Kiedy zbierać pokrzywę i jak ją suszyć? Praktyczny poradnik krok po kroku

Planujesz zielarskie polowanie na pokrzywę? Z tego artykułu dowiesz się, kiedy zbierać pokrzywę, jak ją prawidłowo wysuszyć oraz co z niej zrobić. Poznasz też najlepszy czas w ciągu dnia na zbiór, odpowiednią temperaturę suszenia oraz sposób przechowywania. Wiedza pozwoli Ci cieszyć się ślicznie zielonym kolorem suszu i cennymi właściwościami pokrzywy.

Kiedy najlepiej zbierać pokrzywę?

Sezon na pokrzywę zaczyna się już w pierwszych tygodniach wiosny. Młodziutkie listki wybijają już z końcem marca. Pokrzywę najlepiej zbierać od kwietnia do czerwca – dopóki nie zakwitnie. Niegdyś zakwitała dopiero w lipcu, ale z uwagi na ocieplenie klimatu obecnie potrafi zakwitać znacznie wcześniej. Przed kwitnieniem jest najbardziej wartościowa pod względem smaku oraz zawartości witamin i mikroelementów (np. żelazo i potas) [1, 2].

Kiedy najlepiej zbierać pokrzywę?

Sezon na pokrzywę zaczyna się już w pierwszych tygodniach wiosny. Młodziutkie listki wybijają pod koniec marca, a najlepszy czas na zbiór ziela pokrzywy przypada zwykle od kwietnia do czerwca – dopóki roślina nie zakwitnie. Niegdyś pokrzywa zakwitała dopiero w lipcu, ale z uwagi na ocieplenie klimatu obecnie potrafi zakwitać znacznie wcześniej. Przed kwitnieniem jest najsmaczniejsza i najbogatsza w witaminy oraz mikroelementy, takich jak żelazo i potas [1, 2].

Młodą pokrzywę najlepiej zbierać, gdy ma około 15-30 cm wysokości. Zbyt wysoka pokrzywa może być już twardsza, mniej aromatyczna i mniej przyjemna w użyciu kulinarnym. Do zbioru wybieraj przede wszystkim liście z górnej części rośliny oraz młode pędy, które są miękkie i intensywnie zielone.

Młode liście i młode pędy cechują najlepsze walory lecznicze i smakowe. Nowalijki z liści pokrzywy świetnie nadają się na napar z pokrzywy, sok z pokrzywy, smoothie, koktajl, pesto czy zupę. W tradycyjnych domowych recepturach oraz kosmetyce ceniono je również za właściwości pielęgnacyjne [1].

O jakiej porze dnia zbierać pokrzywę?

Zbieraj pokrzywę rano, gdy roślina jest już sucha po rosie, ale jeszcze nie nagrzana przez mocne słońce. Dzięki temu listek zachowuje świeżość, jędrność i zielony kolor. Pamiętaj, że pokrzywa charakterystycznie pachnie – zbiór z rana pozwoli na zachowanie tego pięknego aromatu.

Nie zrywaj mokrych roślin, ponieważ wilgoć utrudnia późniejsze suszenie. Może też powodować zaparzanie się i psucie surowca. Jeśli zbierasz pokrzywę do spożycia od razu tego samego dnia lub chcesz ją zamrozić – wówczas możesz zbierać ją mokrą.

Jak zbierać pokrzywę bezpiecznie?

Pokrzywa może poparzyć skórę, dlatego podczas zbioru warto zadbać o bezpieczeństwo. Należy też mieć na uwadze czystość stanowiska.

Bezpieczne zbiory pokrzywy:

• załóż rękawiczki ochronne,
• używaj nożyczek lub sekatora,
• po zbiorze przełóż zioła do papierowego woreczka lub kosza,
• zbieraj z dala od ruchliwych dróg,
• unikaj miejsc zakurzonych, gdzie pył unosi się w powietrzu (np. drogi szutrowe),
• zbieraj z dala od terenów po fabrykach i zakładach (minimum 400 metrów),
• zbieraj z dala od miejsc zmienionych przez człowieka,
• wybieraj zdrowe i nieuszkodzone pędy,
• zbieraj tylko młode liście,
• unikaj miejsc z dużą wilgocią.

Pokrzywa chłonie i kumuluje zawarte w glebie substancje – szczególnie w korzeniu. Dobra na zbiór będzie łąka lub zacieniony teren przy lesie. Możesz pozyskiwać ją też ze swojego ogrodu – o ile jest to czyste miejsce.

Niektóre osoby, dzięki zrywaniu pokrzywy specjalną techniką, mogą to robić bez rękawiczek. Wymaga to uważności i zajmuje więcej czasu niż zrywanie w rękawiczkach i z użyciem narzędzia. Ta technika zakłada najpierw “pogłaskanie” łodygi zgodnie z kierunkiem zgięcia włosków parzących, co je nadłamuje i przestają parzyć. Wtedy można chwycić i złamać łodygę. Można jednak łatwo się rozproszyć i oparzyć, więc polecam rękawiczki.

Czy można zbierać pokrzywę jesienią?

Jesienne zbiory są możliwe, ale wtedy pokrzywa ma już mniej składników odżywczych – czyli sens zbioru jest znacznie mniejszy [1]. Jeśli roślina przekwitła, liście stają się twardsze i mniej smaczne, a cenne składniki przechodzą do nasion. Dlatego najlepszy czas na zbiór przypada głównie na wiosnę. Wyjątkowo można jesienią zebrać ziele pokrzywy, jeśli się je skosi i da odbić pędom, ale to nie to samo co wiosenne, świeże rośliny. Jesienią znacznie lepiej jest poczekać, aż obumrze nadziemna część rośliny i wykopać korzeń pokrzywy.

