Kawa z grzybami – hit czy kit? Opinia dietetyczki na temat działania kawy z grzybami

Kawa grzybowa, na Zachodzie znana jako mushroom coffee, szybko zyskuje na popularności. Na Twoim Instagramie pewnie też się już przewinęła. Ale czy to faktycznie dobra alternatywa dla klasycznej kawy i coś więcej niż marketingowe obietnice, ładne opakowanie i modne hasztagi? Sprawdziłam, co na temat kawy z grzybami mówią badania. Stestowałam ją też samodzielnie! Czytaj dalej, aby poznać mój werdykt.

Kawa z grzybami – co to właściwie jest?

Czym jest kawa z grzybami? To kawa mielona z dodatkiem grzybów funkcjonalnych, inaczej mówiąc adaptogennych. W takiej mieszance znajdziemy najczęściej reishi, cordyceps i soplówkę jeżowatą (lion’s mane), czasem też chagę IInonotus, maitake, shiitake lub agaricus.

Jak to się robi? Do kawy arabica czy też do mieszanki arabiki z robustą dodaje się albo sproszkowane grzyby, albo ekstrakty grzybów standaryzowane na konkretne związki aktywne. Przygotowujesz taką kawę dokładnie tak jak zwykłą – zalewasz gorącą wodą lub parzysz w kawiarce czy aeropressie. Smak kawy pozostaje dominujący, a grzyby dodają mu odrobinę swojego charakteru.

Kawa funkcjonalna ma tę przewagę nad zwykłą kawą, że oprócz kofeiny dostarcza substancji obecnych w grzybach. Beta-glukany z grzyba chaga (Inonotus obliquus) wspomagają odporność, soplówka (Hericium erinaceus) dostarcza erinacyn i hericenonów związanych z pracą układu nerwowego, a reishi (Ganoderma lucidum, lakownica żółtawa) zawiera polisacharydy i triterpeny. Dzięki temu filiżanka takiej kawy może być czymś więcej niż tylko źródłem chwilowego pobudzenia. 1, 2, 3

Kawa Trzy Grzyby z Magicznego Ogrodu łączy kawę Cerrado z Brazylii z:

• mielonym owocnikiem cordycepsu,
• ekstraktem reishi standaryzowanym na 30% polisacharydów,
• ekstraktem z soplówki jeżowatej standaryzowanym na 3% erinacyn i 3% hericenonów

To znacznie ciekawsze rozwiązanie niż przypadkowe dosypanie niewielkiej ilości grzybowego proszku. Standaryzowany ekstrakt pozwala określić zawartość wybranych substancji charakterystycznych dla danego surowca. W grzybach znajdziesz polisacharydy, w tym beta-glukany, a także specyficzne dla poszczególnych gatunków związki, takie jak triterpeny reishi czy erinacyny i hericenony soplówki. 2, 3, 4

Czy kawa z grzybami działa?

Tak – można powiedzieć, że połączenie to łączy “ostre” działanie kofeiny z “łagodzącymi” właściwościami grzybów. Kofeina stymuluje umysł, zwiększa czujność i koncentrację, zmniejsza zmęczenie. Grzyby funkcjonalne natomiast “wyostrzają krawędzie” tego pobudzenia. Synergicznie z kawą podnoszą funkcje poznawcze i wspierają skupienie. Jednocześnie łagodzą napięcie nerwowe – jak to adaptogeny. 5, 6, 7

Kawa grzybowa działa szerzej niż zwykła kawa. Pobudza i ułatwia skupienie tu i teraz, a jednocześnie dostarcza substancji aktywnych, które wspomagają organizm podczas intensywnej pracy psychicznej lub fizycznej. 6, 8

Działanie samej kofeiny znamy bardzo dobrze. Metaanaliza 31 badań z udziałem 1455 zdrowych osób wykazała, że jej jednorazowe przyjęcie poprawia zarówno szybkość reakcji, jak i dokładność w zadaniach wymagających uwagi. 5

Soplówka jeżowata wspomaga funkcje poznawcze i pracę układu nerwowego. Jej charakterystyczne związki – erinacyny i hericenony – mogą stymulować wytwarzanie NGF, czyli czynnika wzrostu nerwów. 2, 9 NGF to białko, które pomaga neuronom rosnąć, utrzymywać sprawność i tworzyć połączenia. Najprościej mówiąc: dostarcza komórkom nerwowym sygnału potrzebnego do ich prawidłowego rozwoju i funkcjonowania.

