Ashwagandha – skutki uboczne. Czy ashwagandha ma skutki uboczne i kto powinien uważać?

Nie jest jednak obojętna dla organizmu. Jak każdy suplement diety, ashwagandha może wywoływać skutki uboczne. Szczególnie przy wyższych dawkach lub zbyt długim stosowaniu.

Zapewne wiesz już, jak działa ashwagandha i znasz jej właściwości. W tym artykule dowiesz się, jakie są potencjalne skutki uboczne ashwagandhy oraz kiedy powinieneś zachować ostrożność.

Czy ashwagandha ma skutki uboczne?

Tak. Żeń-szeń indyjski może powodować skutki uboczne, mimo że jest uznawany za dobrze tolerowany adaptogen [1, 4].

Ryzyko skutków ubocznych rośnie przy wyższych dawkach, długim stosowaniu i łączeniu z lekami lub innymi suplementami wpływającymi na układ nerwowy albo hormonalny [4, 6, 9].

Najczęstsze skutki uboczne ashwagandhy

Najczęściej daje o sobie znać układ pokarmowy:

• nudności – mogą pojawić się na początku stosowania lub przy wyższych dawkach,
• biegunka – efekt podrażnienia przewodu pokarmowego,
• ból brzucha – związany z działaniem na błonę śluzową,
• niestrawność – uczucie ciężkości i dyskomfort po przyjęciu suplementu [1, 4, 6].

Ashwagandha – skutki uboczne psychiczne

Zdarza się, że witania ospała wpływa na układ nerwowy w sposób, który nie jest dla nas korzystny.

Czy ashwagandha może nasilać lęk? Ekstrakt z korzenia ashwagandhy, mimo że zwykle łagodzi stres, w niektórych przypadkach może nasilać uczucie niepokoju lub lęku [18].

Zamiast poprawy jakości snu czasem pojawia się bezsenność. Dotyczy to głównie osób, które reagują pobudzeniem zamiast wyciszenia. Mogą wystąpić również wahania nastroju. Czasem pojawia się nadmierne pobudzenie, u innych przeciwnie – spadek energii i apatia [4, 18].

Rzadkie, ale poważne skutki uboczne ashwagandhy

Zdarzają się rzadko, ale warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę.

• Stany zapalne wątroby. Zdarzają się przypadki uszkodzenia wątroby po suplementacji ashwagandhy. Najczęściej dotyczą długotrwałego stosowania wysokich dawek. Objawy obejmują zmęczenie, świąd skóry, ciemny mocz oraz zażółcenie skóry i białek oczu [3].
• Nadczynność tarczycy. Indyjski żeń-szeń zwiększa poziom hormonów tarczycy T3 i T4 [5, 7]. Opisywano również przypadki tyreotoksykozy (jest to zbyt wysoki poziom hormonów T3 i T4, niekoniecznie wynikający z nadczynności) oraz wywołanego nią częstoskurczu po suplementacji ashwagandhą [13]. Szczególną ostrożność powinieneś zachować, jeśli zmagasz się z nadczynnością tarczycy lub przyjmujesz hormony tarczycy. Ashwagandha może w różny sposób wpłynąć na działanie preparatów zawierających lewotyroksynę, takich jak Euthyrox lub Letrox. Może nasilić działanie hormonów tarczycy albo utrudnić utrzymanie odpowiedniego poziomu TSH [5, 19].
• Reakcje alergiczne. Mogą pojawić się u osób uczulonych na rośliny z tej samej grupy lub przy pierwszym kontakcie z ekstraktem. Objawy obejmują świąd, wysypkę i obrzęki [1, 6].
• Nadmierne obniżenie kortyzolu. Ekstrakt z witanii ospałej obniża poziom kortyzolu, dlatego często stosuje się go przy przewlekłym stresie [2, 4]. U niektórych uytkowników działanie może być jednak zbyt silne. Najczęściej objawia się to przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem, zawrotami głowy, sennością i pogorszeniem samopoczucia [7, 11, 17]. W literaturze opisano również przypadek zaburzenia pracy nadnerczy po długotrwałej suplementacji ashwagandhy. Parametry hormonalne wróciły do normy po odstawieniu suplementu [17].

W mojej pracy (w laboratorium medycznym) spotkałam się z pacjentką, która przez wiele miesięcy zmagała się z bardzo niskim poziomem kortyzolu i przewlekłym złym samopoczuciem. Przez długi czas lekarzom nie udawało się znaleźć przyczyny problemu. Powód okazał się nieoczywisty: kobieta codziennie przez około rok bez przerwy suplementowała ekstrakt z korzenia ashwagandhy. Po odstawieniu suplementu poziom kortyzolu i samopoczucie stopniowo wróciły do normy.

To nie są częste sytuacje, ale jeśli po włączeniu suplementu pojawią się niepokojące objawy, przerwij stosowanie i wykonaj badania krwi. Warto sprawdzić: ALT, AST, ALP, GGTP, bilirubinę, TSH, FT3, FT4 oraz poziom kortyzolu w surowicy krwi.

Kto nie powinien stosować ashwagandhy?

Niestety, nie każdy dobrze reaguje na ashwagandhę. W niektórych sytuacjach lepiej jej unikać.

