Przytulia czepna – kiedy zbierać ziele? 

Jej okres wegetacji rozpoczyna się już wczesną wiosną. W medycynie ludowej jest uznawana za dziką nowalijkę i poleca się ją jako jedną z pierwszych, świeżych roślin do spożywania na przedwiośniu.

Zaczyna kwitnąć pod koniec maja. W Polsce występuje pospolicie – można spotkać ją w lasach, na łąkach i w zaroślach. Jej charakterystyczną cechą jest „czepianie się” ubrań dzięki sztywnym, haczykowatym włoskom na liściach. To właśnie nimi przyczepia się do tkanin i sierści zwierząt, co pomaga w rozsiewaniu nasion (zoochoria). Włoski te pojawiają się jednak dopiero na starszych roślinach i utrudniają ich jedzenie – młode ich nie mają, dlatego można je jeść na surowo, a starsze najlepiej przeznaczyć na suszenie, napar czy nalewkę.

Kiedy zbierać przytulię czepną?

Właściwości przytulii są zależne od tego, w jakim jest stadium wegetacji. Młode, wczesnowiosenne okazy warto zebrać na dziką sałatkę lub pesto – przed pojawieniem się haczyków są jadalne na surowo. W pełni rozwinięta roślina – od kwietnia do lipca – ma pełnię swoich właściwości fitoterapeutycznych i będzie nadawała się na napar, nalewkę, maść czy ekstrakt. Najlepsze są okazy w początkowej fazie kwitnienia.

O jakiej porze dnia zbierać przytulię czepną?

Najlepszą porą, aby zbierać i suszyć przytulię jest poranek, gdy obeschnie już rosa, a zanim wyjdzie pełne słońce. Orientacyjne godziny dla zbioru to 9-12, ale należy upewnić się, że na roślinie nie pozostała wilgoć z nocy. Surowiec zielarski to ziele przytulii, przed lub w trakcie kwitnienia.

Jak zbierać przytulię czepną, aby nie straciła właściwości?

Należy ją zbierać z pozytywnym nastawieniem i ciekawością Przyrody :)

A mówiąc poważnie – w celach fitoterapeutycznych należy ją zbierać, gdy jest w fazie wzrostu – czyli tuż przed lub na początku kwitnienia. Bardzo ważne jest przetwarzanie rośliny – przytulię należy wykorzystać lub ususzyć od razu po zbiorze. Nie może leżeć i czekać w torbie, ponieważ szybko się zaparzy i straci właściwości. Co więcej, warto zebrać tyle przytulii, ile faktycznie jest nam potrzebne – w kolejnym roku można uzupełnić zapasy o świeżo zebrane ziele.

Przytulia czepna – jak suszyć?

Należy suszyć ją szybko, w suchym i ciemnym miejscu, ze stałym przepływem ciepłego powietrza. Z uwagi na obecność związków wrażliwych na światło, np. flawonoidów, które nadają jej właściwości przeciwutleniające, nie powinna być eksponowana na promienie słoneczne. Po dokładnym wysuszeniu przechowuj ją w szczelnie zamkniętym opakowaniu.

Dobrze ususzony surowiec ma jasnozielony kolor bez brązowych i bladych plam.

Można pokusić się o suszenie ziela w pękach zawieszonych pod sufitem, jednak najlepszym sposobem jest rozłożenie zbiorów na płasko, cienką warstwą na sitach lub suszenie w dehydratorze. Pęki pod sufitem wyglądają pięknie, ale rośliny związane sznurkiem mogą pozostać wilgotne w środku, a w efekcie zaparzyć się i spleśnieć.

Co zrobić z przytulią po zbiorze?

Ze świeżego ziela można przygotować napar, nalewkę, krem lub maść. Można także wycisnąć sok, który będzie miał świeży, wiosenny smak, lub zrobić pesto. Młodziutkie okazy warto jeść na surowo. Ziele można także ususzyć i zachować na potem. Przytulia może być składnikiem naparów pitych codziennie, należy jednak robić przerwy co kilka tygodni. W celach terapeutycznych należy zadbać o odpowiednie dawkowanie przytulii.

Przytulia czepna – właściwości

• Wspomaga usuwanie wody z organizmu – napar jest stosowany do wspierania pracy układu moczowego z uwagi na właściwości moczopędne [1].
• Wspiera pracę układu limfatycznego – według podań ludowych poprawia przepływ limfy i płynów w ciele, w tym celu jest od wieków wykorzystywana [1, 2].
• Wspomaga skórę w procesie gojenia ran, a także dba o nawilżenie suchej skóry w łuszczycy, egzemach, czy alergii [3]. Maść lub krem z dodatkiem przytulii może być pomocą przy problemach skórnych.
• Właściwości zdrowotne przytulii na tym się nie kończą – jest tradycyjnie stosowana w celu detoksykacji organizmu oraz dla poprawy krążenia krwi [2].

Więcej o jej cennych właściwościach przeczytasz w naszym artykule “Przytulia czepna – właściwości i przeciwwskazania. Jak pić?”

