Adaptogeny dla dzieci: fakty i opinie

Kluczowe dla prawidłowego rozwoju dzieci są: zdrowa dieta, aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, wyzwania intelektualne i dbanie o spędzanie czasu poza ekranem telefonu czy komputera. To fundamenty, których nie da się zastąpić żadnym suplementem.

Mimo to wielu rodziców szuka dodatkowego wsparcia dla dzieci w sytuacjach takich, jak problemy ze snem, trudności z koncentracją czy zwiększony poziom stresu.

Coraz częściej pojawia się więc pytanie o adaptogeny. Czy mogą być stosowane u dzieci? A jeśli tak – które z nich mają sens i w jakiej formie?

Adaptogeny nie są jednorodną grupą. To różne rośliny i grzyby funkcjonalne, o różnym działaniu i różnym profilu bezpieczeństwa. To, co bywa dobrze tolerowane u dorosłych, nie zawsze jest odpowiednie dla dziecka. Dlatego w przypadku dzieci kluczowe znaczenie ma wiek, dobór konkretnej rośliny oraz forma podania.

Pamiętajmy, że suplementy dla dzieci to specjalnie zaprojektowane dla nich preparaty. Nie powinniśmy podawać dzieciom suplementów dla dorosłych.

Czy adaptogeny dla dzieci są bezpieczne?

Krótka odpowiedź brzmi: to zależy. Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich adaptogenów i wszystkich dzieci. „Adaptogen” to pojęcie zbiorcze, obejmujące rośliny i grzyby o bardzo różnym składzie chemicznym i mechanizmach działania. Europejskie instytucje regulacyjne podkreślają, że dla wielu adaptogenów brakuje badań bezpieczeństwa z udziałem dzieci, dlatego część z nich nie jest zalecana poniżej określonego wieku.

U dzieci kluczowe znaczenie ma to, że układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy nadal się rozwijają. Rośliny wpływające na sen, neuroprzekaźniki, odpowiedź na stres czy hormony mogą działać inaczej u dzieci niż u dorosłych, nawet jeśli u dorosłych są uznawane za dobrze tolerowane.

Dlatego w przypadku dzieci mówi się o konkretnych roślinach w konkretnym wieku i w konkretnym celu. Stosowanie adaptogenów u dzieci zawsze powinno być rozważane ostrożnie i indywidualnie.

Adaptogeny dla dzieci – co wybrać?

Jeśli adaptogeny w ogóle są rozważane u dzieci, kluczowe znaczenie ma nie tylko to, jaka roślina jest wybrana, ale w jakiej formie. Znacznie bezpieczniejszym rozwiązaniem są napary i odwary z suszu niż gotowe ekstrakty czy suplementy diety w kapsułkach lub płynach.

Dlaczego forma ma znaczenie?

Wiele dostępnych na rynku produktów z adaptogenami to ekstrakty – czyli preparaty mocno skoncentrowane i zaprojektowane z myślą o dorosłych. Taki suplement diety zawiera znacznie wyższe stężenia związków aktywnych niż napar czy odwar, dlatego jest łatwy do przedawkowania, zwłaszcza u dzieci o mniejszej masie ciała.

Ekstrakty zawierają też często dodatek substancji technologicznych, nie mówiąc już o wypełniaczach kapsułek czy składnikach wiążących tabletki.

W przypadku dzieci nie chodzi o maksymalną siłę działania, tylko o łagodne, czyste i przewidywalne wsparcie organizmu. Jeśli więc adaptogeny mają być stosowane u dzieci, lepiej wybierać susz roślinny zamiast ekstraktów roślinnych.

Napary i odwary z suszu:

• dostarczają niższych dawek substancji aktywnych niż ekstrakty,
• są mniej inwazyjne dla młodego organizmu,
• pozwalają łatwiej kontrolować ilość i reakcję organizmu,
• wspierają organizm w sposób stopniowy.

Adaptogeny mogą pomóc w redukcji stresu, przekładając się na większą witalność i lepszą zdolność do przystosowania, a także sprawne funkcje poznawcze. Mogą pomóc w poprawie koncentracji oraz nastroju i wspierać zdrowy sen. Dzięki temu dzieci mogą łatwiej przetrwać okresy wzmożonej aktywności fizycznej czy stresu, a przede wszystkim – intensywnego rozwoju.

Nie trzeba unikać ziół i adaptogenów, tylko należy umiejętnie ich używać. Mogą naprawdę przydać się naszym dzieciom. Oczywiście jako dodatek do zróżnicowanej diety, aktywności fizycznej, higieny snu i odpoczynku (bez ekranu przed oczami) – nie zamiast nich.

Adaptogeny dla dzieci na sen

Problemy ze snem u dzieci mogą przyjmować różne formy i nie ograniczają się tylko do trudności z zaśnięciem. U niektórych dzieci sen jest płytki i przerywany, u innych pojawiają się częste nocne wybudzenia, bardzo wczesne pobudki lub niemożność ponownego zaśnięcia po obudzeniu się w nocy. Zdarza się też, że po długim czasie stresu i zmęczenia dziecko zasypia stosunkowo szybko, ale rano budzi się niewyspane, drażliwe lub zmęczone.

W takich sytuacjach pojawia się pytanie o wsparcie inne niż środki nasenne, które nie są dobre dla mózgu i zdrowia dzieci, więc budzą uzasadnione obawy. Dlatego tu pojawia się zainteresowanie adaptogenami jako roślinami, które mogą nieinwazyjnie i nieagresywnie wesprzeć sen.

Pamiętajmy jednak, że poważne problemy ze snem dziecka trzeba skonsultować ze specjalistą.

