Najskuteczniejsze adaptogeny: RANKING 2026

Nie istnieje coś takiego jak najlepszy adaptogen czy najskuteczniejszy adaptogen. Dlaczego? Bo każdy może nieco inaczej odczuwać daną roślinę. Każdy z nas ma inny organizm, inną wrażliwość, inne dolegliwości. Mamy różne metabolizmy i różne potrzeby. Dla jednej osoby np. cytryniec będzie “kozakiem” na wielu polach, a inna go nawet nie poczuje (przykład z życia wzięty).

Czy to zatem koniec artykułu? Nie, ponieważ adaptogeny można potraktować inaczej :)

Chciałabym Wam dziś – na początku tego roku 2026 – przedstawić ranking adaptogenów, który nie do końca jest “rankingiem”, a bardziej zbiorem wszystkich adaptogenów w jednym miejscu. W artykule zawarłam najciekawsze informacje na temat ich działania.

Mam nadzieję, że może moja lista pomoże Ci w wybraniu najlepszego adaptogenu dla siebie!

Najskuteczniejsze adaptogeny: przegląd

Zanim zaczniemy konkretny przegląd adaptogenów, odpowiedzmy sobie na pytanie, czym w ogóle są adaptogeny.

Adaptogen – co to jest?

Adaptogen to roślina lub grzyb, który pomaga organizmowi przystosować się do różnych stresorów – psychicznych, fizycznych i środowiskowych. Inaczej mówiąc, wzmacnia odporność organizmu na stres.

Stres fizyczny – to stres obciążający ciało. Zaliczamy tutaj intensywny trening, ciężką pracę fizyczną, długi trekking, niedobory snu, niedoborową dietę, urazy, ból, infekcje, przewlekłe zmęczenie.

Stres psychiczny – to stres obciążający układ nerwowy i emocje. Zaliczamy tutaj presję, lęk, stres przed wystąpieniem publicznym, bezsenność, natłok negatywnych emocji wynikających z relacji międzyludzkich, poczucie braku kontroli, poczucie braku bezpieczeństwa.

Stres środowiskowy – to stres wynikający z czynników zewnętrznych, na które nie mamy wpływu. Upał, mróz i inne stany pogodowe, hałas, zanieczyszczenie powietrza, toksyny, duża zmiana stref czasowych, tłum ludzi.

Z uwagi na wielopoziomowe działanie na organizm adaptogeny są dziś jedną z najczęściej analizowanych grup substancji w dietetyce i suplementacji.

Adaptogeny istotnie wpływają na odporność, samopoczucie, poziom energii, koncentrację, pamięć, libido, zdolność do odpoczynku i regeneracji. Łączy je to, że modulują reakcję organizmu na stres – poprzez wpływ na oś HPA i poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu.

Jak już napisałam, nie każdy adaptogen działa tak samo i nie każdy będzie „najlepszy” dla każdej osoby. Dlatego hasła typu najlepsze adaptogeny bez kontekstu niewiele znaczą. Skuteczność zawsze zależy od celu i indywidualnych potrzeb organizmu. Więc jeśli chcesz sprawdzić, który suplement adaptogenny albo zestaw adaptogenów będzie najlepszy dla Ciebie – zacznij od określenia swojego celu.

Obszary, w które warto celować z pomocą adaptogenów:

• zwiększenie witalności, stymulacja doraźna lub długofalowe podniesienie poziomu energii
• zwiększenie odporności, naturalna pomoc w infekcjach
• poprawa jakości snu, uspokojenie, pogłębienie relaksu
• poprawa pamięci, koncentracji i zdolności uczenia się
• regeneracja mózgu, neuroprotekcja
• wsparcie w sporcie: zwiększenie wydolności i wytrzymałości organizmu
• poprawa płodności i libido
• wspieranie układu ruchu: stawy, kości, mięśnie
• wspieranie wątroby, detox

Ashwagandha – królowa adaptogenów!

Ashwagandha (Witania somnifera) jest rośliną z rodziny psiankowatych, stosowaną tradycyjnie w Ajurwedzie jako rasayana, czyli środek głęboko rewitalizujący. Działanie tej rośliny opisują liczne badania – to najlepiej udokumentowana roślina zielarska.