Ashwagandhy nie powinny stosować osoby:

• z nadczynnością tarczycy lub przyjmujące leki na tarczycę,
• z chorą wątrobą,
• stosujące leki uspokajające, nasenne, przeciwlękowe,
• z niskim kortyzolem,
• kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Czy można przedawkować ashwagandhę?

Tak, można przyjąć zbyt dużą ilość ashwagandhy.

Dlatego najlepiej dawkować suplement zgodnie z zaleceniami producenta. W większości badań stosowano 200-600 mg ekstraktu dziennie – taką dawkę uznaje się za bezpieczną [2, 5, 9].

Jak zmniejszyć ryzyko skutków ubocznych?

Zacznij od niższej dawki i obserwuj reakcję organizmu. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, przerwij stosowanie.

Nie łącz kilku suplementów działających na układ nerwowy lub hormonalny bez wyraźnej potrzeby.

Jeśli masz choroby przewlekłe lub stosujesz leki na stałe, skonsultuj suplementację z lekarzem.

Po jakim czasie mijają skutki uboczne ashwagandhy?

Część skutków ubocznych ustępuje samoistnie, nawet bez odstawiania suplementu.

Dotyczy to głównie łagodnych objawów ze strony układu pokarmowego, takich jak nudności czy lekka niestrawność. Często pojawiają się na początku i mijają po kilku dniach, gdy organizm się przyzwyczai.

Podobnie bywa z sennością lub lekkim pobudzeniem – mogą wystąpić na starcie, a potem się wyciszyć przy dalszym stosowaniu.

W większości przypadków skutki uboczne ustępują po odstawieniu suplementu w ciągu kilku dni.

Jeśli objawy są silne, utrzymują się dłużej albo się nasilają, przerwij i skonsultuj się z lekarzem [3, 4].

Podsumowanie – czy skutki uboczne ashwagandhy powinny niepokoić?

U przeważającej ilości osób ashwagandha nie powoduje poważnych problemów. Jeśli skutki uboczne się pojawiają, są zwykle łagodne i mijają samoistnie albo po zmniejszeniu dawki. Najczęściej dotyczą układu pokarmowego i pojawiają się na początku stosowania.

Warto jednak zwrócić uwagę na sygnały, które utrzymują się dłużej lub się nasilają – szczególnie jeśli dotyczą wątroby, tarczycy albo ogólnego pogorszenia stanu zdrowia. Kluczowe jest dopasowanie dawki i obserwacja reakcji organizmu.

Źródła

1. 1. Ashwagandha. https://www.nccih.nih.gov/health/ashwagandha
2. 2. An investigation into the stress-relieving and pharmacological actions of an ashwagandha (Withania somnifera) extract: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31517876/
3. 3. LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury [Internet]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548536/
4. 4. Ashwagandha: Is it helpful for stress, anxiety, or sleep? https://ods.od.nih.gov/factsheets/Ashwagandha-HealthProfessional/
5. 5. Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract in Subclinical Hypothyroid Patients: A Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28829155/
6. 6. Ashwagandha. https://www.nccih.nih.gov/health/ashwagandha
7. 7. Ashwagandha. https://www.msdmanuals.com/professional/special-subjects/dietary-supplements/ashwagandha
8. 8. Can Ashwagandha Benefit the Endocrine System?-A Review. https://www.mdpi.com/1422-0067/24/22/16513
9. 9. Safety of Ashwagandha Root Extract: A Randomized, Placebo-Controlled, study in Healthy Volunteers. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965229920319099
10. 10. Ashwagandha (Withania somnifera) for the treatment and enhancement of mental and physical conditions: A systematic review of human trials. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2210803321000142
11. 11. The dark side of herbal medicine – risks of Ashwagandha (Withania Somnifera) consumption. https://www.researchgate.net/publication/380667971_The_dark_side_of_herbal_medicine_-_risks_of_Ashwagandha_Withania_Somnifera_consumption
12. 12. Should You Take an Ashwagandha Supplement? Risks and Benefits of Herbal Supplements. https://www.nm.org/healthbeat/healthy-tips/should-you-take-an-ashwagandha-supplement
13. 13. Ashwagandha as a Unique Cause of Thyrotoxicosis Presenting With Supraventricular Tachycardia. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9035336/
14. 14. Does Ashwagandha Improve Thyroid Health? https://www.healthline.com/nutrition/ashwagandha-thyroid
15. 15. The dark side of herbal medicine – risks of Ashwagandha (Withania Somnifera) consumption. https://www.researchgate.net/publication/380667971_The_dark_side_of_herbal_medicine_-_risks_of_Ashwagandha_Withania_Somnifera_consumption
16. 16. Benefits of Ashwagandha and How Much To Take. https://health.clevelandclinic.org/what-is-ashwagandha
17. 17. Adrenal hypofunction associated with ashwagandha (Withania somnifera) supplementation: a case report. https://link.springer.com/article/10.1007/s13530-022-00122-z
18. 18. Can Ashwagandha Trigger Anxiety? https://www.healthline.com/health/anxiety/can-ashwagandha-cause-anxiety
19. 19. Ashwagandha – Synthroid (Levothyroxine) Interaction. https://hellopharmacist.com/drug-supplement-interactions/drug-herbal/ashwagandha-with-levothyroxine