Krwawnik – właściwości i na co pomaga? Zastosowanie, stosowanie i przeciwwskazania

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) to wieloletnia roślina z rodziny astrowatych występująca w Europie i Azji. Rośnie na łąkach, przydrożach i terenach trawiastych. Surowcem zielarskim są ziele krwawnika oraz kwiat krwawnika, zbierane w okresie kwitnienia. 1 2

Właściwości krwawnika pospolitego wynikają z obecności flawonoidów, laktonów seskwiterpenowych, kwasów fenolowych, garbników oraz składników olejku eterycznego. 2 3 W medycynie ludowej krwawnik stosowano przy niestrawności, skurczach przewodu pokarmowego, dolegliwościach menstruacyjnych, a zewnętrznie na skórę i drobne rany. Badania potwierdzają działanie rozkurczowe i przeciwzapalne ekstraktów z rośliny, ale liczba badań klinicznych z udziałem ludzi jest ograniczona. 3

Z tego artykułu dowiesz się, jak działa krwawnik i kiedy warto go stosować!

Krwawnik pospolity – właściwości lecznicze rośliny

Właściwości lecznicze krwawnika obejmują działanie rozkurczowe, przeciwzapalne i wspierające trawienie. W badaniach laboratoryjnych ekstrakty wykazują również aktywność antyoksydacyjną i przeciwbakteryjną. Tradycyjne stosowanie krwawnika przy krwawieniach ma słabsze potwierdzenie we współczesnych badaniach.

Przeciwzapalne właściwości krwawnika

Zawarte w roślinie związki hamują aktywność enzymów uczestniczących w rozwijaniu reakcji zapalnej. W badaniu Benedek i wsp. z 2007 r. wyciąg z krwawnika oraz frakcja bogata we flawonoidy hamowały elastazę neutrofilową oraz metaloproteinazy MMP-2 i MMP-9. 4

Oznacza to, że ekstrakty z rośliny wykazują działanie przeciwzapalne w warunkach laboratoryjnych. Nie jest to jednak dowód, że krwawnik leczy choroby zapalne u ludzi.

Właściwości rozkurczowe krwawnika

Krwawnik rozluźnia mięśnie gładkie jelit, a tym samym zmniejsza ich skurcz. Taki efekt wyjaśnia stosowanie rośliny przy skurczach brzucha i dolegliwościach menstruacyjnych.

W badaniu Lemmens-Gruber i wsp. z 2006 r. działanie rozkurczowe wykazywały obecne w krwawniku flawonoidy: kwercetyna, luteolina i apigenina. 5 Jego działanie rozkurczowe jest więc potwierdzone w badaniach farmakologicznych.

Wspieranie trawienia

Krwawnik jest gorzkim, aromatycznym surowcem stosowanym przy niestrawności i osłabionym apetycie. Związki zawarte w zielu wspierają wydzielanie soków trawiennych i żółci. 2

W badaniu Benedek i wsp. z 2006 r. związki obecne w krwawniku zwiększyły przepływ żółci w wątrobie szczura. 6 Żółć uczestniczy w trawieniu tłuszczów, dlatego taki efekt wyjaśnia tradycyjne zastosowanie krwawnika pospolitego przy dolegliwościach trawiennych.

Właściwości przeciwkrwotoczne krwawnika

W medycynie ludowej krwawnik przykładano do niewielkich ran i skaleczeń w celu ograniczenia krwawienia. Roślinie przypisywano działanie przeciwkrwotoczne i zdolność przyspieszania krzepnięcia krwi. 2

Krwawnik – na co pomaga i na co się go stosuje?

Zastosowanie krwawnika obejmuje łagodne problemy trawienne, przejściowy brak apetytu, skurcze menstruacyjne, drobne krwawienia i skaleczenia oraz małe powierzchowne rany. Są to tradycyjne wskazania dla preparatów leczniczych na bazie ziela Achillea millefolium L. 8

Krwawnik na problemy trawienne

Krwawnik stosuje się przy dolegliwościach ze strony układu pokarmowego, takich jak niestrawność, powolne trawienie i uczucie ciężkości. 8

Krwawnik sprawdzi się zatem w formie naparu do obfitego posiłku lub po nim!

