Olejek lawendowy – na co pomaga? Właściwości, zastosowanie i sposób użycia

Ułatwia zasypianie, wspomaga proces gojenia się ran. Pozytywnie wpływa na wygląd skóry.

Jest jednym z najczęściej stosowanych olejków eterycznych w aromaterapii. Można go wdychać na różne sposoby: w kąpieli czy podczas masażu, z wacika, z kominka aromaterapeutycznego, z woreczka zapachowego do szafy. Ale najlepiej używać go w dyfuzorze, a jeszcze lepiej – w nebulizatorze.

Olejek lawendowy – zastosowanie tego surowca jest szerokie, ale warto patrzeć na niego rozsądnie. W tym artykule omawiam właściwości i zastosowanie olejku lawendowego oraz sposoby na jego używanie w codziennym życiu.

Czym jest olejek lawendowy?

Olejek lawendowy to olejek eteryczny pozyskiwany z kwiatów lawendy wąskolistnej - Lavandula angustifolia. Otrzymuje się go poprzez destylację parą wodną, czyli metodę, w której para wodna przechodzi przez surowiec roślinny i zabiera ze sobą lotne składniki zapachowe. Następnie jest schładzana i skraplana. W ten sposób powstaje mieszanina wody i olejku eterycznego, które później rozdziela się od siebie. Lżejszy olejek zbiera się osobno, a pozostała woda aromatyczna to hydrolat lawendowy.

Wydobyte z lawendy lotne związki odpowiadają za jej charakterystyczny, kojący zapach oraz właściwości terapeutyczne. Najważniejsze składniki olejku lawendowego to linalol i octan linalilu.

Właściwości olejku lawendowego

Lista o tym, jak działa olejek lawendowy, jest dość długa! I co najważnejsze, jego efekty są bardzo dobrze udokumentowane!

• olejek lawendowy koi układ nerwowy i działa relaksująco

Uspokajający efekt lawendy zapewne wszyscy kojarzymy. Działa tak zarówno inhalacja, jak i olejki o statusie spożywczym, które można przyjmować doustnie (wg instrukcji!).

Lawenda zmniejsza napięcie nerwowe, niepokój i lęk, co pokazało już sporo badań klinicznych.

Olejek eteryczny lawendowy najciekawiej wypada tam, gdzie człowiek jest w napięciu „tu i teraz”: przed zabiegiem, w szpitalu, podczas chemioterapii, na oddziale intensywnej terapii, przy problemach ze snem związanych ze stresem.

Przegląd badań nad inhalacją olejku lawendowego jednoznacznie pokazuje efekt w postaci obniżenia lęku. Badano nie tylko rezultaty “psychiczne”, ale też parametry z ciała: tętno, ciśnienie, oddech. Wyniki pokazały, że lawenda nie działa tylko poprzez miłe skojarzenia z zapachem, ale łagodzi pobudzenie układu nerwowego i redukuje objawy stresu poprzez konkretne działanie biologiczne. [1]

• naturalny olejek lawendowy wspiera dobry sen

W badaniach klinicznych inhalacja olejku lawendowego poskutkowała poprawą jakości snu u różnych grup uczestników: studentów z problemami ze snem, pacjentów onkologicznych, osób na oddziałach szpitalnych, pacjentów kardiologicznych i osób po zabiegach. Badania różniły się sposobem podania olejku: czasem używano plasterków zapachowych, czasem bawełnianych płatków, czasem inhalacji z dyfuzora przy łóżku. Ale efekty były spójne: lawenda poprawiała odczuwaną jakość snu.

Wieczorna inhalacja olejkiem z lawendy być szczególnie przydatna u osób, których sen jest płytki, przerywany i niespokojny. Nie musi skracać zasypiania u każdego i nie zastąpi leczenia bezsenności, ale może pomóc w przejściu z pobudzenia do wyciszenia. ²

• olejek lawendowy wykazuje działanie antyseptyczne 

W badaniach laboratoryjnych olejek lawendowy hamował wzrost bakterii i grzybów, w tym drobnoustrojów istotnych dla skóry i błon śluzowych, takich jak gronkowce czy Candida albicans. U gronkowców olejek ten osłabiał błonę komórkową i zaburzał pracę komórek, a u grzybów Candida hamował wzrost i ograniczał tworzenie strzępek. [3, 4]

• olejek lawendowy ma właściwości gojące i łagodzące podrażnienia skóry, działa przeciwzapalnie

Olejek lawendowy świetnie wspomaga proces gojenia się drobnych ran, łagodzi podrażnienie i zaczerwienienie skóry, koi ukąszenia owadów oraz lekkie oparzenia. Działa łagodząco na skórę głowy. Jego właściwości antyseptyczne mogą pomóc w redukcji łupieżu. 

