Jak suszyć zioła?
Świeżo zebrane zioła zachwycają intensywnym aromatem, żywym kolorem i bogactwem substancji czynnych.
Data dodania:
|
Data aktualizacji:
|
Napisała:
Weronika Andrzejczak
Niestety, ich trwałość jest bardzo krótka. Już kilka godzin po zbiorze w roślinach rozpoczynają się naturalne procesy, które stopniowo obniżają jakość surowca. Z tego powodu konserwacja poprzez odpowiednie suszenie jest bardzo ważna po zbiorze ziół.
Prawidłowo ususzone zioła zachowują swoje cenne właściwości.
Choć samo suszenie wydaje się proste, w praktyce wymaga przestrzegania kilku istotnych zasad. Odpowiednia temperatura, właściwy moment zbioru, szybkie rozpoczęcie suszenia oraz dobór odpowiedniej metody mają ogromny wpływ na to, ile cennych substancji pozostanie w gotowym surowcu.
W tym poradniku pokazujemy, jak suszyć zioła w warunkach domowych i na co zwrócić szczególną uwagę, aby zachowały swój aromat, kolor oraz wysoką jakość.
Spis treści
- Po co suszyć zioła?
- Kiedy zbierać zioła do suszenia?
- Zioła należy suszyć od razu po zbiorze
- Temperatura suszenia – najważniejszy czynnik wpływający na jakość ziół
- Czy myć zioła przed suszeniem?
- Gdzie suszyć zioła?
- Jak długo suszyć zioła?
- Jak suszyć zioła? Przegląd najpopularniejszych metod
- Najczęstsze błędy podczas suszenia ziół
- Jak przechowywać suszone zioła?
- Najważniejsze zasady suszenia ziół w skrócie
Po co suszyć zioła?
Suszenie jest jedną z najprostszych i jednocześnie najskuteczniejszych metod konserwacji surowców zielarskich. Dzięki niemu możemy korzystać z właściwości roślin nie tylko w okresie ich wzrostu, lecz także jesienią i zimą, kiedy świeże zioła są niedostępne.
Podstawowym celem suszenia jest usunięcie z roślin większości zawartej w nich wody. W prawidłowo wysuszonym surowcu pozostaje około 8–12% wilgoci. Taki poziom pozwala skutecznie zatrzymać procesy biologiczne zachodzące w tkankach roślin.
Zobacz, jak suszyć zioła w praktyce:
Dlaczego to ważne?
Wilgotne środowisko sprzyja rozwojowi bakterii, pleśni oraz innych drobnoustrojów. Jednocześnie wewnątrz roślin nadal pracują enzymy odpowiedzialne za rozkład ich tkanek. Im dłużej roślina pozostaje wilgotna po ścięciu, tym więcej cennych substancji ulega stopniowej degradacji.
Usunięcie wody zatrzymuje te procesy. Ogranicza rozwój mikroorganizmów, hamuje aktywność enzymów i pozwala zachować wartościowy surowiec przez długi czas.
Warto jednak pamiętać, że samo prawidłowe wysuszenie ziół nie gwarantuje ich wysokiej jakości. Równie ważny jest odpowiedni czas zbioru, ogólna jakość zebranych roślin i sposób przechowywania ziół.
Dlaczego sposób suszenia ma tak duże znaczenie?
Podczas suszenia roślin zachodzi w nich wiele zmian. Część substancji naturalnie odparowuje, inne utleniają się lub ulegają rozkładowi pod wpływem temperatury. To całkowicie naturalne zjawisko, jednak to, ile substancji stracimy, a ile pozostanie w ziołach zależy od warunków, w jakich przebiega suszenie.
Od odpowiednio dobranej metody i parametrów zależy:
- zawartość substancji czynnych,
- intensywność aromatu,
- kolor surowca,
- smak,
- trwałość gotowych ziół.
Im lepiej dopasujemy sposób suszenia do rośliny, tym więcej cennych właściwości uda się zachować.
Kiedy zbierać zioła do suszenia?
W ciągu całego sezonu wegetacyjnego zawartość substancji czynnych w roślinach się zmienia. W różnych fazach wzrostu roślina gromadzi je w innych częściach – w okresie wzrostu i kwitnienia najwięcej znajduje się ich w liściach i kwiatach, po przekwitnięciu – w nasionach, a gdy nadziemna część obumiera – w korzeniach.