Krwawnik na wzdęcia i skurcze brzucha

Przy wzdęciach i łagodnych skurczach brzucha można stosować napar z ziela krwawnika. 8 Zawarte w roślinie flawonoidy rozluźniają mięśnie gładkie jelit, dzięki czemu łagodzą ten dyskomfort. 5

Krwawnik na brak apetytu

Krwawnik można stosować przy przejściowym braku apetytu. 8 W tym celu wypij herbatę z ziela około 30 minut przed posiłkiem.

Gorzkie składniki ziela pobudzają reakcje trawienne pojawiające się jeszcze przed jedzeniem, dlatego krwawnik od dawna wykorzystuje się jako surowiec pobudzający apetyt.

Krwawnik na bóle menstruacyjne

Krwawnik można stosować przy niewielkich skurczach związanych z miesiączką. 8 Jego działanie rozkurczowe zmniejsza napięcie mięśni gładkich i łagodzi ból skurczowy.

W badaniu Jenabi i Fereidoony z 2015 r. 91 kobiet z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem otrzymywało przez trzy dni napar z Achillea millefolium lub placebo podczas dwóch kolejnych cykli. W grupie krwawnika nasilenie bólu zmniejszyło się bardziej niż w grupie placebo. 9

Krwawnik na stany zapalne

Właściwości przeciwzapalne krwawnika mogą mieć znaczenie przy jego stosowaniu na podrażnioną skórę i drobne stany zapalne skóry. Nie należy tego jednak przenosić na poważne stany lub choroby zapalne. 3 4

Krwawnik na drobne rany i podrażnienia skóry

Napar z krwawnika można stosować na małe powierzchowne rany. Nasączony nim opatrunek może służyć jako okład. 8

W badaniu Hajhashemi i wsp. z 2018 r. maść zawierająca Achillea millefolium zmniejszała ból, zaczerwienienie, obrzęk i wybroczyny podczas gojenia rany po nacięciu krocza w porównaniu z grupami kontrolnymi. 10

Na tym działaniu bazują kosmetyki zawierające krwawnik, cenione za właściwości pielęgnacyjne i łagodzące.

Krwawnik – jak stosować?

Ziele krwawnika wykorzystuje się przede wszystkim do przygotowania naparu, czasem odwaru. Dostępne są również nalewki i olejki eteryczne z krwawnika.

Krwawnik jako napar – jak przygotować?

1–2 łyżki ziela na szklankę wrzącej wody. Parz pod przykryciem 5–15 minut, a następnie odcedź.

Krwawnik jako herbata – jak pić?

Napar z krwawnika możesz pić 3–4 razy dziennie do posiłku, po posiłku lub przed posiłkiem.

Krwawnik do stosowania zewnętrznego

Do przemywania skóry lub przygotowania okładu możesz wykorzystać taki sam napar jak do picia lub nieco mocniejszy. Napar ostudź, a następnie nasącz nim gazę lub czysty materiał i przyłóż do skóry lub połóż na oczy. Naparem możesz przemywać cerę.

Jak długo można stosować krwawnik?

Możesz pić krwawnik tak długo, jak lubisz. Pamiętaj tylko, że jeśli brak apetytu lub dolegliwości trawienne utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie, skonsultuj się z lekarzem. Przy bólach menstruacyjnych konsultacji wymagają objawy utrzymujące się ponad tydzień.

Krwawnik – przeciwwskazania i skutki uboczne

Przeciwwskazania do stosowania krwawnika obejmują nadwrażliwość na sam surowiec oraz inne rośliny z rodziny astrowatych.

Kto nie powinien stosować krwawnika?

Kobiety w ciąży i karmiące, osoby uczulone na krwawnik.

Krwawnik dla dzieci

Dzieci powyżej lat 12 mogą pić napary z krwawnika.

Krwawnik – najczęściej zadawane pytania

Na co pomaga krwawnik pospolity?

Wspomaga trawienie, działa rozkurczowo, podnosi apetyt. Wspiera gojenie się ran i skaleczeń.