Jej związki czynne wpływają na oś HPA, co skutkuje redukcją stresu i redukcją poziomu kortyzolu. Działanie to możemy odnieść w zasadzie do wszystkich adaptogenów. Oprócz tego ashwagandha wykazuje kilka innych, ciekawych właściwości. Zastosowana wieczorem, działa relaksująco, ułatwia zasypianie i pogłębia sen. Wynika to z jej wpływu na układ GABA.

Zastosowana w dzień może zwiększyć wydolność fizyczną podczas treningu. Dodatkowo badania kliniczne wykazały, że ashwagandha podnosi poziom testosteronu, poprawia jakość nasienia i zwiększa płodność u mężczyzn z problemami na tym polu.

Co więcej, są dowody kliniczne na to, że ashwagandha podnosi poziom hormonu tarczycy T4, czyli tyroksyny (która następnie przekształca się w T3 – aktywną postać).

I na koniec: ashwagandha wykazuje też zbawienny wpływ na nastrój u osób zdrowych, a także u osób z obniżonym nastrojem. Może być włączana jako wsparcie do terapii zaburzeń lękowych czy do farmakoterapii SSRI. Badania pokazywały, że efekty takiej łączonej terapii są lepsze.

W badaniach stosowano ekstrakt z ashwagandhy standaryzowany na witanolidy w dawce zazwyczaj 600 mg dziennie podzielonej na dwie porcje (2 kapsułki).

Tak więc jak widzicie, nie bez powodu nazwałam ją królową adaptogenów, a uwierzcie mi, starałam się o wszystkim napisać jak najkrócej!

[1-6]

Cordyceps – mój osobisty numer jeden

Cordyceps (Cordyceps sinensis / Ophiocordyceps sinensis oraz Cordyceps militaris) to grzyb pasożytniczy naturalnie występujący w wysokogórskich rejonach Tybetu, Nepalu i Indii, rozwijający się w larwach ciem z rodzaju Thitarodes. Tradycyjnie stosowany był przez nomadów z Wyżyny Tybetańskiej jako środek zwiększający wydolność, energię, wytrzymałość i płodność.

Najlepiej udokumentowanym działaniem cordycepsu jest jego wpływ na parametry wysiłkowe. W badaniach klinicznych cordyceps poprawiał wydolność fizyczną i zdolność do znoszenia długotrwałego wysiłku. Ponadto poprawiał wykorzystanie tlenu przez organizm i opóźniał nadejście zmęczenia.

Cordyceps wykazuje również działanie immunomodulujące, czyli regulujące układ odpornościowy, związane głównie z obecnością polisacharydów.

Cordyceps bywa również klasyfikowany jako adaptogen wpływający na libido i funkcje seksualne. Przypuszcza się, że cordyceps może poprawiać funkcje seksualne u mężczyzn i kobiet, ale brakuje jeszcze badań klinicznych w tym zakresie.

[7-12]

Rhodiola

Różeniec górski (Rhodiola rosea) to roślina, z której pozyskuje się korzeń i kłącze zawierające salidrozyd i rozawiny.

Najlepiej udokumentowanym efektem rhodioli jest jej zdolność do redukowania zmęczenia i podtrzymywania funkcji poznawczych w warunkach stresu. W badaniach naukowych z udziałem studentów w okresie sesji egzaminacyjnej oraz lekarzy pełniących nocne dyżury wykazano, że suplementacja rhodiolą zmniejszyła objawy zmęczenia, poprawiła koncentrację, pamięć roboczą, szybkość przetwarzania informacji oraz ogólną sprawność umysłową.

Rhodiola wpływa też pozytywnie na nastrój. Hamuje aktywność enzymów MAO-A i MAO-B, co prowadzi do wolniejszego rozkładu serotoniny i dopaminy w mózgu. To tłumaczy obserwowaną w badaniach poprawę nastroju, stabilizację emocjonalną i zmniejszenie napięcia nerwowego.

Rhodiola wykazuje działanie aktywizujące bez typowego efektu stymulacji. Jednorazowe przyjęcie ekstraktu z rhodioli może wzmocnić wydolność fizyczną, wydłużyć czas pracy mięśniowej i zwiększyć efektywność treningu.

[13-16]

Żeń szeń klasyczny i syberyjski

Są to dwie różne rośliny botanicznie, ale podobne w działaniu. To najmocniejsze pod kątem stymulacji adaptogeny na mojej liście!