W większości przypadków 2-3 krople czystego olejku lawendowego możesz nałożyć na podrażnioną skórę bezpośrednio (jeśli masz pewność, że olejek ten Cię nie uczula!), ale przy poważniejszych urazach czy oparzeniach 2 i 3 stopnia, lepiej rozcieńczyć go w oleju bazowym. [5]

Na co pomaga olejek lawendowy?

Olejek lawendowy znajduje zastosowanie w aromaterapii, pielęgnacji skóry, perfumerii i jako suplement do stosowania wewnętrznego. Aby stosować go wewnętrznie, upewnij się, że jest to czysty olejek eteryczny z zaufanego źródła.

Na co pomaga i jak wykorzystać olejek lawendowy?

Olejek lawendowy na sen

Olejek lawendowy na sen najlepiej sprawdza się jako element wieczornego wyciszenia. Może pomóc wtedy, gdy problemem jest napięcie po długim dniu, płytki sen, trudność z odpuszczeniem myśli albo uczucie przebodźcowania.

Najprostszy sposób, by z niego skorzystać, to dodać kilka kropli do dyfuzora na krótko przed snem, skropić poduszkę albo nanieść kilka kropli na chusteczkę i położyć ją na poduszce.

Olejek lawendowy na stres i napięcie

Olejek lawendowy jest stosowany w aromaterapii przede wszystkim wtedy, gdy potrzebne jest łagodne wyciszenie. Może być pomocny po intensywnym dniu, w silnych emocjach, w napadzie lęku, przy przeciążeniu bodźcami albo wtedy, gdy ciało długo jest w trybie mobilizacji.

Regularne stosowanie olejku lawendowego może działać najlepiej jako powtarzalny rytuał wyciszający: wieczorem, po pracy, po treningu albo wtedy, gdy trudno zejść z napięcia. Przy silnym, przewlekłym lęku, napadach paniki albo nasilonych zaburzeniach snu olejek może być jedynie wsparciem – wtedy warto skontaktować się z lekarzem lub psychoterapeutą.

Olejek lawendowy na skórę i twarz

Naturalny olejek eteryczny lawendowy to świetny dodatek do kosmetyków przeznaczonych dla skóry problematycznej. Możesz go dodawać do płynów do mycia ciała, mydeł i szamponów. Odrobina olejku wymieszana z kremem do twarzy nada mu nową nutkę zapachową, a także podniesie jego właściwości pielęgnacyjne i regeneracyjne. 

Olejek eteryczny z lawendy wykazuje potencjał w łagodzeniu trądziku ze względu na swoje działanie antybakteryjne i gojące, ale nie zastąpi specjalistycznego preparatu.

Olejek ten nie powinien być traktowany jako preparat na każdy problem skórny. Zachowaj ostrożność przy cerze wysoko wrażliwej i obserwuj ewentualne reakcje alergiczne – jeśli się takie pojawią, odstaw olejek (ale zdarza się to bardzo rzadko). Aby uniknąć podrażnień, spróbuj go rozcieńczyć w oleju bazowym.

Olejek lawendowy na włosy

Olejek lawendowy można też dodać do pielęgnacji skóry głowy, ale nie warto obiecywać tu cudów. Najrozsądniej traktować go jako składnik wspierający zdrowie skóry głowy, zwłaszcza gdy problemem jest świąd, podrażnienie albo skłonność do przesuszenia.

Nie ma dobrych dowodów działania tego olejku na wzrost włosów. Przy łupieżu sytuacja też wymaga ostrożnych obietnic. Olejek lawendowy wykazuje aktywność wobec wybranych drobnoustrojów w badaniach laboratoryjnych, ale nie jest zamiennikiem preparatów przeciwłupieżowych o potwierdzonym działaniu klinicznym.