Czy można pić krwawnik codziennie?

Tak, można.

Kiedy najlepiej pić krwawnik?

Do posiłku.

Czy krwawnik można pić przed snem?

Tak.

Czy krwawnik można pić podczas miesiączki?

Jak najbardziej – krwawnik pomaga przez nią łagodniej przejść.

Czy krwawnik można jeść na surowo?

Tak, młode listki krwawnika można śmiało zbierać i dodawać do sałatek. Pamiętaj tylko o zbieraniu go z czystego stanowiska!

Krwawnik – podsumowanie właściwości i zastosowania

Ziele krwawnika pospolitego ma szerokie zastosowanie w zielarstwie: stosuje się go przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, wzdęciach, skurczach brzucha, braku apetytu i bólach menstruacyjnych, a zewnętrznie na drobne rany i podrażnienia skóry. Krwawnik pospolity – działanie tej rośliny obejmuje właściwości rozkurczowe i przeciwzapalne, a ekstrakty z krwawnika wykazują w badaniach laboratoryjnych także działanie przeciwbakteryjne. 3 4 5 6 7

Za prozdrowotne właściwości krwawnika odpowiadają związki obecne w zielu i kwiatach, w tym flawonoidy, garbniki, kwasy fenolowe i składniki olejku eterycznego. Tradycyjnie opisywano również właściwości przeciwkrwotoczne ziela, jednak ich potwierdzenie naukowe jest słabsze. 2 Ziele krwawnika jako surowiec wykorzystuje się do naparów i innych przetworów zielarskich, a młode liście krwawnika mogą być również używane kulinarnie. Warto pamiętać tylko, że krwawnik ogrodowy i inne ozdobne gatunki rodzaju Achillea nie są zamiennikiem Achillea millefolium L.

Źródła

1. 1. Royal Botanic Gardens, Kew – Achillea millefolium L. | Plants of the World Online. https://powo.science.kew.org/taxon/2294-2
2. 2. Henryk Różański – Herba Millefolii – ziele krwawnika jako amaro-aromatica. https://rozanski.li/343/herba-millefolii-ziele-krwawnika-jako-amaro-aromatica/
3. 3. Ali S.I., Gopalakrishnan B., Venkatesalu V. – Pharmacognosy, Phytochemistry and Pharmacological Properties of Achillea millefolium L.: A Review, Phytotherapy Research, 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28618131/
4. 4. Benedek B., Kopp B., Melzig M.F. – Achillea millefolium L. s.l. – is the anti-inflammatory activity mediated by protease inhibition?, Journal of Ethnopharmacology, 2007. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17689902/
5. 5. Lemmens-Gruber R. i wsp. – Investigation of the spasmolytic activity of the flavonoid fraction of Achillea millefolium s.l. on isolated guinea-pig ilea, Arzneimittelforschung, 2006. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17009839/
6. 6. Benedek B. i wsp. – Choleretic effects of yarrow (Achillea millefolium s.l.) in the isolated perfused rat liver, Phytomedicine, 2006. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16303291/
7. 7. Candan F. i wsp. – Antioxidant and antimicrobial activity of the essential oil and methanol extracts of Achillea millefolium subsp. millefolium Afan. (Asteraceae), Journal of Ethnopharmacology, 2003. https://doi.org/10.1016/S0378-8741(03)00149-1
8. 8. European Medicines Agency, HMPC – European Union herbal monograph on Achillea millefolium L., herba – Revision 1, 2020. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/millefolii-herba
9. 9. Jenabi E., Fereidoony B. – Effect of Achillea Millefolium on Relief of Primary Dysmenorrhea: A Double-Blind Randomized Clinical Trial, Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, 2015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26238568/
10. 10. Hajhashemi M. i wsp. – The effect of Achillea millefolium and Hypericum perforatum ointments on episiotomy wound healing in primiparous women, Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28027682/
11. 11. Olas B., Różański W., Urbańska K., Bryś M. – New Light on Plants and Their Chemical Compounds Used in Polish Folk Medicine to Treat Urinary Diseases, Pharmaceuticals, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11054606/