Adaptogeny mogą wspierać sen następująco:

• skracają czas zasypiania,
• poprawiają ciągłość snu,
• wydłużają czas snu głębokiego u Twojego dziecka.

Adaptogeny, które pozytywnie wpływają na sen u dzieci

Dzieci powyżej 3 roku życia:

Shankhapushpi – roślina wykorzystywana tradycyjnie w Indiach. Przydaje się w trudnościach z zasypianiem i płytkim śnie. Sprzyja wyciszeniu. Może też pomóc w regulacji nastroju.

Dzieci powyżej 7 roku życia:

Bakopa – roślina, która wykazuje właściwości adaptogenne, wycisza i wpływa pozytywnie na nastrój. Poprawia jakość snu, a dodatkowo może wspierać zdolność do skupienia. Przyczynia się też do redukcji lęku i napięcia.

Dzieci powyżej 12 roku życia:

Ashwagandha – może pomóc w regulacji nastroju i wspierać zdrowy sen. Ponadto pomaga dzieciom radzić sobie z wyzwaniami szkolnymi, ponieważ zmniejsza napięcie nerwowe. Jej stosowanie może przynieść korzyści w nauce i codziennych zadaniach, głównie poprzez działanie wyciszające i stabilizujące.

Adaptogeny dla dzieci na stres

Główną cechą adaptogenów jest to, że pomagają organizmowi radzić sobie ze stresem. Mogą zwiększać poziom energii i wytrzymałość. Jednocześnie stabilizują nastrój i emocje. Przydadzą się dzieciom, które uczestniczą w wielu zajęciach fizycznych. A także tym, które muszą radzić sobie z wyzwaniami w szkole na co dzień, wczesnym wstawaniem i dużą ilością nauki.

3+ lat:

Shankhapushpi – to roślina, która nie tylko wspiera zasypianie, ale też pomaga wzmocnić odporność na stres.

Traganek – to jeden z najlepszych adaptogenów roślinnych o właściwościach immunomodulujących, pomaga w utrzymaniu zdrowia i redukcji ryzyka zachorowań na przeziębienie i grypę. Wspomaga w czasie stresu.

7+ lat:

Tulsi – roślina o łagodnym profilu działania. Pomaga ze stresem bez wyraźnego działania pobudzającego lub uspokajającego.

12+ lat:

Reishi – grzyb wzmacniający odporność, stanowi mocne wsparcie w przewlekłym stresie. Pomaga zmniejszyć reaktywność emocjonalną.

16+ lat:

Tarczyca bajkalska – wpływa kojąco na układ nerwowy. Pozytywnie wpływa też na sen i ciśnienie krwi. Uodparnia na różne oblicza stresu.

Eleuterokok kolczasty – mocny zawodnik do polecenia dla aktywnej młodzieży. Działa pobudzająco, dlatego trzeba go stosować wcześnie rano. Dobry dla dzieci, które uczęszczają na wiele zajęć ruchowych.

Różeniec górski – adaptogen o silniejszym działaniu, do rozważenia u starszej młodzieży w sytuacjach wyczerpania i dużego stresu psychicznego.

Adaptogeny dla dzieci z ADHD

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, dlatego adaptogeny nie są leczeniem ADHD i nie powinny być przedstawiane jako alternatywa dla terapii czy farmakoterapii. Jeśli jednak są rozważane, to wyłącznie jako wsparcie funkcjonowania organizmu, a nie jako sposób na korektę objawów.

Prawidłowe pytanie nie brzmi „czy adaptogeny działają na ADHD”, tylko czy adaptogeny mogą wspierać koncentrację, tolerancję stresu i regulację napięcia, które u dzieci z ADHD często stanowią największe wyzwanie w codziennym funkcjonowaniu.

Zanim sięgniesz po ziołowe wsparcie, miej na uwadze, że cel musi być wąski – koncentracja, regulacja emocji, uspokojenie, sen – nie ADHD jako całość.

Jakie rośliny warto wypróbować u dzieci z ADHD?

• ashwagandha
• szafran
• brahmi
• pycnogenol
• małe dawki żeń szenia koreańskiego, który zbadano u dzieci w wieku 6-14 lat. Wyniki pokazały poprawę objawów związanych z ADHD. [5]

Tak więc Drodzy Rodzice – nie należy ślepo podążać za modą i hype’em na adaptogeny w przypadku dzieci. Wy możecie ;) Ale podawanie dzieciom adaptogenów bez namysłu na pewno odpada. Ja mam nadzieję, że trochę Wam doradziłam w kwestii tych, które są bezpieczne dla Waszych pociech. A jeśli sądzicie, że Wasze dziecko potrzebuje zaawansowanego roślinnego wsparcia, zgłoście się do naszego fitoterapeuty Kacpra! O tu: Konsultacja z fitoterapeutą.

Napisała Danka Błaszczak

Źródła

1. 1. Use of Natural Products by Children. https://www.nccih.nih.gov/health/providers/digest/use-of-natural-products-by-children
2. 2. Natural Therapies and Children: FAQs. https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/treatments/Pages/Natural-Therapies.aspx
3. 4. Don’t Give Herbal Supplements to Infants. https://www.poison.org/articles/dont-give-herbal-supplements-to-infants
4. 5. Effects of Korean red ginseng extract on behavior in children with symptoms of inattention and hyperactivity/impulsivity: a double-blind randomized placebo-controlled trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25369174/

Suplementy diety nie mogą być substytutem zróżnicowanej diety. Podczas ich stosowania nie należy przekraczać dziennej dawki. W razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą – najlepiej wykwalifikowanym fitoterapeutą.