Przy zbiorze zwróć uwagę na etap rozwoju rośliny. Odpowiednio dobrany termin zbioru pozwala uzyskać znacznie wartościowszy surowiec jeszcze przed rozpoczęciem suszenia.
Nie zbieraj ziół podczas deszczu
Unikaj zbioru w czasie opadów oraz bezpośrednio po deszczu. Rośliny muszą obeschnąć, zanim zetniesz je na suszenie.
Mokre rośliny zawierają znacznie więcej wody, przez co cały proces suszenia trwa dłużej. Wydłużony czas schnięcia zwiększa ryzyko zaparzenia surowca oraz rozwoju pleśni, a to bezpośrednio wpływa na jego jakość.
Poczekaj, aż zniknie poranna rosa
Podobna zasada dotyczy porannej rosy.
Choć jej ilość wydaje się niewielka, dodatkowa wilgoć również wydłuża czas suszenia. Dlatego najlepiej rozpocząć zbiór dopiero wtedy, gdy rośliny są całkowicie suche.
To prosty sposób na skrócenie procesu suszenia i ograniczenie ryzyka utraty jakości.
Zbieraj zioła o odpowiedniej porze dnia
Rośliny na suszenie najlepiej zbierać rano, po obeschnięciu rosy, ale przed pojawieniem się pełnego słońca. W pochmurne i chłodniejsze, ale suche dni można zebrać je też nieco później.
Szczególną uwagę należy zwrócić na gatunki aromatyczne, bogate w olejki eteryczne – takie jak mięta, melisa czy oregano.
Wraz ze wzrostem temperatury powietrza i nasileniem światła słonecznego olejki eteryczne zaczynają intensywnie parować. Zbierając rośliny podczas największego upału, tracimy część najcenniejszych składników odpowiedzialnych za ich charakterystyczny aromat i właściwości.
Kiedy zbierać ziele i liście?
Liście oraz całe ziele (nadziemna część rośliny wraz z kwiatami) najlepiej zbierać przed rozpoczęciem kwitnienia lub na jego początku.
To właśnie wtedy rośliny osiągają największe nagromadzenie substancji czynnych w częściach zielonych i kwiatach. W późniejszym okresie coraz więcej energii kierowane jest na rozwój nasion, przez co skład chemiczny liści stopniowo się zmienia.
Kiedy zbierać kwiaty?
Najlepszym momentem zbioru kwiatów jest pełnia kwitnienia, kiedy kwiat jest otwarty, ale jeszcze nie przekwita. Niekiedy zbiera się też pąki kwiatowe, przed otwarciem – jest to zależne od gatunku rośliny i celu pozyskania.
Wraz z końcem kwitnienia roślina stopniowo traci część cennych substancji, a sam surowiec staje się mniej wartościowy.
Kiedy wykopywać korzenie?
Korzenie zbiera się wtedy, gdy większość substancji zgromadzona jest pod ziemią. Najlepszym terminem jest jesień, kiedy nadziemna część rośliny kończy wegetację, lub bardzo wczesna wiosna, zanim rozpocznie się intensywny wzrost. Można także wykopywać korzenie zimą, o ile ziemia nie zamarzła.
W tym okresie roślina jest nieaktywna, a zgromadzone substancje czekają na ponowne nadejście wiosny.
Wybieraj tylko zdrowe rośliny
Choroby i szkodniki zmniejszają ilość cennych substancji w roślinach i obniżają jakość surowca. Jego jakość obniżają też zanieczyszczenia w środowisku, więc wybieraj czyste stanowiska.
Do suszenia najlepiej wybierać:
- jędrne, zdrowe liście o naturalnym zielonym kolorze,
- świeże kwiaty w pełni rozkwitu,
- zdrowe korzenie bez śladów uszkodzeń.
Nie należy natomiast zbierać roślin:
- porażonych chorobami,
- zaatakowanych przez szkodniki,
- z pożółkłymi lub zbrązowiałymi liśćmi,
- ze zwiędniętymi kwiatami.
Jakość gotowego suszu nigdy nie będzie wyższa niż jakość zebranego surowca. Dlatego już podczas zbioru warto poświęcić chwilę na selekcję roślin.