Skoro wybrałam królową, to to jest król – Panax ginseng, żeń-szeń klasyczny, znany też jako czerwony lub koreański. To od jego nazwy pochodzi słowo “panaceum”, czyli lek na wszystkie dolegliwości. Jest jedną z najdłużej stosowanych roślin leczniczych w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej. Zapiski na jego temat liczą nawet 5000 lat.

Korzeń żeń-szenia klasycznego zawiera ginsenozydy, które odpowiadają za jego działanie stymulujące. Roślina ta mocno pobudza, niweluje uczucie zmęczenia, zwiększa wydolność, wytrzymałość i motywację do działania, podnosi nastrój. Usprawnia myślenie i wyostrza koncentrację. Działa korzystnie na funkcje seksualne i libido.

Wpływa również pozytywnie na układ odpronościowy, poziom glukozy i cholesterolu oraz układ sercowo naczyniowy.

(17)

Żeń szeń syberyjski (Eleuterococcus senticosus) to krzew rosnący w Syberii, Mongolii, Japonii i północnych Chinach, z którego pozyskuje się korzeń. Związki czynne w nim zawarte to eleuterozydy.

Żeń-szeń syberyjski wykazuje działanie pobudzające, pojawiające się po około 2-3 godzinach od przyjęcia ekstraktu w kapsułkach. Stymulacja obejmuje ciało i umysł. Wzrasta częstość pracy serca i krążenie krwi, a głowa rozjaśnia się. Poprawia się też nastrój!

W badaniach klinicznych żeń szeń syberyjski poprawiał wyniki sportowe i przyspieszał regenerację po wysiłku. Podnosił poziom serotoniny i dopaminy, regulował poziom glukozy i cholesterolu, a także zwiększał ilość komórek układu odpornościowego. Pozytywnie wpływał na układ krążenia.

Jak widzicie więc, oba te żeń-szenie działają na praktycznie te same obszary :)

(18)

Reishi

Reishi (Ganoderma lucidum), czyli lakownica żółtawa, to grzyb pochodzący z Azji. Znany i stosowany jest od ponad 4000 lat w medycynie chińskiej i japońskiej. W Japonii znany jest jako reishi lub mannentake, a w Chinach jako ling zhi, czyli „boski grzyb nieśmiertelności”. Naturalnie rośnie w cienistych, wilgotnych lasach górskich, głównie na dolnych częściach martwych drzew liściastych. Jest rzadki w Europie i objęty ochroną, dlatego obecnie pozyskiwany jest wyłącznie z hodowli.

Reishi wzmacnia mechanizmy odpornościowe. Dzięki zawartości polisacharydów i poliglikanów wspiera wytwarzanie, dojrzewanie i aktywność komórek odpornościowych. Ponadto poprawia poziom glukozy i cholesterolu we krwi. Chroni wątrobę.

Co więcej, reishi wykazuje szeroki wpływ na układ nerwowy – chroni struktury mózgu przed uszkodzeniami, stymuluje neurogenezę, uspokaja, poprawia pamięć i jakość snu, ułatwia zasypianie i podnosi nastrój.

[19-22]

Szczodrak (maral, leuzea)

Szczodrak krokoszowaty (Rhaponticum carthamoides), inaczej korzeń marala, to roślina z wysokogórskich rejonów Syberii.

Zawiera ekdysteroidy, przede wszystkim 20-hydroksyekdyzon (ekdysteron). Są to związki znane z regulacji linienia u owadów, które występują również w roślinach. U ludzi nie zwiększają poziomu testosteronu, ale wykazują działanie anaboliczne o innym mechanizmie, który wciąż jest przedmiotem badań. W eksperymencie z udziałem trenujących mężczyzn suplementacja ekdysteronem przez 10 tygodni doprowadziła do wzrostu kondycji fizycznej i masy mięśniowej.

Tradycyjnie korzeń marala stosowany był w celu zwiększenia wydolności, wytrzymałości i witalności, a także w okresie rekonwalescencji po chorobie. Ceniony był również za pozytywny wpływ na męskie funkcje seksualne i nastrój.

Ilość danych naukowych w języku angielskim na temat marala jest jeszcze wciąż mała, ale powoli rośnie.

[23, 24]

Brahmi

Brahmi (Bacopa monnieri) to delikatna roślina zielna rodem z Indii. Charakteryzuje się specyficznym, bagiennym aromatem, który można uniknąć stosując kapsułki z ekstraktem.