Obecne w grzybach beta-glukany wspierają układ odpornościowy. Pobudzają komórki odpornościowe do działania, w tym komórki NK, które rozpoznają i usuwają nieprawidłowe komórki organizmu. Beta-glukany pomagają układowi odpornościowemu sprawniej reagować na sygnały, które do niego docierają. 10, 11 Reishi dostarcza triterpenów, które wykazują działanie przeciwzapalne. 12

Cordyceps poprawia wydolność, wspomaga organizm podczas wysiłku i zmniejsza zmęczenie. 8

Wspólny mianownik jest więc dość prosty. Grzyby funkcjonalne wspomagają funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego. Pomagają organizmowi lepiej radzić sobie z obciążeniem psychicznym i fizycznym. Dlatego dobrze uzupełniają kawę – kofeina daje szybkie skupienie i energię, a związki z grzybów rozszerzają działanie napoju poza samo pobudzenie. 6, 8, 10, 11

Czy kawa z grzybami jest zdrowa?

Tak – dobrze skomponowana kawa z dodatkiem grzybów jest zdrowym napojem funkcjonalnym. Jeśli dobrze tolerujesz kofeinę i wybierasz produkt z sensowną ilością grzybów lub ich ekstraktami, a nie coś, co tylko ładnie wygląda na opakowaniu, to możesz liczyć na działanie prozdrowotne.

Sama kawa nie jest tu problemem. U zdrowych dorosłych kofeina w ilości do 400 mg dziennie nie budzi obaw o bezpieczeństwo, choć już około 100 mg wypite wieczorem może pogorszyć sen. 13 Jeśli więc po klasycznej kawie masz silne pobudzenie, napięcie albo późniejszy zjazd, zwróć uwagę na ilość kofeiny i porę picia. Grzyby adaptogenne dopełniają działanie kawy i mogą nieco wyciszyć rozbiegane myśli, ale nie są antidotum na zbyt dużą dawkę kofeiny. 6, 7

Dodatek grzybów adaptogennych podnosi wartość prozdrowotną tego napoju. Możesz po nim oczekiwać poprawę funkcji poznawczych i zaobserwować wyciszenie układu nerwowego. 6, 7, 4 Nie chodzi jednak o uspokojenie, bo temu zapobiegnie kofeina. Chodzi bardziej o wyciszenie rozpraszających myśli. Warto taką kawę spożywać raz dziennie przez kilka tygodni, aby poczuć solidne wsparcie dla organizmu. 6, 14 Nie tylko kognitywne. Grzyby-adaptogeny pozytywnie wpływają też na odporność i metabolizm (np. poziom glukozy we krwi). 1, 10, 11

Najlepsza kawa z grzybami – czyli jaka?

Najlepsza kawa z grzybami łączy dobrej jakości kawę z konkretną ilością grzybów lub standaryzowanych ekstraktów. Sam napis „z adaptogenami” na opakowaniu niewiele mówi.

Najpierw sprawdź bazę. Jeśli zależy Ci na łagodniejszym smaku i mniejszej zawartości kofeiny, szukaj produktu na bazie mielonej arabiki. Robusta będzie mocniejsza, bardziej gorzka i zwykle dostarczy więcej kofeiny.

Potem spójrz na grzyby. W przypadku kawy z ekstraktami dobrze, jeśli producent podaje:

• gatunek grzyba,
• wykorzystaną część – owocnik lub grzybnię,
• ilość ekstraktu,
• standaryzację na konkretne związki aktywne,
• zalecaną porcję.