Jeśli interesuje Cię zbieranie ziół, koniecznie sprawdź nasze artykuły:
- Kiedy zbierać pokrzywę – praktyczny poradnik dotyczący najlepszego terminu zbioru i prawidłowego suszenia
- Kiedy zbierać glistnik jaskółcze ziele – informacje o najlepszym czasie zbioru i zasadach pozyskiwania tego ziela
- Kiedy zbierać podagrycznik i jak go rozpoznać – wskazówki dotyczące rozpoznawania rośliny oraz właściwego terminu zbioru
- Kiedy zbierać bluszczyk kurdybanek – podpowiedzi, jak rozpoznać roślinę i kiedy najlepiej ją pozyskiwać
- Kiedy zbierać przytulię – najważniejsze informacje o terminie zbioru i wykorzystaniu ziela
- Kiedy zbierać liście brzozy – wskazówki dotyczące najlepszego momentu zbioru młodych liści brzozy
Zioła należy suszyć od razu po zbiorze
Świeżo zebrane rośliny nadal pozostają żywe. Zachodzą w nich procesy metaboliczne, aktywne są enzymy, a wysoka zawartość wody sprzyja rozwojowi mikroorganizmów.
Zebranych ziół nie należy pozostawiać na długo w koszach, workach ani torbach, ponieważ w zamkniętej przestrzeni wilgoć nie ma możliwości odparowania. Rośliny zaczynają się nagrzewać, a ich tkanki ulegają zaparzeniu. To właśnie wtedy dochodzi do strat substancji czynnych jeszcze przed rozpoczęciem właściwego suszenia.
Z tego względu najlepiej rozpocząć suszenie bezpośrednio po zakończeniu zbioru. Im krócej świeże rośliny pozostają w stanie wilgotnym, tym większa szansa na zachowanie ich mocy.
Warto zapamiętać: ogromny wpływ na jakość suszonych ziół ma to, jak szybko rozpoczniesz suszenie.
Temperatura suszenia – najważniejszy czynnik wpływający na jakość ziół
To od niej zależy, ile cennych substancji pozostanie w roślinie po zakończeniu suszenia. Zbyt wysoka temperatura może sprawić, że zioła wprawdzie szybko wyschną, ale jednocześnie stracą część swojego aromatu, naturalnego koloru i wartościowych składników. Z kolei zbyt niska wydłuży proces suszenia, zwiększając ryzyko zaparzenia lub rozwoju pleśni.
Aby dobrze ususzyć zioła należy znaleźć równowagę pomiędzy odpowiednią temperaturą, a możliwie krótkim czasem suszenia.
W jakiej temperaturze suszyć zioła?
Nie istnieje jedna uniwersalna temperatura odpowiednia dla wszystkich ziół.
Każdy gatunek ma inny skład chemiczny. Jedne rośliny zawierają duże ilości lotnych olejków eterycznych, inne przede wszystkim związki mniej wrażliwe na temperaturę. Różni się również budowa poszczególnych części roślin – cienkie liście schną znacznie szybciej niż grube korzenie.
To właśnie dlatego temperatura suszenia powinna być zawsze dopasowana do rodzaju surowca.
Orientacyjne temperatury suszenia
Poniższa tabela przedstawia ogólne wartości, które mogą ułatwić dobór odpowiedniej temperatury, jednak polecamy sprawdzenie w literaturze, jaka jest zalecana temperatura dla danego surowca.
| Rodzaj surowca | Zalecana temperatura suszenia |
|---|---|
| Zioła bogate w olejki eteryczne | do 35°C |
| Większość liści i ziela | 40–50°C |
| Korzenie | 50–60°C |
Jak suszyć zioła bogate w olejki eteryczne?
Największej ostrożności wymagają rośliny olejkowe.
Olejki eteryczne odpowiadają za charakterystyczny zapach i właściwości wielu ziół. Są jednak bardzo lotne, dlatego podczas suszenia łatwo ulegają odparowaniu.
Z tego względu roślin bogatych w olejki eteryczne nie powinno się suszyć w temperaturze wyższej niż 35°C.
Do tej grupy należą między innymi:
- melisa lekarska,
- mięta pieprzowa,
- lebiodka pospolita (oregano),
- lawenda wąskolistna,
- rozmaryn lekarski,
- macierzanka tymianek,
- szałwia lekarska,
- bazylia pospolita.