Jak stosować olejek lawendowy?

Olejek lawendowy możesz stosować na kilka sposobów: przez inhalację, w dyfuzorze, w masażu, w kąpieli, punktowo w pielęgnacji skóry albo jako zapach do domu. Metoda zależy od celu.

Olejek lawendowy do kąpieli i masażu

W masażu olejek lawendowy stosowany jest jako dodatek do oleju bazowego. To bardzo dobry wybór do wieczornego rozluźnienia i rozmasowania napiętych mięśni po długim dniu czy intensywnym treningu.

Olejek w kąpieli będzie parował z gorącej wody i w ten sposób będzie na nas działał. Wystarczy dodać kilka kropli do wody przygotowanej do kąpieli.

 Olejek lawendowy na mole i do szafy

Olejek lawendowy możesz wykorzystać także poza pielęgnacją ciała. Jej zapach jest popularny w szafach, szufladach i garderobach. Lawenda odstrasza mole i odświeża zapach tkanin.

Najprościej dodać kilka kropli na bawełniany płatek, kawałek materiału albo drewniany krążek i umieścić go w szafie. Można też użyć woreczków z suszoną lawendą z dodatkiem olejku lawendowego. Zapach trzeba co jakiś czas odświeżać, bo olejki eteryczne są lotne i stopniowo odparowują. Nie nakładaj olejku bezpośrednio na ubrania, szczególnie jasne, jedwabne lub delikatne tkaniny, ponieważ może zostawić plamy.

Jak rozcieńczać olejek lawendowy?

Rozcieńczanie olejku lawendowego to podstawowa zasada bezpiecznego stosowania na skórę. Nawet najpopularniejszy olejek eteryczny może podrażnić, jeśli zostanie użyty w zbyt dużym stężeniu. 

Do codziennej pielęgnacji twarzy wystarczą 2-3 krople olejku na łyżeczkę oleju bazowego. Możesz też tę ilość wymieszać z porcją swojego kremu do twarzy.

Do masażu czy kąpieli możesz użyć 5-8 kropli na łyżkę oleju bazowego. Przy skórze wrażliwej zacznij od mniejszych ilości.

Przed pierwszym użyciem warto zrobić próbę uczuleniową. Niewielką ilość rozcieńczonego olejku nałóż na mały fragment skóry i obserwuj reakcję przez 24 godziny. Jeśli pojawi się pieczenie, świąd, zaczerwienienie, wysypka albo obrzęk, nie stosuj olejku na skórę.

Czy olejek lawendowy jest bezpieczny?

Tak, olejek eteryczny lawendowy jest bezpieczny. 

Przeciwwskazania obejmują przede wszystkim reakcje alergiczne po olejku i uczulenie na lawendę.

Olejek ten może być rozpylany w pomieszczeniu, w którym przebywają dzieci od 3 miesiąca życia wzwyż i kobiety w II i III trymestrze ciąży.

Kobiety w I trymestrze nie powinny stosować olejków na skórę ani intensywnie się inhalować. Dopuszczalna jest jedynie bardzo łagodna inhalacja.

U niemowląt poniżej 3. miesiąca życia nie zaleca się domowej aromaterapii z olejkami eterycznymi.

U starszych niemowląt i małych dzieci możesz zastosować delikatną dyfuzję w dobrze wietrzonym pomieszczeniu. Nie stosuj olejków bardzo blisko małego dziecka.

[6, 7]

Jak wybrać dobry olejek lawendowy?

Dobry olejek lawendowy powinien mieć jasny skład i konkretną informację o surowcu. Na etykiecie szukaj nazwy rośliny, najlepiej Lavandula angustifolia, oraz informacji, że jest to 100% olejek eteryczny. Unikaj produktów opisanych jedynie jako „zapach lawendowy”, „kompozycja zapachowa” albo „aromat lawendy”. Dobrze, jeśli producent podaje kraj pochodzenia, numer partii, metodę pozyskiwania i zalecany sposób użycia. Buteleczka powinna być z ciemnego szkła, bo światło przyspiesza utlenianie składników olejku. 