To ważniejsze niż długa lista pięciu czy dziesięciu grzybów. Lepiej wybrać prostszą mieszankę z dobrze opisanymi ekstraktami z grzybów niż produkt, w którym każdy składnik występuje w symbolicznej ilości.

Kawa Trzy Grzyby spełnia te kryteria. Bazuje na kawie Cerrado i zawiera mielony owocnik cordycepsu oraz standaryzowane ekstrakty reishi i soplówki. Dzięki temu wiesz nie tylko, jakie grzyby pijesz, ale również na jakie związki wystandaryzowano ekstrakty.

Jak przygotować kawę z grzybami? Tak samo jak klasyczną kawę – zgodnie z metodą, którą lubisz najbardziej. Możesz ją zalać, zaparzyć w kawiarce albo aeropressie. Nie potrzebujesz żadnej specjalnej procedury tylko dlatego, że w mieszance znajdują się adaptogeny.

Nie ma też potrzeby pić jej przez cały dzień. Jeśli dobrze tolerujesz kofeinę, 1–2 porcje dziennie zwykle spokojnie wystarczą.

Kawa z grzybami – hit czy kit? Mój werdykt

Dla mnie kawa grzybowa to zdecydowanie hit. Pomysł połączenia stymulacji z kofeiny z właściwościami grzybów – adaptogenów uważam za genialny.

Nie dość, że smaki grzybów dają bardzo fajne połączenie ze smakiem kawy, to jeszcze działanie obu surowców świetnie się uzupełnia.

Ja odczuwam efekty tego napoju bardzo wyraźnie. Najszybciej przychodzi pełne skupienie, długa wydolność intelektualna i kreatywność. Z czasem, w miarę regularnego stosowania, pojawiają się długofalowe efekty, takie jak mocniejsza odporność i dobry nastrój.

Ale uwaga – kawa grzybowa może być też kitem. Czytaj uważnie skład, żeby na taką nie trafić. Kawa “kit” ma małe ilości grzybów funkcjonalnych, jest kwaśna, tania, nieznanego pochodzenia. Może zawierać ekstrakty bez standaryzacji. Zwróć uwagę, czy przeszła badania z laboratorium i czy ma jakieś opinie użytkowników. I oczywiście – kupuj u zaufanych sprzedawców!

Źródła

1. 1. Preparation, bioactivities, structure-activity relationships, applications, and safety concerns of Inonotus obliquus polysaccharides: A review https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41724299/
2. 2. Neurotrophic and Neuroprotective Effects of Hericium erinaceus https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37958943/
3. 3. The Phytochemistry of Ganoderma Species and their Medicinal Potentials https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36999543/
4. 4. Kawa Trzy Grzyby – Magiczny Ogród https://www.magicznyogrod.pl/kawa_trzy_grzyby
5. 5. A systematic review and meta-analysis of the acute effect of caffeine on attention https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40335666/
6. 6. The Acute and Chronic Effects of Lion's Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults: A Double-Blind, Parallel Groups, Pilot Study https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38004235/
7. 7. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20834180/
8. 8. Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27408987/
9. 9. Nerve growth factor-inducing activity of Hericium erinaceus in 1321N1 human astrocytoma cells https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18758067/
10. 10. Effects of fungal beta-glucans on health – a systematic review of randomized controlled trials https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33876798/
11. 11. Evaluation of Immune Modulation by β-1,3; 1,6 D-Glucan Derived from Ganoderma lucidum in Healthy Adult Volunteers, A Randomized Controlled Trial https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36766186/
12. 12. Anti-Inflammatory Potential of Ganoderma lucidum Triterpenes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Preclinical Evidence https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41599785/
13. 13. Scientific Opinion on the safety of caffeine https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4102
14. 14. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18844328/
15. 15. Influence of Various Factors on Caffeine Content in Coffee Brews https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34071879/