Jak przygotować pokrzywę do suszenia?

Po zbiorze należy oddzielić najlepsze liście i młode pędy od grubszych łodyg. Dzięki temu łatwiej później ususzyć roślinę równomiernie. Usuwamy też liście wyblakłe, pożółkłe, naruszone przez owady, brudne.

Czy pokrzywę trzeba myć przed suszeniem?

Nie trzeba, a nawet nie należy myć jej przed suszeniem. Zamoczone liście bardzo łatwo mogą ulec zaparzeniu i zepsuciu. Najważniejsze jest, aby zebrać roślinę z czystego miejsca, bez kurzu, pyłu i zanieczyszczeń – taka jest czysta i nie trzeba jej myć.

Jak suszyć pokrzywę krok po kroku?

Krok 1. Przygotuj pokrzywę do suszenia

Oddziel młode liście i delikatne pędy od grubszych łodyg. Grubsze łodygi suszą się znacznie dłużej, a nie mają szczególnie większej wartości fitoterapeutycznej. Odrzuć liście chore, uszkodzone i zabrudzone.

Krok 2. Rozłóż liście cienką warstwą

Rozłóż liście na kratce, sicie lub cienkiej ściereczce z naturalnego materiału. Wybierz przewiewne, suche i zaciemnione miejsce, ponieważ mocne słońce może osłabić zielony kolor suszu i spowodować utratę cennych właściwości.

Krok 3. Susz w odpowiedniej temperaturze

Najlepiej suszyć pokrzywę naturalnie – czyli na wolnym powietrzu lub w suszarce do ziół w temperaturze około 35 – 50 stopni. Jeśli chcesz suszyć pokrzywę w piekarniku, ustaw niską temperaturę i zostaw lekko uchylone drzwiczki piekarnika. Dzięki temu para wodna będzie mogła swobodnie uciekać.

Krok 4. Sprawdź, czy pokrzywa jest gotowa

Pokrzywa jest dobrze wysuszona, gdy listki kruszą się w palcach. Wysuszone liście przełóż do szczelnego słoika lub szczelnego opakowania i przechowuj w suchym, zaciemnionym miejscu.

W jakiej temperaturze suszyć pokrzywę?

Najlepsza temperatura to około 35-50 stopni dla ziela. Wartość bliżej 35 stopni pozwala wysuszyć roślinę bez utraty aromatu, ale nawet do 50 stopni zachowuje cenne składniki odżywcze. W starych książkach zielarskich można znaleźć informację, że nawet 60 stopni jest w porządku, jednak moja praktyka pokazuje, że nie warto aż tak podgrzewać ziela [1].

Jak przechowywać suszoną pokrzywę?

Wysuszone liście trzymaj w szczelnym słoiku lub opakowaniu. Miejsce powinno być suche, chłodne i zaciemnione. Nie polecam papierowych toreb, ponieważ bardzo łatwo mogą się przez nią przedostać szkodniki – np. mole czy myszy, a także taka torba przepuszcza wilgoć.

Prawidłowo przechowywana pokrzywa zachowuje piękny aromat oraz wiele dobroczynnych właściwości przez długi czas. Można później zrobić napar z pokrzywy, nalewkę czy domowe płukanki do włosów i kąpiele.

Kiedy zbierać pokrzywę i jak ją suszyć? FAQ

Najczęstsze pytania o pokrzywę.

Czy trzeba myć pokrzywę przed suszeniem?

Nie, pokrzywy nie trzeba myć ani opłukiwać przed suszeniem – trzeba ją zebrać z czystego miejsca i usunąć naruszone liście przed suszeniem.

Czy można suszyć całą łodygę?

Można, jednak najlepiej jest ją usunąć, bo liście suszą się szybciej i równomierniej niż gruba łodyga. Istnieje ryzyko, że pozostanie w niej wilgoć i cały zbiór nam spleśnieje.

Ile suszy się pokrzywa?

Najczęściej 2-3 dni w przewiewnym miejscu lub kilka do kilkunastu godzin w urządzeniu typu suszarka, dehydrator. W wyższej temperaturze ususzy się szybciej, jednak nie przekraczaj 50 stopni [1].

Czy można mrozić pokrzywę?

Tak, można mrozić świeże ziele oraz sok wyciśnięty z ziela. Polecamy mrożenie soku lub zblendowanego ziela w formie kostek, jak kostki lodu i dodawanie ich do zup, sosów, koktaili. Taki dodatek podniesie walory odżywcze posiłku i jest dostępny przez cały rok.

Czy pokrzywa traci właściwości po suszeniu?

Nie, pokrzywa nie traci właściwości po suszeniu, jeśli zostało przeprowadzone w odpowiedni sposób. Dobrze przechowywana zachowuje je standardowo do dwóch lat.

Czy suszona pokrzywa parzy?

Może się zdarzyć, że suszona pokrzywa będzie nadal parzyć. Jeśli mocno rozdrobnisz ususzone liście przed włożeniem do słoika to będzie parzyć mniej lub wcale, ale całe zasuszone liście mogą jeszcze mieć nienaruszone włoski kujące. Z czasem ten efekt zanika.

Źródła

1. 1. „Rośliny lecznicze”, Jaroslav Kresánek, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa, 1982.
2. 2. „Farmakognozja”, Irena Matławska, Wydawnictwo Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 2005.