim, co dzieje się na froncie i za kulisami, prawdziwość i estetykę treści. Jej misją jest zbliżanie ludzi do Przyrody.