W Ajurwedzie bacopa zaliczana jest do grupy medhya rasayanas – roślin rewitalizujących i wpływających pozytywnie na pracę umysłu, inteligencję, pamięć i kondycję mózgu. Nie chodzi tu jednak o szybki boost kognitywny, lecz o poprawę wydolności intelektualnej i odporności psychicznej, które przychodzą wraz z regularną suplementacją.

Z jednej strony brahmi poprawia koncentrację, uczenie się i zapamiętywanie, a z drugiej wyraźnie obniża napięcie nerwowe i reaktywność emocjonalną. Dzięki temu sprawdza się nie tylko u osób uczących się czy pracujących umysłowo, ale także u ludzi, którzy pod presją stresu i w natłoku emocji zaczynają tracić klarowność myślenia.

Brahmi sprzyja zatem większej elastyczności psychicznej, a ponadto działa neuroprotekcyjnie, pogłębia sen i zmniejsza ilość wybudzeń w ciągu nocy.

(25)

Cytryniec chiński

Cytryniec chiński (Schisandra sinensis) to azjatyckie pnącze, które rodzi drobne, kuliste, pomarańczowe owoce. Są one znane i stosowane od lat w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej jako wu wei zi – „owoce pięciu smaków”.

Owoce cytryńca zawierają lignany, w tym schisandrynę, które odpowiadają za jego korzystny wpływ na układ nerwowy, przemiany glukozy, wątrobę i wytrzymałość organizmu.

Cytryniec rozjaśnia umysł, poprawia koncentrację i zapamiętywanie, a także ułatwia długotrwałe utrzymanie uwagi. Opisywany jest jako surowiec prokognitywny.

Ponadto wspiera czynność wątroby i trzustki, wspomaga detoks zachodzący w wątrobie i działa hepatoochronnie. Sprzyja też regulacji poziomu cukru we krwi.

Co ciekawe, wykazano, że cytryniec działa przeciwzmęczeniowo, a także sprzyja budowaniu siły mięśni. Z tych powodów może on przydać się w sporcie.

[26, 27, 28]

Maca

Maca (Lepidium meyenii) to wysokogórska roślina korzeniowa pochodząca z peruwiańskich Andów, uprawiana na wysokości 3500-4000 m n.p.m. Stanowi zarówno pożywienie, jak i surowiec leczniczy dla lokalnej ludności. Pozyskuje się z niej bulwiasty korzeń spichrzowy, który wygląda jak przerośnięta rzodkiewka. Jest on bogaty w składniki odżywcze i związki czynne. Maca występuje w wielu odmianach kolorystycznych, a najpopularniejsze z nich to maca żółta, czerwona i czarna.

Maca działa przede wszystkim jako surowiec odżywczo-regenerujący. Najważniejsze obszary jej działania to płodność, libido i funkcje rozrodcze u kobiet i mężczyzn, witalność, nastrój, odporność i ogólna kondycja organizmu.

[29, 30]

Pfaffia paniculata (suma, brazylijski żeń-szeń)

Pfaffia to pnącze z rodziny Amaranthaceae, które rośnie naturalnie w dżungli dorzecza Amazonki. Tamtejsi Indianie mówią na nią para todo – czyli “na wszystko”. W Brazylii zyskała miano brazylijskiego żeń-szenia, ponieważ działa wzmacniająco i rewitalizująco. Poprawia odporność, redukuje zmęczenie i pozytywnie wpływa na zdrowie seksualne.

Korzeń pfaffii zawiera pfafozydy, beta-ekdysteron i fitosterole. W modelach zwierzęcych ekdysteron wykazał działanie anaboliczne i pro-wydolnościowe. Potrzeba jednak badań klinicznych, aby potwierdzić ten efekt u ludzi.

W badaniach na samcach szczurów pfaffia zwiększyła aktywność seksual zwierząt, a także skróciła czas do erekcji i wytrysku. Ekstrakt z pfafii zwiększył też stężenie testosteronu u samców oraz estradiolu i progesteronu u samic myszy.

Pfaffia paniculata jest interesującym adaptogenem z potencjałem anabolicznym i wpływem na funkcje seksualne. Należy jednak podkreślić, że większość dowodów pochodzi z badań przedklinicznych.

