Kiedy zbierać owoce dzikiej róży? Sprawdź najlepszy termin

Chcesz zebrać owoce róży dzikiej lub innego gatunku?

Wydaje się to proste, dopóki nie zaczniesz się zastanawiać, czy to na pewno dobry moment! Czy zrywać je od razu po wybarwieniu, czy czekać na pierwsze przymrozki? Termin ma znaczenie nie tylko dla konsystencji owoców, ale też dla ich późniejszego wykorzystania na suszenie, syrop, nalewkę czy inne przetwory. Warto więc wiedzieć, na jakie cechy owocu patrzeć i kiedy nie warto już odkładać zbioru.

Zapraszam do czytania!

Kiedy zbierać owoce dzikiej róży?

Owoce dzikiej róży najlepiej zbierać jesienią, zwykle we wrześniu i październiku, gdy są już całkowicie wybarwione na czerwono, ale pozostają jędrne. W zależności od pogody, stanowiska i konkretnego krzewu owoce mogą dojrzewać wcześniej lub później.

Róża dzika (Rosa canina) jest rodzimym gatunkiem spotykanym w zaroślach, na skrajach lasów, miedzach i przydrożach. Tworzy czerwone, zwykle podłużne owoce pozorne, nazywane potocznie owocami róży. 1

Najlepiej zbierać dojrzałe owoce dzikiej róży wtedy, gdy cała ich powierzchnia ma czerwony kolor. Podczas dojrzewania skórka zmienia barwę z zielonej przez pomarańczową i różowoczerwoną aż po głęboką czerwień. Jednocześnie owoce stają się większe, cięższe, stopniowo mniej twarde i pomarszczone. 2

Termin zależy również od warunków, w których rosną krzewy dzikiej róży. Na nasłonecznionym, ciepłym stanowisku owoce mogą wybarwić się szybciej niż na stanowisku chłodniejszym i zacienionym. Znaczenie ma także przebieg pogody w danym roku.

Warto też upewnić się, jaki gatunek rośnie na stanowisku. Róża pomarszczona (Rosa rugosa) nie jest tym samym gatunkiem co róża dzika (Rosa canina). Jej duże, spłaszczone owoce dojrzewają nieco wcześniej. 3 Także róża jabłkowata (Rosa villosa) tworzy duże czerwone owoce. 4 Jednak owoce innych róż również są jadalne i można je zbierać!

Po czym poznać, że owoce dzikiej róży są gotowe do zbioru?

Najlepszym wskaźnikiem jest połączenie koloru i jędrności. W pełni dojrzałe owoce Rosa canina są mocno czerwone na całej powierzchni.

Zwróć uwagę na kilka cech:

• Kolor – dojrzały owoc powinien być całkowicie czerwony. Zielone i częściowo pomarańczowe owoce nadal dojrzewają. Intensywnie czerwony kolor jest jednym z najłatwiejszych do oceny wskaźników dojrzałości. 2
• Twardość – owoc powinien lekko ustępować pod naciskiem, ale nadal zachowywać jędrność. Może być lekko pomarszczony. 2
• Stan owocu – nie wybieraj owoców uszkodzonych, z oznakami pleśni, gnicia, rozległymi ciemnymi plamami ani śladami silnego uszkodzenia przez owady.

Stopień dojrzałości ma znaczenie również ze względu na zawartość witaminy C. W badaniu porównującym niedojrzałe, częściowo dojrzałe i w pełni dojrzałe owoce Rosa canina największą ilość kwasu askorbinowego stwierdzono w owocach w pełni dojrzałych. 5

Jeśli chcesz suszyć owoce dzikiej róży, przygotować herbatę z dzikiej róży albo później zrobić napar, najlepiej wybierać owoce dojrzałe, lecz nadal twarde. Łatwiej je wtedy czyścić, kroić i suszyć, a ryzyko rozpoczęcia procesów gnilnych jest mniejsze.

Podobny surowiec nadaje się na syrop, nalewkę z dzikiej róży czy inne przetwory. Na dżem lub konfiturę możesz wykorzystać owoce nieco bardziej miękkie. Pamiętaj, że czerwona, mięsista część jest rozrośniętym dnem kwiatowym, a wewnątrz znajdują się liczne twarde nasiona otoczone włoskami. 6

Przy przygotowywaniu przecieru, dżemu czy konfitury zwykle trzeba więc usunąć nasiona – a dokładniej niełupki – oraz włoski znajdujące się wewnątrz owocu. Włoski mogą drażnić jamę ustną i przewód pokarmowy. 6

Czy owoce dzikiej róży zbierać przed czy po przymrozku?

Nie chodzi stricte o przymrozek, tylko o dojrzałość owoców. Róża pomarszczona dojrzewa już późnym latem, natomiast róża dzika dojrzewa bardzo długo. Niektóre owoce są dojrzałe dopiero wtedy, gdy pada już śnieg. Zatem ta rada o przymrozku jest po części prawdą – natomiast nie musisz czekać, aż wystąpi przymrozek. Po prostu kieruj się dojrzałością owoców.

Jak zbierać owoce dzikiej róży?

Owoce najlepiej zrywać ręcznie w suchy dzień. Nie zbieraj ich bezpośrednio po deszczu, szczególnie jeśli zamierzasz je później suszyć – mokry surowiec łatwiej się zaparza i psuje.

Wybieraj krzewy rosnące w czystym miejscu, z dala od ruchliwych dróg, terenów intensywnie opryskiwanych i innych miejsc narażonych na silne zanieczyszczenie. Jeśli nie znasz historii rośliny, ostrożność zachowaj również przy różach ozdobnych rosnących w parkach i ogrodach, ponieważ mogły być opryskiwane.

Do zbioru warto założyć rękawiczki i ubranie z długim rękawem. Rosa canina tworzy silne, haczykowato zakrzywione kolce, dlatego sięganie w głąb krzewu gołą ręką może skończyć się podrapaniem. 1

Nie upychaj świeżo zebranych owoców w szczelnie zamkniętej plastikowej torbie i nie zostawiaj ich w cieple. Po powrocie najlepiej od razu je przebrać i przeznaczyć do dalszego przetwarzania, suszenia albo zamrożenia.

Źródła

1. 1. Rosa canina L. – róża dzika, Botanika, Uniwersytet Gdański. https://botanika.ug.edu.pl/flora/rosa-canina/
2. 2. Changes in Pomological and Physical Parameters in Rosehips during Ripening. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10054635/
3. 3. Róża pomarszczona – Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego. https://www.ogrod.uw.edu.pl/en/baza-wiedzy/roza-pomarszczona-3/
4. 4. Rosa villosa L. – Plants of the World Online, Kew Science. https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:734665-1/general-information
5. 5. Extraction and quantitative determination of ascorbic acid during different maturity stages of Rosa canina L. fruit. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0889157508000045
6. 6. Rosa canina (fruit) – AHPA Botanical Identity References Compendium. https://www.botanicalauthentication.org/index.php/Rosa_canina_%28fruit%29
7. 7. Frost decreases content of sugars, ascorbic acid and some quercetin glycosides but stimulates selected carotenes in Rosa canina hips. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25768262/
8. 8. The content of vitamin C in dog rose fruit Rosa canina L. depending on the method and duration of storage. https://agris.fao.org/search/en/providers/125458/records/67bdb0ae7a9727816ad39a51