Niestety, ja osobiście natrafiłam na oszustwa, np. kupując olejek na allegro. Jedna z firm (zapewne dla lepszych wyświetleń) podała, że ich preparat zapachowy jest “naturalnym olejkiem eterycznym 100%”. Dopiero po zakupie i dodaniu go do wody zorientowałam się, że coś jest z nim nie tak i że nie zachowuje się w ogóle jak olejek (rozpuszczał się, a w wodzie unosiła się biała mgiełka). Firma ta próbowała mnie przekupić, abym usunęła negatywny komentarz o sprzedawcy, ale poprawić informacji nie chcieli, więc nie dałam się namówić ;) Po tamtej sytuacji wiem, że branża olejkowa, tak jak suplementowa, narażowa jest na wiele przekrętów. Dlatego zachęcamy do kupowania olejków eterycznych u nas – w Magicznym Ogrodzie!

Najczęstsze błędy podczas stosowania olejku lawendowego

Najczęstszy błąd to używanie zbyt dużej ilości. Olejek lawendowy ma intensywny zapach i wysokie stężenie składników aktywnych, więc kilka kropli w zupełności wystarczy. Zbyt mocna aromaterapia może męczyć zamiast wyciszać.

Kolejny błąd to stosowanie doustne przypadkowego olejku eterycznego. Olejek do dyfuzora nie jest automatycznie produktem do spożycia. Jeżeli producent nie podaje takiego zastosowania, nie należy używać go wewnętrznie.

Wiele osób zapomina też o próbie uczuleniowej. Lawenda kojarzy się z łagodnością, ale reakcje alergiczne nadal są możliwe – szczególnie przy skórze wrażliwej albo przy starym, utlenionym olejku.

Błędem jest również traktowanie olejku lawendowego jak leku na bezsenność, trądzik, łupież, infekcje skóry czy silny lęk. Olejek może wspierać relaks i sen, ale nie zastępuje diagnostyki ani leczenia, gdy problem jest nasilony lub przewlekły.

Olejek lawendowy: FAQ

Oto najczęstsze pytania o olejek z lawendy!

Czy olejek lawendowy można stosować bezpośrednio na skórę?

Zwykle tak. Pamiętaj jednak, że u wrażliwych osób czysty olejek eteryczny może podrażnić skórę lub wywołać reakcję alergiczną. Wykonaj próbę uczuleniową.

Czy olejek lawendowy jest bezpieczny w ciąży?

Generalnie tak. Aromaterapia w dobrze wietrzonym pomieszczeniu jest w porządku. W pierwszym trymestrze nie należy nakładać olejku na skórę ani intensywnie go wdychać. Oczywiście w żadnym momencie ciąży takiego olejku nie należy spożywać!

Kiedy nie należy stosować olejku lawendowego?

Olejku lawendowego nie należy stosować przy uczuleniu na lawendę, na świeże rany, okolice oczu i silnie podrażnioną skórę.

Jakie są skutki uboczne stosowania olejku lawendowego?

U alergików i osób ze skórą problematyczną olejek lawendowy może powodować podrażnienie, pieczenie, zaczerwienienie, świąd, wysypkę lub reakcję alergiczną.

Źródła

1. 1. Anxiety-Reducing Effects of Lavender Essential Oil Inhalation: A Systematic Review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10671255/
2. 2. The Sleep-Enhancing Effect of Lavender Essential Oil in Adults. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12904233/
3. 3. The antibacterial effectiveness of lavender essential oil against methicillin-resistant Staphylococcus aureus: a systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10733459/
4. 4. Antifungal activity of Lavandula angustifolia essential oil against Candida albicans yeast and mycelial form. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16178366/
5. 5. The Effects of Lavender Essential Oil on Wound Healing: A Review of the Current Evidence. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32589447/
6. 6. Aromatherapy during pregnancy. https://www.yorkhospitals.nhs.uk/our-services/organdonation/a-z-of-services/womens-health/labour-ward/aromatherapy-during-pregnancy/
7. 7. How to Use Essential Oils Safely. https://tisserandinstitute.org/safety-guidelines/