Przekroczenie tej temperatury nie oznacza, że zioła staną się bezużyteczne. Mogą jednak stracić znaczną część swojego aromatu oraz części substancji odpowiedzialnych za ich właściwości.
Jak suszyć liście i ziele?
Rośliny, które nie zawierają dużych ilości lotnych olejków eterycznych, zazwyczaj można suszyć w nieco wyższej temperaturze.
W wielu przypadkach wynosi ona około 40–50°C.
Nie warto jednak traktować tej wartości jako sztywnej reguły. Poszczególne gatunki mogą mieć różne wymagania, dlatego przed rozpoczęciem suszenia należy sprawdzić zalecenia dotyczące konkretnego surowca w literaturze zielarskiej.
Jak suszyć korzenie i kłącza oraz grzyby?
Ze względu na swoją budowę zawierają one znacznie więcej wody niż liście czy kwiaty. Są również grubsze, dlatego wysychają wolniej. Zazwyczaj zawierają mniej substancji lotnych.
W praktyce oznacza to, że wiele korzeni można suszyć w temperaturze wyższej niż części nadziemne roślin – orientacyjne widełki to 50–60°C.
Są jednak wyjątki – dobrym przykładem jest korzeń kozłka lekarskiego, który powinien być suszony w temperaturze około 35°C, ponieważ zawiera substancje wrażliwe na działanie wyższej temperatury.
Podczas suszenia warto kierować się wymaganiami konkretnego surowca, a nie wyłącznie ogólnymi zasadami.
Czy myć zioła przed suszeniem?
Ziół nie należy myć przed suszeniem, z wyjątkiem korzeni i kłączy.
Ziele, liście, owoce i kwiaty zbieraj z czystych stanowisk, gdzie nie są zapylone ani brudne. Mycie bardzo utrudnia ich suszenie i może pogorszyć jakość surowca, ponieważ wydłuża cały proces oraz zwiększa ilość wody dostępnej dla mikroorganizmów. Mokre zioła często brązowieją i tracą jakość podczas suszenia.
Wyjątkiem są korzenie i kłącza wykopywane z ziemi. Umyj je, a następnie dokładnie osusz ręcznikiem papierowym, aby usunąć nadmiar wilgoci przed rozpoczęciem suszenia.
Gdzie suszyć zioła?
Zioła należy suszyć w suchym miejscu z dobrym przepływem powietrza. Jednocześnie miejsce musi być zacienione – ziół nie należy wystawiać na działanie promieni słonecznych.
Można wykorzystać do suszenia przewiewny strych, pomieszczenie w domu, w którym jest przepływ powietrza lub dedykowaną suszarnię zewnętrzną. Dobre są też specjalne suszarki, dehydratory oraz piekarnik z termoobiegiem.
Jak długo suszyć zioła?
W zależności od części rośliny proces trwa zwykle od kilkunastu godzin do 2–3 dni dla grubych korzeni i całych owoców. Najlepsze efekty daje możliwie szybkie suszenie prowadzone w temperaturze odpowiedniej dla danego gatunku.
Im krócej roślina pozostaje wilgotna, tym mniejsze jest ryzyko:
- rozwoju pleśni,
- zaparzenia surowca,
- niekorzystnych zmian zachodzących wewnątrz tkanek,
- utraty części substancji czynnych.
Nie przyspieszaj suszenia przez zwiększanie temperatury. Znacznie ważniejsze jest zachowanie warunków odpowiednich dla konkretnej rośliny.
Skąd wiadomo, że zioła są już suche?
Czas suszenia zależy od wielu czynników, takich jak gatunek rośliny, grubość liści, wilgotność powietrza czy zastosowana metoda.
Dlatego najlepiej oceniać stopień wysuszenia na podstawie wyglądu i struktury surowca.
- Liście – dobrze wysuszone liście powinny być kruche i łatwo łamać się pod naciskiem palców. Jeżeli pozostają miękkie lub elastyczne, oznacza to, że wciąż zawierają zbyt dużo wilgoci.
- Kwiaty – kwiaty oraz płatki mogą zachować niewielką elastyczność, jednak powinny być wyraźnie suche i nie sprawiać wrażenia wilgotnych.