[31, 32, 33]

Tarzyca bajkalska

Tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis) to roślina z dalekiej Syberii o wszechstronnym działaniu i długiej historii stosowania w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej. Chińczycy zaliczają ją do jednego z najważniejszych surowców farmakopealnych. Kluczowe znaczenie dla działania tarczycy ma zawartość bajkaliny, a także bajkaleiny, wogoniny i wogonozydu.

Badania medycyny współczesnej potwierdzają szerokie działanie przeciwzapalne tarczycy, obejmujące różne tkanki i narządy, w tym stawy, jelita, skórę, wątrobę i nerki.

Tarczyca bajkalska, a szczególnie obecna w niej bajkalina odpowiada za silny, korzystny wpływ na mózg. Poprawia zdolności kognitywne i nastrój. Działa neuroprotekcyjnie, czyli chroni mózg przed starzeniem się i degeneracją, a ponadto pobudza neurogenezę i neuroplastyczność, czyli powstawanie nowych komórek nerwowych i połączeń między nimi. To cecha, która nie jest bardzo powszechna wśród surowców roślinnych.

Tarczyca bajkalska wpływa pozytywnie również na układ sercowo-naczyniowy, wątrobę i układ odpornościowy.

[34, 35]

Traganek

Traganek błoniasty (Astragalus membranaceus, A. propinquus) to roślina z północnych Chin i Mongolii. Tradycyjna Medycyna Chińska zalicza go do 50 podstawowych ziół i opisuje jako jedno z najlepszych ziół wspierających energię qi oraz wei qi, czyli „energię obronną” rozumianą jako odporność.

Traganek zwiększa liczebność i aktywność komórek odpornościowych, dzięki czemu chroni przed infekcjami i pomaga szybciej się z nimi uporać.

Równie istotnym działaniem traganka jest jego wpływ na serce i krążenie. Chroni serce, reguluje ciśnienie krwi, zapobiega powstawaniu zakrzepów i blaszki miażdżycowej. Pomaga utrzymać w normie cholesterol i triglicerydy.

Traganek wpływa też pozytywnie na glikemię, wątrobę i nerki, wspomaga rekonwalescencję i ogólnie wzmacnia organizm.

(36)

Gotu kola

Gotu kola (Centella asiatica), inaczej wąkrota azjatycka, to jedno z kluczowych ziół Ajurwedy i Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Podobnie jak brahmi, zaliczana jest do medhya rasayanas – roślin, które odmładzają umysł, sprzyjają jego klarowności, wspierają intelekt i wyciszają silne emocje.

Gotu kola zawiera triterpenoidy, które odpowiadają za jej efekty prokognitywnie i neuroochronne. Mimo działania odprężającego umysł, większe dawki gotu koli wyraźnie windują poziom energii!

Co istotne, gotu kola usprawnia krążenie mózgowe i obwodowe, a także wzmacnia ściany naczyń krwionośnych. Jest też stosowana w kosmetyce, ponieważ sprzyja gojeniu się skóry, niweluje blizny i pozytywnie wpływa na cerę naczynkową.

(37)

Podsumowanie

Adaptogeny wspierają organizm poprzez wzmacnianie odporności na stres. Ich mechanizm działania opiera się o wpływ na oś HPA i spadek kortyzolu. Nie ma najlepszego adaptogenu, ale jest coś takiego, jak adaptogen dobrze dopasowany. Każda roślina czy grzyb zaliczany do tej grupy wyróżnia się swoistym działaniem. Mam nadzieję, że pomogłam Wam nieco lepiej je poznać. Resztę musicie już sprawdzić sami! Pamiętajcie o wybieraniu suplementów wysokiej jakości i najlepiej bez zbędnych dodatków. Zwracajcie uwagę na dawki i czytajcie tylne etykiety (nie tylko przednie). A po poradę 1:1 zachęcamy zgłosić się do naszego fitoterapeuty Kacpra!