Niekiedy w zielarniach i sklepach ze zdrową żywnością można spotkać preparaty w postaci tabletek lub kapsułek oraz suplementy diety zawierające przytulię – zachęcamy do uważnego przeczytania etykiety, bo może okazać się, że zawierają mało surowca, a dużo wypełniaczy. Ważne jest, aby preparat zawierał odpowiednią ilość substancji czynnych – kapsułki z ekstraktem z ziela oraz mocny napar z jakościowego surowca spełniają ten wymóg.

Gdzie zbierać przytulię czepną?

Przytulia to pospolicie występująca roślina jednoroczna, uwielbia porastać zarośla, wybija z trawników oraz poszycia leśnego. Przytulię zbieraj na stanowiskach ekologicznych – minimum 400 metrów od jezdni, z dala od fabryk i skupisk ludzkich. Uważaj także na tereny postindustrialne – w ziemi nadal mogą pozostawać toksyczne związki. Przytulia rośnie także na polach uprawnych, gdzie jest uznawana za uciążliwy chwast przynoszący straty w rolnictwie. Jednakże my traktujemy ją inaczej i na naszym ziołowym polu w Wiśniewce przytulia rośnie bez presji – niepozorna, przebija się na grządce między innymi roślinami, a gdy osiąga odpowiedni stopień rozwoju, zbieramy ją dla Was.

Na co uważać podczas zbioru przytulii czepnej?

Podczas zbioru przytulii należy mieć na uwadze, że wygląda podobnie do innych roślin – np. przytulii wonnej. Bohaterka naszego artykułu wyróżnia się jednak sposobem ułożenia liści na łodydze, a także obecnością haczyków. Wprawne oko zielarki i zielarza rozpozna ją bez problemu, a jeśli pojawią się wątpliwości, warto poprosić bardziej doświadczonych zbieraczy ziół o pomoc.

Jak wygląda przytulia czepna? Na zdjęciach w tym artykule widać młode i starsze rośliny, a także ziele przytulii w trakcie kwitnienia.

Najczęstsze pytania: przytulia czepna. Kiedy i jak zbierać?

Szybki Q&A na temat przytulii.

Czy można zbierać kwitnącą przytulię czepną?

Tak, można zbierać kwitnącą przytulię – ma pełnię swoich cennych właściwości [4]. Należy jednak sprawdzić, czy roślina nie zaczęła już przekwitać – jeśli pojawiły się nasionka, to ziele przytulii czepnej będzie stopniowo tracić swoją moc. Najlepsza jest przed pojawieniem się kwiatów lub na początku kwitnienia.

Z czym można pomylić przytulię czepną?

Można pomylić ją z innymi roślinami z rodziny marzanowatych. Łatwo ją pomylić z przytulią wonną, przytulią bagienną czy przytulią leśną. Jednak rośliny te nie są trujące i nie stanowią zagrożenia, zatem nie trzeba obawiać się samodzielnego zbioru przytulii. Dodatkowo, przytulia czepna jest pospolicie występującym chwastem, a pozostałe przytulie mają swoje preferowane warunki dla wzrostu, przez co występują rzadziej. Dodatkowo każda z nich ma swoją cechę wyróżniającą – np. kwiaty przytulii wonnej mają charakterystyczny, przyjemny zapach, który jest nieobecny w kwiatach przytulii czepnej.

Czy przytulię można zbierać latem?

Tak, przytulię można zbierać latem – rośnie od kwietnia do lipca i jest to odpowiedni czas na jej pozyskiwanie. Przed zbiorem należy przyjrzeć się roślinie – nie powinna mieć nasion, bo wtedy zaczyna tracić swoje prozdrowotne zastosowanie.

Kiedy przytulia ma najwięcej właściwości?

Przytulia ma najwięcej właściwości, gdy jest zbierana przed lub w okresie kwitnienia [4], a zanim pojawią się nasiona. Znaczenie ma także to, jak rośnie przytulia – najlepsze są zdrowe, okazałe rośliny w kolorze jasnozielonym.

Przytulia czepna – przeciwwskazania

Skutki uboczne stosowania przytulii występują bardzo rzadko, a jej szkodliwość jest niezwykle niska. Nadwrażliwość na roślinę może doprowadzić do biegunki lub nadmiernego oddawania moczu, jednak ograniczenie stosowania ziela powinno rozwiązać problem. Aby bezpiecznie ją stosować, kobiety w ciąży lub karmiące powinny skonsultować się z lekarzem – z uwagi na brak badań ciąża i okres karmienia piersią są raczej przeciwwskazaniem.

Źródła

1. 1. Chemical constituents and medical importance of Galium aparine – a review. https://www.researchgate.net/publication/324520700_CHEMICAL_CONSTITUENTS_AND_MEDICAL_IMPORTANCE_OF_GALIUM_APARINE-A_REVIEW
2. 2. Phytochemical Profiles and In Vitro Immunomodulatory Activity of Ethanolic Extracts from Galium aparine L. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6963662/
3. 3. Bringing back Galium aparine L. from forgotten corners of traditional wound treatment procedures: an antimicrobial, antioxidant, and in-vitro wound healing assay along with HPTLC fingerprinting study. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11267910/
4. 4. The effect of extraction methods on antioxidant and enzyme inhibitory activities and phytochemical components of Galium aparine L. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1213416