- Korzenie – korzenie po zakończeniu suszenia powinny być twarde i pozbawione gumowatej konsystencji. Jeżeli którykolwiek fragment pozostaje miękki, warto wydłużyć proces suszenia.
Prawidłowo wysuszone zioła zachowują kolor bardzo zbliżony do świeżej rośliny. Liście mogą stać się nieco ciemniejsze, jednak nie powinny brązowieć ani blednąć. Kwiaty również powinny zachować kolor zbliżony do naturalnego.
Warto zapamiętać: o jakości ziół decyduje odpowiednie połączenie temperatury, czasu oraz dobrej cyrkulacji powietrza.
Jak suszyć zioła? Przegląd najpopularniejszych metod
Poniżej przedstawiamy najczęściej stosowane sposoby suszenia wraz z ich zaletami i ograniczeniami.
Suszenie ziół w pękach
To prawdopodobnie najstarsza i najbardziej znana metoda suszenia ziół. Od pokoleń wykorzystywana była w domach i gospodarstwach, ponieważ nie wymaga żadnego specjalistycznego sprzętu.
Polega na związaniu łodyg sznurkiem i zawieszeniu całego pęczka w przewiewnym, zacienionym miejscu.
To rozwiązanie jest niezwykle proste i praktycznie bezkosztowe. Jeśli suszymy niewielkie ilości ziół i mamy odpowiednie miejsce, może być dobrym wyborem.
Ma jednak również swoje ograniczenia.
Największym problemem jest miejsce, gdzie związujemy rośliny sznurkiem. Tam, gdzie łodygi są mocno związane, powietrze praktycznie nie dociera do roślin. W efekcie zioła wysychają nierównomiernie. W miejscu związania mogą się zaparzać, a w niektórych przypadkach nawet pleśnieć.
Z tego powodu po zakończeniu suszenia należy odciąć część, która była związana i ją wyrzucić.
Jeżeli decydujesz się na tę metodę, warto przygotowywać niewielkie pęczki zamiast jednej dużej wiązki – to zapewni lepszy przepływ powietrza i lepsze suszenie.
Zalety
- Bardzo równomierne suszenie
- Wysoka jakość gotowego surowca
- Niewielkie straty
- Dobra cyrkulacja powietrza
Wady
- Wymaga więcej miejsca
- Przy grubszej warstwie konieczne jest obracanie ziół
Suszenie na sitach
Jedną z najlepszych tradycyjnych metod jest suszenie ziół rozłożonych cienką warstwą na sitach.
W przeciwieństwie do pęczków każda część rośliny ma tutaj znacznie lepszy kontakt z przepływającym powietrzem. Dzięki temu suszenie przebiega równomiernie i nie tracimy części surowca.
Jeżeli ułożysz zioła grubszą warstwą, warto co jakiś czas delikatnie przemieszać surowiec. Pozwala to równomiernie odprowadzać wilgoć z całej partii roślin.
Najlepiej sprawdzają się sita wykonane z siatki, ponieważ umożliwiają przepływ powietrza zarówno od góry, jak i od dołu.
Zalety
- bardzo równomierne suszenie,
- wysoka jakość gotowego surowca,
- niewielkie straty,
- dobra cyrkulacja powietrza.
Wady
- wymaga więcej miejsca,
- przy grubszej warstwie konieczne jest obracanie ziół.
Czy można suszyć zioła na papierze?
Jeżeli nie dysponujemy sitami, dobrym rozwiązaniem może być rozłożenie ziół na papierze. Można też wykorzystać blachę do pieczenia wyłożoną papierem.
Metoda ta działa na podobnej zasadzie, jednak ma jedną istotną wadę. Papier i blacha ograniczają przepływ powietrza od spodu, dlatego rośliny schną wolniej niż na siatce i trzeba je obracać.
To rozwiązanie jest szczególnie przydatne wtedy, gdy suszymy niewielkie ilości ziół i nie posiadamy specjalnych sit.
Jak suszyć zioła w suszarce?
Jeżeli planujesz regularnie suszyć zioła lub masz ich większe ilości, warto rozważyć zakup suszarki do grzybów (żywności) lub dehydratora. Urządzenia te zapewniają znacznie większą kontrolę nad całym procesem niż tradycyjne metody.