Sprawdź: Konsultacja z fitoterapeutą

Napisała Danka Błaszczak

Źródła

1. 1. Effect of Ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: A systematic review and meta-analysis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34559859/
2. 2. Effects of eight-week supplementation of Ashwagandha on cardiorespiratory endurance in elite Indian cyclists. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23326093/
3. 3. Effect of standardized root extract of ashwagandha (Withania somnifera) on well-being and sexual performance in adult males: A randomized controlled trial. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/hsr2.741
4. 4. Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract in Subclinical Hypothyroid Patients: A Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28829155/
5. 5. A Standardized Withania somnifera (Linn.) Root Extract with Piperine Alleviates the Symptoms of Anxiety and Depression by Increasing Serotonin Levels: A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Study. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37878284/
6. 6. Assessment of the Efficacy of Withania somnifera Root Extract in Patients with Generalized Anxiety Disorder: A Randomized Double-blind Placebo-Controlled Trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32282308/
7. 7. Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on exercise performance in healthy older subjects: a double-blind, placebo-controlled trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20804368/
8. 8. Beneficial Effect of Cordyceps militaris on Exercise Performance via Promoting Cellular Energy Production. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33312018/
9. 9. Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation. http://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27408987/
10. 10. Cordyceps spp.: A Review on Its Immune-Stimulatory and Other Biological Potentials. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33628175/
11. 11. Effects of Cultured Cordyceps militaris on Sexual Performance and Erectile Function in Streptozotocin-Induced Diabetic Male Rats. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33274209/
12. 12. A study of the aphrodisiac properties of Cordyceps militaris in streptozotocin-induced diabetic male rats. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33776321/
13. 13. A double-blind, placebo-controlled pilot study of the stimulating and adaptogenic effect of Rhodiola rosea SHR-5 extract on the fatigue of students caused by stress during an examination period with a repeated low-dose regimen. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10839209/
14. 14. Rhodiola rosea in stress induced fatigue-a double blind cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11081987/
15. 15. Monoamine oxidase inhibition by Rhodiola rosea L. roots. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19168123/
16. 16. Acute Rhodiola rosea intake can improve endurance exercise performance. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15256690/
17. 17. Panax ginseng. https://examine.com/supplements/panax-ginseng/
18. 18. Eleutherococcus root: a comprehensive review of its phytochemistry and pharmacological potential in the context of its adaptogenic effect. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12605232/
19. 19. Reishi. https://examine.com/supplements/ganoderma-lucidum/
20. 20. Ganoderma lucidum reduces kainic acid-induced hippocampal neuronal damage via inflammatory cytokines and glial fibrillary acid protein expression. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22423587
21. 21. Triterpenoids with neurotrophic activity from Ganoderma lucidum. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21671206
22. 22. Antidepressant-like effects of a water-soluble extract from the culture medium of Ganoderma lucidum mycelia in rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24369991
23. 23. Ecdysteroids as non-conventional anabolic agent: performance enhancement by ecdysterone supplementation in humans. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31123801
24. 24. Chemistry and pharmacology of Rhaponticum carthamoides: a review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19457517/
25. 25. The Molecular Links of Re-Emerging Therapy: A Review of Evidence of Brahmi (Bacopa monnieri). https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2016.00044/full
26. 26. Potential of Schisandra chinensis (Turcz.) Baill. in Human Health and Nutrition: A Review of Current Knowledge and Therapeutic Perspectives. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6412213/
27. 27. Effect of Schisandra chinensis Baillon extracts and regular low-intensity exercise on muscle strength and mass in older adults: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916522007237
28. 28. Effect of Schisandra chinensis Extract Supplementation on Quadriceps Muscle Strength and Fatigue in Adult Women: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7177795/
29. 29. Ethnobiology and Ethnopharmacology of Lepidium meyenii (Maca), a Plant from the Peruvian Highlands. 2025 https://www.ncbi.nlm.nih.gov
30. 30. A systematic review of the versatile effects of the Peruvian Maca Root (Lepidium meyenii) on sexual dysfunction, menopausal symptoms and related conditions. https://doaj.org/article/93bf7e71fde642b9b1281542fd0244d9
31. 31. Stimulating property of Turnera diffusa and Pfaffia paniculata extracts on the sexual-behavior of male rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10227074
32. 32. Pfaffia paniculata-induced changes in plasma estradiol, progesterone and testosterone levels in mice. https://www.jstage.jst.go.jp/article/jrd/49/2/49_2_175/_pdf
33. 33. Ecdysteroids: one potential new anabolic family in breeding animals. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0003267002008747
34. 34. Neuroprotective and Cognitive Enhancement Potentials of Baicalin: A Review. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6025220/
35. 35. Baicalin and inflammation. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=baicalin+inflammation
36. 36. A Review of Recent Research Progress on the Astragalus Genus. Adaptogeny działają. https://www.mdpi.com/1420-3049/19/11/18850
37. 37. Pharmacological Review on Centella asiatica: A Potential Herbal Cure-all. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3116297/