Ich działanie opiera się na dwóch elementach:
- grzałka podgrzewająca powietrze do ustawionej temperatury.
- wentylator, który równomiernie rozprowadza ciepłe powietrze pomiędzy kolejnymi sitami.
Takie połączenie pozwala uzyskać stabilne warunki suszenia i bardzo dobrą jakość gotowego surowca.
Najważniejsze zalety suszarki to możliwość precyzyjnego ustawienia temperatury oraz doskonała cyrkulacja powietrza. Dzięki temu można bezpiecznie suszyć zarówno delikatne rośliny olejkowe, jak i surowce wymagające wyższej temperatury.
Uwaga! Nie wszystkie suszarki pozwalają regulować temperaturę. Modele pracujące wyłącznie w temperaturze około 50°C nie będą odpowiednie do suszenia wielu ziół bogatych w olejki eteryczne. Jeżeli planujesz suszyć różne gatunki roślin, możliwość regulacji temperatury jest jedną z najważniejszych funkcji, na którą warto zwrócić uwagę.
Zalety
- bardzo dobra kontrola temperatury,
- równomierne suszenie,
- wysoka jakość gotowego surowca,
- wygoda użytkowania.
Wady
- konieczność zakupu urządzenia,
- wymaga więcej miejsca.
Jak długo suszyć zioła w suszarce?
Suszenie z użyciem suszarki zazwyczaj jest szybkie – do kilkunastu godzin dla ziela i kwiatów, do dwóch dni dla korzeni. Czas należy dobrać do danego surowca, a jego gotowość ocenić według wskazówek podanych niżej w tym poradniku.
Jak suszyć zioła w piekarniku?
Piekarnik wyposażony w termoobieg również może być wykorzystany do suszenia ziół. Najlepiej sprawdza się w przypadku surowców wymagających wyższej temperatury, takich jak korzenie i kłącza, grzyby, rośliny bez cennych olejków eterycznych.
Jeżeli minimalna temperatura piekarnika wynosi około 50°C, nie należy suszyć w nim roślin olejkowych.
Aby poprawić warunki suszenia, warto lekko uchylić drzwiczki piekarnika. Dzięki temu wilgotne powietrze będzie mogło swobodnie wydostawać się na zewnątrz. Dobrym rozwiązaniem jest również rozłożenie ziół na kratce zamiast na pełnej blasze. Ułatwia to cyrkulację powietrza i przyspiesza równomierne wysychanie.
Zalety
- łatwo dostępna metoda,
- dobrze sprawdza się przy suszeniu korzeni,
- pozwala skrócić czas suszenia.
Wady
- nie każdy piekarnik umożliwia ustawienie odpowiednio niskiej temperatury,
- wymaga kontroli procesu,
- nie jest najlepszym rozwiązaniem dla delikatnych ziół olejkowych.
Warto zapamiętać: niezależnie od wybranej metody najważniejsze pozostają trzy elementy: odpowiednia temperatura, dobra cyrkulacja powietrza i suszenie w cieniu. To one w największym stopniu decydują o jakości gotowego surowca.
Najczęstsze błędy podczas suszenia ziół
Nawet najlepiej zebrane zioła mogą stracić swoją wartość, jeśli podczas suszenia popełnimy kilka podstawowych błędów.
Poniżej przedstawiamy błędy, których warto unikać.
Zwlekanie z rozpoczęciem suszenia
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest odkładanie suszenia „na później”.
Świeżo zebrane rośliny nie powinny przez dłuższy czas leżeć w koszach, workach ani torbach. W zamkniętej przestrzeni bardzo szybko gromadzi się wilgoć, a temperatura wewnątrz rośnie. W takich warunkach zioła zaczynają się zaparzać, co prowadzi do pogorszenia jakości surowca.
Im szybciej rozpoczniemy suszenie po zbiorze, tym większa szansa na zachowanie cennych substancji.
Zbyt wysoka temperatura
To jeden z najczęstszych błędów podczas domowego suszenia.
Naturalną pokusą jest zwiększenie temperatury, aby skrócić czas suszenia. Niestety, w przypadku wielu ziół przynosi to odwrotny efekt.
Zbyt wysoka temperatura może powodować utratę olejków eterycznych, pogorszenie aromatu oraz zmniejszenie zawartości substancji czynnych.
Znacznie lepiej suszyć nieco dłużej, ale w niższej temperaturze odpowiedniej dla konkretnego surowca.
Suszenie na słońcu
Choć promienie słoneczne przyspieszają odparowywanie wody, nie są sprzymierzeńcem podczas suszenia ziół.
Bezpośrednie światło słoneczne przyczynia się do stopniowego utleniania i rozkładu wielu cennych związków obecnych w roślinach. Zioła tracą intensywny kolor, słabiej pachną i stają się mniej wartościowym surowcem.
Najlepiej suszyć je w miejscu zacienionym, ale ciepłym i dobrze wentylowanym.
Zbyt gruba warstwa roślin
Niezależnie od wybranej metody warto unikać układania ziół grubą warstwą.
Powietrze nie dociera wtedy równomiernie do wszystkich części roślin, przez co środkowa warstwa schnie znacznie wolniej. To zwiększa ryzyko zaparzenia oraz rozwoju pleśni.
Znacznie lepiej rozłożyć zioła cienką warstwą lub regularnie je obracać.
Pakowanie niedosuszonych ziół
To błąd, który często ujawnia się dopiero po kilku tygodniach.
Liście zwykle wysychają szybciej niż grube łodygi. Jeżeli całość zostanie zbyt wcześnie zamknięta w pojemniku, wilgoć pozostała w łodygach stopniowo przejdzie na resztę surowca.
W efekcie całość może spleśnieć.
Przed zapakowaniem sprawdź nie tylko liście, ale również łodygi i grubsze fragmenty roślin.
Jak przechowywać suszone zioła?
Warunki przechowywania decydują o tym, jak długo zioła zachowają swoje właściwości.
Gotowy susz umieść w szczelnie zamkniętym pojemniku, który ograniczy dostęp wilgoci oraz powietrza. Dobrze sprawdzają się szklane słoiki lub inne szczelnie zamykane opakowania.
Równie ważne jest miejsce przechowywania. Powinno być chłodne, suche i zacienione. Dobrym wyborem będzie spiżarnia, dolna szafka kuchenna lub sucha piwnica. Należy unikać miejsc narażonych na bezpośrednie działanie promieni słonecznych oraz pomieszczeń o podwyższonej wilgotności.
Przy zachowaniu odpowiednich warunków suszone zioła mogą utrzymać dobrą jakość przez rok, a często nawet dwa lata. Warto jednak pamiętać, że z biegiem czasu stopniowo zmniejsza się zawartość substancji czynnych i intensywność aromatu, dlatego najlepiej regularnie uzupełniać zapasy o świeżo przygotowany susz.
Najważniejsze zasady suszenia ziół w skrócie
Jeśli chcesz mieć dobrze ususzone zioła, pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:
- zbieraj wyłącznie zdrowe rośliny,
- unikaj zbioru po deszczu i przed obeschnięciem rosy,
- rozpocznij suszenie jak najszybciej po zbiorze,
- dobierz temperaturę odpowiednią do rodzaju surowca,
- nie susz ziół na pełnym słońcu,
- zapewnij dobrą cyrkulację powietrza,
- rozkładaj rośliny cienką warstwą,
- przed zapakowaniem upewnij się, że całkowicie wyschły również łodygi,
- przechowuj susz w szczelnych pojemnikach, z dala od światła i wilgoci.

Weronika Andrzejczak
Z wykształcenia i zamiłowania – zielarka-fitoterapeutka. Uprawnienia zawodowe i wiedzę zdobyła szkoląc się na kursach u Anny Bober oraz w Instytucie Zielarstwa Polskiego. Studiowała także kognitywistykę na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od ponad 8 lat poznaje świat ziół oraz uczy o nim innych. Tradycja zielarska w jej rodzinie sięga daleko wstecz, co pozwala jej łączyć podejście ludowe z nauką. Ceni połączenie z Przyrodą, zgłębia wpływ środowiska naturalnego na zdrowie. W Magicznym Ogrodzie dba o realizację wartości marki, informowanie Was o wszystkim, co dzieje się na froncie i za kulisami, prawdziwość i estetykę treści. Jej misją jest zbliżanie ludzi do Przyrody.